Üftâde

Asıl adı Muhammed olan Üftâde, 1490 (H.895) yılında Bursa'da doğdu; babası Manyaslı Mehmed Efendi'dir. Kânûnî Sultan Süleymân döneminde yaşayan büyük velîlerden sayılır. Küçük yaşta ipek tüccarının yanında çalışmaya verildi; kısa süre içinde hem ustasını hem babasını kaybedince genç yaşta ailesinin geçimini üstlendi, boş zamanlarında Bursa medreselerinde zâhirî ilimleri öğrendi. Sonraki yıllarda Ulu Câmii'nde müezzinlik, Doğan Bey Câmii'nde imamlık yaptı; bir rüyanın ardından Emîr Buhârî Câmii'nde vaaz ve nasihate başladı. Kaynaklarda uzun boylu, müşfik bakışlı, daima tebessüm eden, kimsenin kalbini kırmayan, hakarete karşılık vermeyen bir zat olarak tarif edilir; ibadete düşkünlüğüyle tanınırdı. Tasavvuf yolunda Karacabeyli Hızır Dede'ye sekiz yıl talebelik etti. En tanınmış talebesi Azîz Mahmûd Hüdâyî, onun sohbetlerini 'Vâkı'ât' adlı eserinde topladı; rivayete göre Üftâde, Bursa kadısı olan Hüdâyî'ye kadılığı bırakıp nefsini terbiye eden hizmetler yaptırmış, üç yıl sonra ona icâzet vermiştir. Kaynaklarda Üftâde'ye atfedilen pek çok kerâmet nakledilir: fırtınalı denizde bir geminin kurtarılması, kış mevsiminde üzüm bulunması, haksız yere hapsedilen bir gencin duayla evine kavuşması gibi hadiseler bunlar arasındadır. 1580 (H.988) yılında Bursa'da vefat etti; sağlığında kendi yaptırdığı caminin bahçesine defnedildi ve mezarının üzerine türbe yapıldı.