Doğu Karadeniz'de kırk yıl medrese işleten âlim ve vâiz; Nakşibendî-Hâlidî çizgide bir mürşid.
1866 yılında Trabzon'un Çaykara ilçesine bağlı Yeşilalan köyünde doğdu. Asıl adı İbrâhim Hakkı'dır. Çocukluğunda çobanlık yaptı; ardından Huşolu Numan Efendi'nin yanında dinî ilimleri tahsil etti. Gençliğinde civar vilâyetleri dolaşarak vaaz verdi ve dinleyiciler üzerinde güçlü bir tesir bıraktı.
Trabzon çevresinde kısa süreli imamlık görevlerinde bulundu; sonra İstanbul'a giderek ramazan aylarında Ayasofya Camii'nde vaaz etti. Gümüşhânevî Dergâhı'nı ziyaret etti ve Yûsuf Şevki Efendi'nin yanında tasavvufî eğitim gördü. Şeyhinin kızıyla evlenerek bu bağı pekiştirdi. Daha sonra İstanbul'daki dergâhta İsmâil Necâti Efendi'nin yanında halvete girdi ve halifelik mertebesine ulaştı. Dergâhın başına getirilmesi teklif edildiğinde, şöhreti bir âfet sayarak bu teklifi reddetti ve memleketinde ders vermeyi ve irşadı sürdürdü.
Memleketine döndükten sonra bir medrese kurdu ve burada kırk yıl ders verdi.
Of'ta müftülük yaptı ve Samsun'da ortaokul öğretmenliğinde bulundu. İşgal döneminde el konulan yazmaların geri kazanılması için çalıştı ve vakıf kütüphanelerini idare etti.
1 Temmuz 1930'da vefat etti ve medresesinin yanına defnedildi.
Tesir Halkası — Kurduğu medresede 300'den fazla talebeye icâzet verdi. Yetiştirdikleri arasında Hasan Râmi Yavuz ve Mehmet Rüştü Âşıkkutlu bulunur.
Çok Görüşlü Görüşler
Yazılı eserleri hakkında belge yoktur. Kaynak, kütüphanesinin kaybolduğunu ve bunun yazdıklarının belgelenmesini sınırladığını kaydeder. Bu kayıtta bir eserler bölümü açılmamasının sebebi budur.
🔴 Atlas künyesindeki vefat yılı ile kaynak ayrışıyor. Kayıt künyesinde 1929 yılı görünmektedir; kaynak ise vefat tarihini 1 Temmuz 1930 olarak verir. Künyedeki yılın dayanağı bu maddede yoktur ve doğrulanması gerekir (ilke 6).
Kaynaklar
- Evliyalar Ansiklopedisi · “Hacı Ferşad Efendi (İbrahim Hakkı Uysal)” maddesi
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) — Yusuf Şevki Yavuz · c. 12, s. 413-414, “FERŞAD EFENDİ” maddesi
Bu kaydın kaynakları aşağıdadır (Kaynak Zorunluluğu).
Bu kayıtta bir hata mı gördünüz? Kaynağıyla düzeltme önerin
Kalıcı kimlik: EA-Z-000106 · bu adres kaydın adı değişse de aynı kayda gider; atıfta bunu kullanın.