Nakşibendî-Hâlidî şeyhi; Doğu Anadolu'da Hâlidiyye'nin yayılmasında belirleyici rol oynamış mürşid. Nurşînî nisbesiyle ve Seydâ lakabıyla anılır.
1831 yılında Siirt'in Şirvan ilçesinde doğdu. Ataları, Hülâgû'nun 1258'de Bağdat'ı almasının ardından bölgeye yerleşmiş bir soya dayandırılır. Babası Molla Mahmûd, annesi Meyâsin Hanım'dır.
Molla Abdüssamed ve Molla Ziyâeddin Arvâsî gibi tanınmış hocaların yanında okudu; ardından Ispahart medresesinde ders verdi.
Tasavvuf yolculuğu üç durak içerir: önce Rifâiyye'ye girdi, sonra Kādirî şeyhi Abdülbârî Çarçâhî'nin müridi oldu, nihayet Sıbgatullah Arvâsî vasıtasıyla Nakşibendiyye-Hâlidiyye'ye intisap etti.
Şeyhinin talimatı üzerine, hac dönüşünde Bitlis'in Nurşin (Güroymak) beldesine yerleşti; Hâlidiyye onun gayretiyle bölgede hızla yayıldı.
1886 yılında Nurşin'de vefat etti.
Tesir Halkası — Kaynak onun bölge halkının dinî, ahlâkî, kültürel ve askerî bakımdan korunmasına önemli katkı sağladığını ve Osmanlı-Rus savaşları sırasında halkı cihada teşvik ettiğini kaydeder; bu sebeple Osmanlı Devleti tarafından kendisine üçüncü dereceden Mecîdî nişanı verilmiştir. Öne çıkan halifeleri arasında Muhammed Sâmi Erzincânî ve İbrâhim Çokreşî bulunur. Vefatından sonra silsileyi oğlu Muhammed Ziyâeddin (ö. 1923) sürdürmüştür.
Eserleri — 1. Mektûbât. Müridlerine yazdığı mektupların derlemesidir. 2. İşârât. Öğretilerini ve Hâlidî esaslarını içerir.
Çok Görüşlü Görüşler
Üç tarikatlı bir yol haritası. Önce Rifâiyye, sonra Kādiriyye, nihayet Nakşibendiyye-Hâlidiyye. Atlas onu yalnız son mensubiyetiyle tanıtmaz; bir sûfînin yolu tek bir isimle özetlenmeyebilir.
Soy kaydı bir dayandırmadır. Atalarının Hülâgû'nun 1258'deki Bağdat fethinden sonra bölgeye yerleştiği rivayet edilir; kaynak bunu belgeye bağlamaz.
Kaynaklar
- Evliyalar Ansiklopedisi · “Abdurrahmân Tâgî (Tâhî)” maddesi
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) — Adnan Memduhoğlu · c. EK-2, s. 571-572, “TÂHÎ, Abdurrahman” maddesi
Bu kaydın kaynakları aşağıdadır (Kaynak Zorunluluğu).
Bu kayıtta bir hata mı gördünüz? Kaynağıyla düzeltme önerin
Kalıcı kimlik: EA-Z-000151 · bu adres kaydın adı değişse de aynı kayda gider; atıfta bunu kullanın.