Halvetî-Sünbülî şeyhi; İstanbul'un en tanınmış ziyaretgâhlarından birinin sahibi.
Muhtemelen 868 (1463) yılında Denizli'nin Sarı Mahmudlu köyünde doğdu. Asıl adı Mûsâ, lakabı Muslihuddin'dir. Bursa'da on beş yıl eğitim aldıktan sonra İstanbul'a gitti.
Başlangıçta Habîb Karamânî'ye mürid olmak istedi, fakat kabul edilmedi. Bunun üzerine Mirza Baba Tekkesi'nin şeyhi Mirza Baba'ya intisap etti ve onun kızıyla evlendi. Dergâha katılışı, Sünbül Efendi'nin rüyasında odasına girip kendisine Merkez lakabını vermesiyle gerçekleşmiştir.
Merkez unvanını, Sünbül Efendi'nin "Sizler … bu dairemizin merkezi olup…" şeklindeki iltifatından dolayı aldığı belirtilir.
Hafsa Sultan tarafından Manisa'ya gönderildi ve oradaki külliyede görev yaptı.
Sünbül Efendi'nin 936'da (1529) vefatı üzerine Koca Mustafa Paşa Dergâhı'nda onun yerine geçti. Kanûnî Sultan Süleyman ile yakın münasebet kurdu ve 943'te (1537) ordu şeyhi olarak tayin edildi.
Yavuz Sultan Selim'in kızı Şah Sultan ile evlendi; Ahmed Çelebi bu evlilikten doğdu. İlk evliliğinden Derviş Çelebi, Ali Çelebi ve Ümmü Hatun adlı çocukları vardı.
959 (1552) yılında vefat etti.
Tesir Halkası — Eyüp, Davutpaşa, Yenikapı ve Tire'de tekke ve zâviyeler kurdu. Öne çıkan halifelerinden biri oğlu Ahmed Çelebi'dir.
Eserleri — Telif eser bırakmadı; Merkezî mahlasıyla yazılmış ilâhileri vardır.
Türbesi ve Külliyesi — Mevlânâkapı dışında kendi adıyla anılan dergâhın yanına defnedilmiştir. Türbesi İstanbul'un önemli ziyaretgâhlarından biridir.
Çok Görüşlü Görüşler
🔴 Mesir macunu rivayeti kaynaklarca DESTEKLENMEMEKTEDİR. Manisa'daki mesir macunu ile ilgili olarak ona atfedilen iddialar hakkında kaynak açık konuşur: bu iddialar kaynaklarca desteklenmemektedir. Atlas yaygın anlatıyı silmez ama doğrulanmadığını yazar (ilke 6).
Doğum tarihi bir ihtimaldir. Kaynak muhtemelen 868 (1463) der; kesin bir kayıt değildir.
İntisabı bir rüya rivayetine dayanır. Sünbül Efendi'nin rüyasında odasına girmesi ve lakabını vermesi bir nakildir; atlas onu bu kipte taşır.
Kaynaklar
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) — Reşat Öngören · c. 29, s. 200-202, “MERKEZ EFENDİ” maddesi
- Sefîne-i Evliyâ — Hüseyin Vassâf · “Hüseyin Vassâf, Merkez Efendi”
Bu kaydın kaynakları aşağıdadır (Kaynak Zorunluluğu).
Bu kayıtta bir hata mı gördünüz? Kaynağıyla düzeltme önerin
Kalıcı kimlik: EA-Z-000055 · bu adres kaydın adı değişse de aynı kayda gider; atıfta bunu kullanın.
Dış kayıtlar: TDV İslâm Ansiklopedisi maddesi