Tunus'ta tasavvuf hareketlerinin kendisiyle başladığı kabul edilen şeyh; kaynaklarda Şeyh Muhriz b. Halef adıyla da geçer. Kabri Tunus şehrinin başta gelen ziyaret yerlerindendir.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nde müstakil bir maddesi yoktur; hakkında bilinenler TUNUS maddesinin kültür ve medeniyet bölümünde birkaç cümleyle sınırlıdır. Buna göre Tunus'ta tasavvuf hareketleri IV. (X.) yüzyılda Şeyh Muhriz b. Halef'le başladı. Devlet tarafından desteklenen Muhriz ve müridleri Tunus'ta Şiîler'le mücadelede etkin rol oynadılar.
Şairliği ve Tasavvufî Çizgisi — Zîrîler devrinin şairleri arasında sayılır: Ali b. Abdülganî el-Husrî, İbn Reşîk ve İbn Şeref gibi şairlerle birlikte Zîrî Emîri Muiz b. Bâdîs'in sarayında bulundu. Tasavvufî çizgisine dair kaynak, Tunus'taki tasavvuf hareketlerinin onunla başladığı ve müridleriyle birlikte devlet desteği gördüğü bilgisinden fazlasını vermez.
Türbesi ve Külliyesi — Büyük itibar gören Muhriz'in mezarı günümüzde Tunus şehrinin başta gelen ziyaret yerlerindendir. Adını taşıyan Sîdî Mahrez Zâviyesi eski şehrin (Medine) kuzeyinde, çarşıların yoğun olduğu bölgededir; 1862 tarihli zâviye binası, üzeri kubbe ile örtülen orta mekânın çevresindeki hücreler ve farklı bir tonoz örtüye sahip türbe bölümüyle Tunus zâviye planının bir varyasyonudur. Hemen yanındaki Sîdî Mahrez Camii adını bu zâviyeden alır: buradaki küçük bir mescid yıkılarak yerine yapılan caminin inşasına 1104 (1692-93) yılında Mehmed Bey el-Murâdî başlamış, onun ölümü üzerine kardeşi Ramazan Bey devam etmiş ve yapı 1110'da (1698-99) Murad Bey tarafından tamamlanmıştır. Bu sebeple bazı kaynaklarda Mehmed Bey Camii olarak da geçen yapı, merkezî plan şeması ve İznik çinileriyle klasik Osmanlı sanatının Tunus'taki temsilcisi konumundadır.
Çok Görüşlü Görüşler
Kabrinin yeri — TUNUS maddesi Muhriz'in mezarının Tunus şehrinde başta gelen ziyaret yerlerinden olduğunu söyler; adını taşıyan Sîdî Mahrez Zâviyesi'nin türbe bölümünün onun kabri olduğu ise kaynaklarda açıkça yazılmaz — zâviyenin adı ve konumu bunu düşündürür. Atlas, pin konumu için bu noktayı ikinci kaynak teyidine bırakır.
Kaynaklar
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) · c. 37, s. 147-149, “Sîdî Mahrez Camii” maddesi
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) — İsmail Yiğit · c. 41, s. 393-397, “TUNUS (III. Kültür ve Medeniyet)” maddesi
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) — Kadir Pektaş · c. 41, s. 397-400, “TUNUS (IV. Sanat)” maddesi
Bu kaydın kaynakları aşağıdadır (Kaynak Zorunluluğu).
Bu kayıtta bir hata mı gördünüz? Kaynağıyla düzeltme önerin
Kalıcı kimlik: EA-Z-000381 · bu adres kaydın adı değişse de aynı kayda gider; atıfta bunu kullanın.