Giriş

Şehir

Elazığ Evliyaları ve Türbeleri

18 kaynaklı kayıt · 1 doğrulanmış konum

Atlasta Elazığ için 18 kayıt bulunuyor. Her kaydın kaynağı ve inceleme durumu kendi sayfasında yazar. Dağılım: 18 Evliyâ.

Elazığ haritası

Elazığ kayıtları

Evliyâ

Teslim Abdal (Teslim Sultan Abdal)

Sultan (Alevî-Bektaşî ozan-pîri)

Alevî-Bektaşî geleneğinin önde gelen ozan ve pîrlerinden; türbesi Elazığ Baskil ilçesi Şeyh Hasan (Tabanbükü) köyündedir. Çağdaşı Sarı Kazak Abdal ile birlikte geleneğin en önemli ozanlarından sayılır; nefes ve deyişleriyle Alevî-Bektaşî edebiyatında iz bırakmıştır. Mezar taşındaki kayda göre vefatı H.1135/1722'dir. Türbe, orijinal köyün Karakaya Barajı gölü altında kalması sebebiyle Tabanbükü'ne taşınan kültürel mirasın parçasıdır ve yoğun ziyaret edilir. Rule #9 'tüm mezhep ve tarikatlara eşit saygı' ilkesi gereği nötr dille kaydedilmiştir. (Kaynaklar: 'Teslim Sultan Abdal', Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, Yesevi Üniversitesi; Abdulkadir Kıyak, 'Elazığ ve Yöresinde Ziyaret Fenomeni', doktora tezi, Erciyes Üniversitesi 2010.)

ElazığVefât 1135 h.İncele
Evliyâ

Şeyh Hasan en-Nakî Efendi

Şeyh

Şeyh Ali Septî'nin ortanca oğlu, Palu'nun müderris ve müftüsü olan Nakşibendî-Hâlidî âlim (1843-1918). İlk medrese tahsilini babasının İblaşiyye Medresesi'nde yaptı, Kasımiyye Camii'nde imamlık etti ve 1888'de Palu müftülüğüne tayin edilip 1918'e kadar bu görevi sürdürdü; hem müderrislik hem irşad faaliyetini Palu tekke ve medresesinde bir arada yürüttü. Babasının halifesi olarak Sebtî ailesinin ilmî ve tasavvufî geleneğini devam ettirdi. Palu'da vefat edip medfun olmuştur. (Kaynaklar: Muhammed Çetkin, 'Palu'da Bir Müderris, Müftü: Şeyh Hasan en-Nakî ve İlmî Kişiliği', Bingöl Üniversitesi; Serdar Karabulut, 'Şeyh Ali Sebtî ve Palu Çevresinde Hâlidîliğin Yayılması', Akademiar Dergisi 2018/4.)

ElazığVefât 1918İncele
Evliyâ

Şeyh Mahmud Feyzi Efendi

Şeyh

Palu'nun Sebtî ailesine mensup Nakşibendî-Hâlidî şeyhi (ö. 1894); Şeyh Ali Septî'nin soyundan gelip Palu tekkesinde irşad ve müderrislik geleneğini sürdürenlerdendir. Babasının ve ailesinin ilmî-tasavvufî çizgisinde yetişerek bölgede Hâlidîliğin yayılmasına katkıda bulunmuştur. Palu'da vefat edip aile makberesinde medfun olmuştur. (Kaynaklar: Serdar Karabulut, 'Şeyh Ali Sebtî ve Palu Çevresinde Hâlidîliğin Yayılması', Akademiar Dergisi 2018/4; Yüksel Arslantaş & Rüstem Kadri Septioğlu, 'Hüsamettin Septioğlu'nun Kayıtlarına Göre Şeyh Ali Septi', Uluslararası Palu Sempozyumu, Fırat Üniversitesi.)

ElazığVefât 1894İncele
Evliyâ

Şeyh Hüseyin Zeki Efendi

Şeyh

Palu'nun Sebtî ailesine mensup Nakşibendî-Hâlidî şeyhi (ö. 1914); Şeyh Ali Septî'nin soyundan gelerek Palu tekkesinde tasavvufî irşad ve ilmî faaliyeti sürdürenlerdendir. Ailesinin Hâlidî geleneğini devam ettirmiş, bölgede halkın manevî rehberliğini üstlenmiştir. Palu'da vefat edip medfun olmuştur. (Kaynaklar: Serdar Karabulut, 'Şeyh Ali Sebtî ve Palu Çevresinde Hâlidîliğin Yayılması', Akademiar Dergisi 2018/4; Yüksel Arslantaş & Rüstem Kadri Septioğlu, 'Hüsamettin Septioğlu'nun Kayıtlarına Göre Şeyh Ali Septi', Uluslararası Palu Sempozyumu, Fırat Üniversitesi.)

