Anadolu Selçuklu Devleti'nin kurucusu Süleyman Şah'a bağlı beylerden olduğu anlaşılan kumandan; kaynaklarda Emîr Kara Tegin adıyla geçer. Çankırı fâtihi olarak kabul edilir; Kastamonu ve Sinop fâtihi olarak da bilinir.
Çankırı, Malazgirt Savaşı'ndan (1071) sonra Türkler'in eline geçti; şehri bu sıralarda Kara Tegin'in fethettiği belirtilir. Çankırı, Kastamonu ve Sinop yörelerinin onun tarafından fethedildiği bilgisi Dânişmendnâme ile Anna Komnena'ya dayanılarak verilir. Kastamonu yöresini Türkler'in hangi tarihte fethettiği belli değildir; ancak Malazgirt'ten sonra Selçuklular'ın maiyetindeki Türk boyları kısa sürede Anadolu'nun batı uç bölgelerine yayılmış, bu arada Emîr Kara Tegin 1084 yılından sonra kısa süre de olsa Kastamonu yöresinde hüküm sürmüştür.
Süleyman Şah'a karşı Melikşah'ın Bizans ile anlaşması üzerine Kara Tegin sahillerden çekilmek durumunda kaldı. Onun fethettiği Çankırı bundan sonra Dânişmendliler'in idaresinde kaldı; Kastamonu ise ardından Bizans hâkimiyetine girdikten sonra Dânişmendliler tarafından fethedildi.
Vefat tarihini kaynaklar vermez. Çankırı'da kendisine atfedilen türbede yattığı kabul edilir.
Türbesi ve Külliyesi — Türbesi Çankırı Kalesi'ndedir. Kaynak, şehrin tarihî eserlerini sayarken Çankırı fâtihi olarak kabul edilen Kara Tegin'in türbesinin de bulunduğu kaleyi ilk sırada anar ve kalenin harap vaziyette olduğunu belirtir. Şehrin ilk yerleşme yerini oluşturan bu kalenin bulunduğu yer bugün Karategin (Karatekin) tepesi adıyla anılır.
Çok Görüşlü Görüşler
Kabrin yeri — TDV, Kara Tegin'in Çankırı'da "kendisine atfedilen türbede" yattığını söyler; yani türbeyi ona nisbet edilen bir yapı olarak kaydeder. Atlasın önceki kaydında yer alan, eşi Meryem Hatun ile iki çocuğunun da burada medfun olduğu bilgisi okunan üç TDV maddesinde geçmez; bu bilgi için ayrı bir kaynak gerekir.
Fetih tarihi — Kaynaklar kesin bir fetih yılı vermez: ÇANKIRI maddesi fethi Malazgirt Savaşı'ndan sonraki "bu sıralara" koyar; KASTAMONU maddesi Kastamonu yöresinin hangi tarihte fethedildiğinin belli olmadığını, Kara Tegin'in 1084 yılından sonra orada hüküm sürdüğünü söyler. Atlasın önceki kaydındaki kesin yıl bu maddelerde geçmez; atlas kesin bir fetih yılı kaydetmez.
Kaynaklar
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) · c. 8, s. 216-218, “Çankırı” maddesi
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) — İlhan Şahin · c. 24, s. 585-588, “KASTAMONU” maddesi
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) — Mehmet Öz · c. 37, s. 252-256, “SİNOP” maddesi
Bu kaydın kaynakları aşağıdadır (Kaynak Zorunluluğu).
Bu kayıtta bir hata mı gördünüz? Kaynağıyla düzeltme önerin
Kalıcı kimlik: EA-Z-000245 · bu adres kaydın adı değişse de aynı kayda gider; atıfta bunu kullanın.