Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; fıkhî detay ve mezhep farkları için seyahat öncesi resmî rehbere ve ilim ehline danışınız.
Umre Menâsiki
1. İhram ve Niyet
Ne zaman: Mîkat sınırından önce
Gusül abdesti alınır, ihram (iki parçasız beyaz örtü) giyilir. Umreye niyet edilir ve telbiye getirilir. İhramda iken dikişli elbise giymek, koku sürünmek, tıraş olmak, tırnak kesmek yasaktır.
Okunacak dua
لَبَّيْكَ اللّٰهُمَّ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ، إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ، لَا شَرِيكَ لَكَ
Lebbeyk Allâhümme lebbeyk. Lebbeyke lâ şerîke leke lebbeyk. İnne'l-hamde ve'n-ni'mete leke ve'l-mülk. Lâ şerîke lek.
Buyur Allah'ım buyur! Emrindeyim, buyur. Senin hiçbir ortağın yoktur. Şüphesiz hamd Sana, nimet Senin ve mülk Senindir.
2. Tavaf
Ne zaman: Mescid-i Harâm'a varınca
Kâbe'nin etrafında Hacerü'l-Esved'den başlayarak 7 kez dönülür (şavt). Tavaf, Kâbe sola alınarak yapılır. Tavaf bitince Makâm-ı İbrâhim arkasında 2 rekât tavaf namazı kılınır, Zemzem içilir.
Okunacak dua
رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ
Rabbenâ âtinâ fi'd-dünyâ haseneten ve fi'l-âhirati haseneten ve kınâ azâbe'n-nâr.
Rabbimiz! Bize dünyada da iyilik ver, âhirette de iyilik ver ve bizi ateş azabından koru.
3. Sa'y
Ne zaman: Tavaftan sonra
Safâ tepesinden başlayıp Merve'ye, oradan Safâ'ya olmak üzere Safâ-Merve arasında 7 kez gidip gelinir (Safâ'dan Merve'ye 1 şavt). Yeşil ışıklı bölümde erkekler 'hervele' (hızlı yürüme) yapar.
Okunacak dua
إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللّٰهِ
İnne's-safâ ve'l-mervete min şeâiri'llâh.
Şüphesiz Safâ ile Merve, Allah'ın (dininin) nişanelerindendir.
4. Halk veya Taksîr (Tıraş)
Ne zaman: Sa'yden sonra
Erkekler saçını tıraş eder (halk) veya kısaltır (taksîr); kadınlar saç ucundan bir miktar keser. Böylece ihramdan çıkılır ve umre tamamlanmış olur. Allah kabul etsin.
Hac Menâsiki
1. İhram ve Niyet
Ne zaman: Mîkatta — Hac aylarında
Gusledilip ihrama girilir, hacca niyet edilir ve telbiye başlar. Telbiye, Arafat'ta vakfeye kadar sıkça tekrarlanır.
Okunacak dua
لَبَّيْكَ اللّٰهُمَّ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ، إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ، لَا شَرِيكَ لَكَ
Lebbeyk Allâhümme lebbeyk. Lebbeyke lâ şerîke leke lebbeyk. İnne'l-hamde ve'n-ni'mete leke ve'l-mülk. Lâ şerîke lek.
Buyur Allah'ım buyur! Emrindeyim, buyur. Senin hiçbir ortağın yoktur. Şüphesiz hamd Sana, nimet Senin ve mülk Senindir.
2. Mina'ya Çıkış (Terviye)
Ne zaman: 8 Zilhicce
Mina'ya gidilir; öğle, ikindi, akşam, yatsı ve (ertesi) sabah namazları orada kılınarak gecelenir. Sünnet olan budur.
3. Arafat Vakfesi (Haccın Rüknü)
Ne zaman: 9 Zilhicce — öğleden gün batımına
Arafat'ta vakfe yapılır; bu, haccın en önemli rüknüdür ('Hac Arafat'tır'). Öğle ve ikindi cem edilerek kılınır. Gün batımına kadar dua, tövbe ve zikirle meşgul olunur. Vakfe kaçırılırsa hac olmaz.
Okunacak dua
رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ
Rabbenâ âtinâ fi'd-dünyâ haseneten ve fi'l-âhirati haseneten ve kınâ azâbe'n-nâr.
Rabbimiz! Bize dünyada da iyilik ver, âhirette de iyilik ver ve bizi ateş azabından koru.
4. Müzdelife Vakfesi
Ne zaman: 9 Zilhicce akşamı → 10 sabahı
Arafat'tan akşam Müzdelife'ye geçilir; akşam ile yatsı cem edilerek kılınır, gecelenir. Şeytan taşlamak için taşlar burada toplanır.
5. Şeytan Taşlama, Kurban, Tıraş
Ne zaman: 10 Zilhicce (Bayram 1. gün)
Büyük şeytana (Akabe Cemresi) 7 taş atılır. Sonra kurban kesilir, ardından saç tıraş edilir/kısaltılır. Bu üç işlemle ihramdan (ilk tehallül) çıkılır; telbiye sona erer.
6. Ziyaret (İfâda) Tavafı ve Sa'y
Ne zaman: 10 Zilhicce ve sonrası
Mekke'ye inilip Kâbe'de ziyaret (ifâda) tavafı ve ardından sa'y yapılır. Bu tavaf haccın rüknüdür. Tamamlanınca (ikinci tehallül) bütün ihram yasakları kalkar.
Okunacak dua
رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ
Rabbenâ âtinâ fi'd-dünyâ haseneten ve fi'l-âhirati haseneten ve kınâ azâbe'n-nâr.
Rabbimiz! Bize dünyada da iyilik ver, âhirette de iyilik ver ve bizi ateş azabından koru.
7. Teşrik Günleri — Cemreler
Ne zaman: 11–12 (–13) Zilhicce
Mina'da kalınarak her gün üç cemreye (küçük, orta, büyük) sırayla 7'şer taş atılır. 12. günün taşlamasından sonra Mina'dan ayrılmak câizdir (acele eden için).
8. Vedâ Tavafı
Ne zaman: Mekke'den ayrılmadan önce
Memleketine dönecek hacılar, son olarak Kâbe'yi tavaf eder (vedâ tavafı). Böylece hac menasiki tamamlanır. Allah, haccınızı makbul (hacc-ı mebrûr) eylesin.
Mekke — Harem-i Şerîf Mekânları
- Mescid-i Harâmالمسجد الحرام
- Kâbe-i Muazzamaالكعبة المشرفة
- Hacerü'l-Esvedالحجر الأسود
- Rükn-i Yemânîالركن اليماني
- Makâm-ı İbrâhimمقام إبراهيم
- Hicr-i İsmâil (Hatîm)حِجْر إسماعيل (الحطيم)
- Mültezemالملتزم
- Zemzem Kuyusuبئر زمزم
- Safâ Tepesiالصفا
- Merve Tepesiالمروة
- Mes'â (Sa'y Yolu)المسعى
Medine — Mescid-i Nebevî Ziyareti
- Mescid-i Nebevîالمسجد النبوي
- Ravza-i Mutahhara (Riyâzu'l-cenne)الروضة المطهرة
- Hücre-i Saâdet (Yeşil Kubbe)الحجرة النبوية (القبة الخضراء)
- Minber-i Nebevîالمنبر النبوي
- Hannâne (Ağlayan Direk)أسطوانة الحنانة
- Bâbü Cibrîlباب جبريل
Kaynak: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı «Hac ve Umre Rehberi» (kamuya açık, resmî) esas alınmıştır.