Erzurum'un en çok ziyaret edilen makamlarından birinin sahibi; kimliği kesin olarak bilinmeyen bir gazi.
🔴 Bu kayıt dolaylı kaynağa dayanır: zatın müstakil bir ansiklopedi maddesi yoktur; aşağıdakiler, adını taşıyan külliyenin maddesinin verdikleridir. Kaynak daha ilk cümlede kimliğinin açık olmadığını belirtir.
Kimliği hakkında iki ayrı görüş kaydedilir. Birincisine göre, Iyâz b. Ganm kumandasında gerçekleşen Erzurum fethi sırasında İslâm'ı öğretmekle görevlendirilen on kişiden biri olabilir. İkincisine göre ise, 643 yılında Erzurum'da şehid düşen abdalların kumandanı Abdurrahman b. Süleyman İbşîrî'dir.
Türbesi ve Külliyesi — Külliye, Erzurum dışında Eğerlitepe yakınındadır ve bir türbe, bir zâviye ile bir camiden meydana gelir. 1983'te yapılan türbe, ortadaki sivri bir kemerle ayrılan iki kubbeli bölümden oluşur; böylece erkek ve kadın ziyaretçiler için ayrı girişler sağlanmıştır. Batı kapısındaki mermer kitâbe, 1796 yılındaki onarımı Vali Yûsuf Ziyâ Paşa'nın eşi Ayşe Hatun'a nisbet etmektedir. Yanındaki cami minaresi ve üç kubbeli son cemaat yeriyle klasik Osmanlı mimarisindedir; iç süslemeleri 1996 yılına ait olup çinileri Kütahya atölyelerinde üretilmiştir. Son yıllardaki genişletmelerle çeşmeler, parklar ve peyzaj düzenlemeleri eklenmiş, alan bir ziyaret merkezi hâline gelmiştir.
Çok Görüşlü Görüşler
🔴 Kimliği kesin değildir. Kaynak bunu açıkça söyler ve iki ihtimali yan yana verir: ① Iyâz b. Ganm kumandasındaki Erzurum fethi sırasında İslâm'ı öğretmekle görevlendirilen on kişiden biri ② 643'te Erzurum'da şehid düşen abdalların kumandanı Abdurrahman b. Süleyman İbşîrî. Atlas birini seçmez.
Kaydın sınırı kaynağın sınırıdır. Elde bir mimarlık maddesi vardır; doğum, tahsil ve vefat kayıtları yoktur. Bu kayıttaki bölümlerin eksikliği bundandır.
Türbenin bugünkü hâli yenidir. Mevcut türbe 1983 yapımıdır; cami iç süslemeleri 1996'ya aittir. Yapıdaki en eski kayıt 1796 onarımına ait kitâbedir. Ziyaretçinin gördüğü mimarî, zatın devrinden kalma değildir.
Kaynaklar
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) — Hamza Gündoğdu · c. EK-1, s. 18-19, “ABDURRAHMAN GAZİ KÜLLİYESİ” maddesi
- Vakıflar Genel Müdürlüğü — Tescilli Eserler Envanteri · “Abdurrahman Gazi Türbesi (Erzurum tescilli yapı)”
Bu kaydın kaynakları aşağıdadır (Kaynak Zorunluluğu).
Bu kayıtta bir hata mı gördünüz? Kaynağıyla düzeltme önerin
Kalıcı kimlik: EA-Z-000101 · bu adres kaydın adı değişse de aynı kayda gider; atıfta bunu kullanın.