Kur'ân-ı Kerîm'de adı geçen peygamberlerden; İslâm edebiyatında sabrın timsali sayılır.
Kur'an'da kendisine vahyedildiği (en-Nisâ 4/163) ve doğru yola iletildiği (el-En'âm 6/84) bildirilir. İmtihanını anlatan iki ana kayıt vardır: el-Enbiyâ 21/83-84 — rabbine "Bana bir dert isabet etti" diye seslenmiş, Allah da sıkıntısını gidermiş, ailesini geri vermiş ve sayılarını "kullar için bir rahmet ve bir hatıra olmak üzere" iki katına çıkarmıştır. Sâd 38/41-44 — şeytandan gördüğü sıkıntıyı Allah'a arzetmesi, yıkanıp içmek üzere serin su elde etmek için yere ayağını vurma emri, ailesinin ve malının iadesi ve "dâima Allah'a yönelen ne güzel kul" diye anılması.
İslâmî kaynaklara göre baba tarafından atası Hz. İshak, anne tarafından Hz. Lût'tur. Eşinin, Hz. Ya'kūb'un kızı Leyya yahut Hz. Yûsuf'un oğlu Efrâim'in kızı Rahme olduğu söylenir. Yedi oğlu ve üç kızı olmuştur.
İmtihanından önceki serveti kaynakta şöyle sayılır: 7000 koyun, 3000 deve, 500 çift öküz, 500 dişi eşek ve çok sayıda hizmetçi. İmtihanı mal, evlât ve beden kaybını birlikte içerir; hastalığının süresi hakkında rivayet on sekiz yıldır, bazı kayıtlarda üç ya da yedi yıl denir. Bütün bunlara rağmen Allah'a karşı isyan etmeksizin sebat etmiştir; âyet "Gerçekten biz onu sabırlı bulduk" der (Sâd 38/44).
Tesir Halkası — İslâm edebiyatında sabır ve tahammülün timsalidir. Şeyh Galib onu sıkıntıda dayanmanın örneği olarak anmış, Yûnus Emre çektiği ıstıraba atıfta bulunmuştur. Şifa veren suyu çıkarmak için yere vurma motifi, Doğu-İslâm edebiyat geleneğinde başlı başına bir tema hâline gelmiştir.
Mûcizât
🔴 Bu bölüm mucizeleri anlatır, kerâmetleri değil: kerâmet velîye, mucize peygambere aittir. Aşağıdakiler doğrudan Kur'ân-ı Kerîm'in kaydettiği hadiselerdir.
Yere vurmakla çıkan su. Allah ona yıkanıp içmek üzere serin su elde etmesi için yere ayağını vurmasını emretmiştir. (Kaynak: Kur'ân-ı Kerîm, Sâd 38/41-44)
Ailesinin iadesi ve iki katına çıkarılması. Duası üzerine Allah sıkıntısını gidermiş, ailesini geri vermiş ve sayılarını kullar için bir rahmet ve hatıra olmak üzere iki katına çıkarmıştır. (Kaynak: Kur'ân-ı Kerîm, el-Enbiyâ 21/83-84)
Çok Görüşlü Görüşler
🔴 Kur'an kaydı ile Ahd-i Atîk anlatısı aynı değildir. Kaynak bu farkı açıkça koyar: Ahd-i Atîk'teki bazı tasvirler Eyyûb'un isyanından söz eder; İslâm akîdesi ise peygamberlerin ismet sıfatını esas alır ve günah ya da isyanı dışlar. Atlas iki anlatıyı birbirine karıştırmaz.
Hastalığının süresi ihtilâflıdır. Yaygın rivayet on sekiz yıldır; bazı kayıtlarda üç, bazılarında yedi yıl denir.
Eşinin kim olduğu kesin değildir. Hz. Ya'kūb'un kızı Leyya yahut Hz. Yûsuf'un oğlu Efrâim'in kızı Rahme olduğu söylenir; kaynak birini seçmez.
🔴 Makamı hakkında bu kaynak bilgi vermez. Atlas kaydı Şanlıurfa'ya bağlıdır; okunan madde ise makam/türbe konusuna girmez. Bu kayıtta bir türbe bölümü açılmamasının sebebi budur — makamın künyesi ayrıca doğrulanmalıdır (ilke 2 ve 6).
Kaynaklar
- Evliyalar Ansiklopedisi · “Hz. Eyyüb (a.s.) — Şanlıurfa Evliyaları” maddesi
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) — Ömer Faruk Harman · Nurettin Albayrak · c. 12, s. 16-17, “EYYÛB” maddesi
- Vakıflar Genel Müdürlüğü — Tescilli Eserler Envanteri · “Eyyüp Nebi (Eyyüpnebi) Türbesi, Viranşehir”
Bu kaydın kaynakları aşağıdadır (Kaynak Zorunluluğu).
Bu kayıtta bir hata mı gördünüz? Kaynağıyla düzeltme önerin
Kalıcı kimlik: EA-Z-000079 · bu adres kaydın adı değişse de aynı kayda gider; atıfta bunu kullanın.