Üftâde Türbesi

Üftâde'nin (Mehmed Muhyiddin, ö. 12 Cemâziyelevvel 988 / 25 Haziran 1580) kabri Bursa'da, kendi yaptırdığı caminin yanındadır; TEİS, vefatında sağlığında kendi yaptırdığı camisinin bahçesine defnedildiğini kaydeder. Yerkapı semtinde 985 (1577) yılında tamamladığı cami ile tekkesi, çeşitli zamanlarda yapılan tamir ve tâdilâtla günümüze ulaşmıştır.

TEKKE KÜLLİYESİ (kaynağa göre). Uludağ'ın eteklerinde, güneyden kuzeye dik meyilli bir arazide toplam 2.507 m² üzerine kurulan tekke; mescid, semâhâne, harem, selâmlık, çilehâne ve çeşmeden meydana gelen bir külliye niteliğindedir. Üftâde'nin torunu, dördüncü postnişin Kutub İbrâhim Efendi 1081 (1670) yılında tekkeyi ilâve binalarla yenilemiş ve etrafını müstahkem hâle getirmiştir. Bugünkü şekli III. Selim ve II. Mahmud dönemi özelliklerini taşır. Mescidin iç ebadı 6,88 × 6,56 m; ahşap tavanı, çatısı, mihrap ve minberi ile giriş kapısı yenilenmiştir. Mescidin son cemaat yeri olarak kullanılan semâhâne 9,80 × 9,70 m iç ebadında olup dokuz pencereyle aydınlanır. Bahçe girişinde çilehâne yer alır; içinde eskiden dergâhta kullanılan ve Üftâde ile Azîz Mahmûd Hüdâyî'ye atfedilen birtakım eşyalar sergilenmektedir. Mescidin batı duvarındaki "Hû Çeşmesi"nin yenilenmiş parçası üzerinde 974 (1566) tarihi ile suya dair âyet (el-Enbiyâ 21/30) işlidir. Kuzey kapısından girişteki "kubbeli oda"nın üstü kündekârî işçiliği ve kalem işleriyle nefis bir örnektir; mescid tarafındaki "pembe oda" Bursa ovasına nâzırdır. Selâmlık kısmı günümüzde yıkılmış ve üzerinden yol geçirilmiştir; son yıllarda harem, çilehâne ve diğer bölümlerde kapsamlı restorasyonlar yapılmıştır.

⚠ KOORDİNAT NOTU — TÜRBE İLE TEKKE AYNI NOKTA DEĞİL. Bu kaydın pini TÜRBEYİ gösterir (40.182988, 29.057976) ve iki bağımsız sayısal kaynakla doğrulanmıştır: Kültür Envanteri'nin "Üftade Türbesi" kaydı birebir aynı, OpenStreetMap'in "Üftade Camii" kaydı 19 metre, Kültür Envanteri'nin "Üftâde Camii Haziresi" kaydı 15 metre mesafededir (ADR-024 ölçütü karşılanıyor). Buna karşılık her iki kaynakta "Üftâde Tekke Külliyesi" adıyla geçen yer türbeden yaklaşık 633 METRE uzaktadır. Atlasta şu an tekke için ayrı bir mekân kaydı yoktur; yukarıdaki külliye tasviri kaynağın anlattığı yapıyı tanıtır, pinin gösterdiği nokta ise türbedir.

KAYNAK: TDV İslâm Ansiklopedisi, "ÜFTÂDE TEKKESİ" (Hasan Basri Öcalan), c. 42, s. 283-284 ve "ÜFTÂDE" (Nihat Azamat), c. 42, s. 282-283; Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, "ÜFTÂDE, Mehmed Muhyiddin" (Dr. Murat Karaca).