Siirt Evliyaları ve Türbeleri

Molla Halil es-Si'irdî

Molla

Tam adı Halil b. Hüseyin es-Si'irdî el-Ömerî; tefsir, fıkıh, hadis, kelâm, sarf-nahiv ve tasavvufta otorite, çok yönlü Osmanlı âlimi. 1754'te Bitlis-Hizan'da doğdu, ömrünün son otuz yılını Siirt'te Fahriye Medresesi'nde ders vererek geçirdi ve 1843'te Siirt'te vefat etti. Yirmiyi aşkın eseri vardır; Kürtçe manzum akaid-fıkıh eseri Nehcü'l-enâm meşhurdur. Kabri şehrin doğusundaki tepededir. (Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi 'Molla Halil Siirdî'; Siirt Üniversitesi Molla Halil İlahiyat kaynakları)

Şeyh Muhammed el-Hazîn

Şeyh

19. yüzyılda yaşamış Nakşibendî şeyhi; Siirt Ulu Camii'nde verdiği vaazlarla, özellikle kırk gün boyunca İhlâs sûresini şerh etmesiyle tanınır. 1816'da Siirt'in Fersaf (Dereyamaç) köyünde doğmuş, 1891'de aynı köyde vefat etmiş ve vasiyeti üzerine köyün üst kısmına defnedilmiştir. Türbesi Siirt-Tillo yolu üzerinde, merkeze yaklaşık 7 km mesafede olup bölgenin önde gelen ziyaretgâhlarındandır. (Kaynak: Siirtliler Dayanışma Vakfı (SİDAV) Ziyaretler ve Türbeler; Siirt Haberci/yerel kayıtlar)

Sultan Memduh (Mahmud) Hazretleri

Asıl adı Mahmud olan, 1761'de Tillo'da doğan âlim ve şair; gençliğinde Erzurumlu İbrahim Hakkı'dan sarf-nahiv, tefsir, hadis ve fıkıh okudu ve hocası ona 'övülmüş' anlamında 'Memduh' lakabını verdi. Yaklaşık 47.000 beyitlik bir divan kaleme aldığı nakledilir. 1847'de Tillo'da vefat etti ve İsmail Fakirullah Türbesi'ne çok yakın bir türbeye defnedildi. (Kaynak: Kültür Portalı 'Sultan Memduh Hazretleri'; Siirt Gazetesi, Siirt Evliyaları (18) Sultan Memduh)

Veysel Karânî (Üveys el-Karanî)

Hz. (makam, ihtilaflı)

Yemenli zâhid ve tâbiînin önde gelenlerinden, Hz. Peygamber'i göremeden iman ettiği rivayet edilen meşhur zat. Kaynaklara göre h.37 (m.657) Sıffîn Savaşı'nda Hz. Ali safında şehid düştüğü kabul edilir; gerçek kabrinin yeri ihtilaflıdır (Rakka, Zebîd, Şam vb.). Siirt'in Baykan ilçesi Ziyaret beldesindeki türbe, Anadolu'nun en çok ziyaret edilen makamlarından biridir; gerçek kabir olup olmadığı tartışmalı olmakla birlikte asırlardır ziyaretgâh kabul edilir. (Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi 'Veysel Karanî'; Siirt Valiliği/Baykan Kaymakamlığı resmî kayıtları)