Zâhidiyye'nin pîri İbrâhim Zâhid-i Geylânî'nin şeyhi olan seyyid sûfî; silsilesi Sühreverdî geleneğine uzanır. Hakkında müstakil TDV maddesi yoktur; aşağıdakiler İbrâhim Zâhid-i Geylânî ve Safeviyye maddelerinde ona dair verilen bilgilerdir.
Kaynağa göre Gîlân'ın Lâhîcân nahiyesinde oturuyordu. Elinin emeğiyle geçinir, kimseden yardım kabul etmezdi.
Tarikat silsilesi Şehâbeddin Mahmûd, Rükneddîn-i Sücâsî ve Kutbüddîn-i Ebherî vasıtasıyla Ebü'n-Necîb es-Sühreverdî'ye ulaşır.
Ebü'n-Necîb es-Sühreverdî'nin halifesi Sa'dî-i Şîrâzî'ye intisap etmiş olan İbrâhim Zâhid, şeyhinin tavsiyesi üzerine Şîraz'dan Gîlân'a giderek ona intisap etti ve onunla birlikte tarlada çalışıp ürettiklerini pazara götürüp satardı. Kaydedildiğine göre İbrâhim Zâhid dervişlerin cezbe ile semâa kalkmalarını benimsemez, onlarla semâ yapmazdı; bu yüzden şeyhinin kendisine eziyet etmesine rağmen onun evine gidip eşiğine yüz sürdü. Bunun üzerine Cemâleddîn-i Tebrîzî, "Hamd olsun, bunu da başardın" diyerek ona hilâfet verdi.
Vefat tarihi kaynakta verilmez. Vefatından sonra İbrâhim Zâhid hemen irşada başlamamış, mücâhedeye devam etmiştir.
Tesir Halkası — Halifesi İbrâhim Zâhid-i Geylânî'nin halifesi ve damadı Safiyyüddîn-i Erdebîlî'den doğan Safeviyye'nin silsilesi, İbrâhim Zâhid-i Geylânî ve Cemâleddîn-i Tebrîzî vasıtasıyla Kutbüddîn-i Ebherî'ye ulaşır.
Çok Görüşlü Görüşler
Silsilenin kaydı — İbrâhim Zâhid-i Geylânî maddesi, silsilenin Cemâleddîn-i Tebrîzî üzerinden Ebü'n-Necîb es-Sühreverdî'ye ulaştığını, ayrıca Sa'dî-i Şîrâzî vasıtasıyla da Sühreverdiyye ile birleştiğini kaydeder. İbrâhim Zâhid'in müridlerinden olduğu anlaşılan Tâceddin Ali b. Abdullah el-Erdebîlî ise silsileyi Şems-i Tebrîzî, Rükneddîn-i Sücâsî ve Kutbüddîn-i Ebherî vasıtasıyla Ahmed el-Gazzâlî'ye ulaştırır. Maddenin müellifi, rindmeşrep Şems-i Tebrîzî ile zühd ve takvâ yolunu tutan İbrâhim Zâhid'in aynı şeyhe mensup olmalarını uzak bir ihtimal olarak görür. Atlas iki kayıt arasında tercih yapmaz; müellifin değerlendirmesini kaynağın görüşü olarak aktarır.
Yeri ve kabri — Nisbesi Tebrîzî'dir ve atlas kaydı Tebriz'e bağlıdır; ancak kaynak onu Gîlân'ın Lâhîcân nahiyesinde oturan biri olarak anar ve kabrinin yerinden söz etmez. Atlasın işaret ettiği yer bu kaynakla doğrulanmış değildir.
Kaynaklar
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) · c. 21, s. 359-360, “İbrâhim Zâhid-i Geylânî” maddesi
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) — Reşat Öngören · c. 35, s. 460-462, “SAFEVİYYE” maddesi
Bu kaydın kaynakları aşağıdadır (Kaynak Zorunluluğu).
Bu kayıtta bir hata mı gördünüz? Kaynağıyla düzeltme önerin
Kalıcı kimlik: EA-Z-000864 · bu adres kaydın adı değişse de aynı kayda gider; atıfta bunu kullanın.