ElazığVefât 1914İncele
Evliyâ

Mirmehmetli Hacı Cuma Hoca

Hoca

Elazığ Kovancılar ilçesinin Mirmehmet köyünde medfun, yörede ilmi ve takvasıyla tanınan âlim ve mürşid (ö. 1944). Bölgede halkın dinî eğitimi ve irşadıyla meşgul olmuş, vefatından sonra köyündeki kabri ziyaretgâh hâline gelmiştir. (Kaynaklar: Abdulkadir Kıyak, 'Elazığ ve Yöresinde Ziyaret Fenomeni', doktora tezi, Erciyes Üniversitesi SBE 2010; Elazığ İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü türbeler envanteri.)

ElazığVefât 1944İncele
Evliyâ

Şeyh Ahmed Dede (Şeyh Ahmed et-Tavîl)

Şeyh (Dede · Alevî-Bektaşî ocak pîri)

Elazığ Baskil ilçesi (eski Şeyh Hasan, bugün Tabanbükü) köyünde türbesi bulunan, Alevî-Bektaşî geleneğinin 'Şeyh Hasan/Şeyh Ahmed Dedeler' (Tavîl) ocağının pîri sayılan zat. Kimliği H.967/1560 tarihli Malatya Tahrir Defteri'nde 'Şeyh Ahmed et-Tavîl zâviyesi' vakıf kaydıyla arşivsel olarak belgelidir; bu, onu doğrulanmış tarihî bir ocak dedesi kılar. Orijinal Şeyh Hasan köyü 1987'de Karakaya Barajı gölü altında kalınca türbe ve ilgili kültürel miras Tabanbükü'ne taşınmıştır. Rule #9 'tüm mezhep ve tarikatlara eşit saygı' ilkesi gereği nötr dille kaydedilmiştir. (Kaynaklar: H.967/1560 Malatya Tahrir Defteri vakıf kaydı; Abdulkadir Kıyak, 'Elazığ ve Yöresinde Ziyaret Fenomeni', doktora tezi, Erciyes Üniversitesi 2010.)

Elazığİncele
Evliyâ

Seyyid Mahmud Sâminî

Şeyh

Palu'da yetişen Nakşibendî-Hâlidî şeyhi (1812-1896); Şeyh Ali Septî'nin yanında on üç yıl hizmet ederek tasavvufta yüksek makamlara ulaşmış ve halifesi olmuştur. Şeyhinin vefatından sonra Palu ve çevresinde irşad faaliyetini sürdürmüş, kendisine nispetle Nakşibendiyye'nin 'Sâminiyye' kolu anılır. 1896 (H.1314) dolaylarında vefat etmiş; türbesi Palu'nun doğusunda, Murat Nehri'nin kuzey kıyısındaki eski Palu (Meydan) Mezarlığı'nda, tuğla örgülü, çini kaplı ve bakır külâhlı konik kubbeli bir yapıdır. Türbede torunu Şehid Sadeddin Efendi de medfundur. (Kaynaklar: ehlisunnetbuyukleri.com 'Mahmûd Sâminî'; evliyalar.net 'Seyyid Mahmud Samini'; Dergipark 'Palu'da Bir Halidî Şeyhi: Mahmud Saminî'.)

ElazığVefât 1314 h.İncele
Evliyâ

Arap Baba

Veli (kimliği ihtilaflı)

Harput'ta iki katlı bir yapının (üst kat mescit, alt kat türbe) alt bölümünde cam sanduka içinde bulunan, çürümemiş bedeniyle ünlü ziyaretgâh. Kitabeye göre yapı, Selçuklu III. Gıyaseddin Keyhüsrev döneminde Yusuf b. Arapşah tarafından H.678/1279-80'de inşa edilmiştir; ancak sandukadaki zatın kimliği hiçbir sağlam tarihî kaynakla tespit edilememiştir (rivayetlerde Selçuklu dönemi mücahit/kumandan veya bir velî olduğu söylenir). Bedenin bozulmamasının sebebi bilimsel olarak çözülememiştir. Kabir sahibinin kimliği ve dinî rolü belgelenmediğinden burası 'kimliği ihtilaflı' bir ziyaretgâh olarak, şeffaflıkla kaydedilmiştir; kesin bir sahih velî/âlim atfı yapılmamıştır. (Kaynaklar: Kültür Envanteri 'Arap Baba Mescidi ve Türbesi'; Kültür Portalı 'Arap Baba Mescidi ve Türbesi'; Fırat Üniv. Harput arşivi.)

Elazığİncele
Evliyâ

Fâtih Ahmed Baba

Şeyh (menkıbevî)

Harput'un Göllübağ mevkiindeki türbe ve mescidiyle anılan, yarı-menkıbevî bir mutasavvıf-mücahit; halk arasında 'Fetamet/Fethi Ahmet' olarak da bilinir. Rivayete göre Belh'te doğmuş, tasavvuf yoluna girmiş ve Anadolu'nun fethi sırasındaki savaşlara katılmış; ahşap sandukasındaki kitabeye göre H.713/1313'te (Harput'un geri alınışı sırasında şehit düşerek) vefat etmiştir. Evliya Çelebi Seyahatnâme'sinde tekkesinden 'ulu âsitan' diye söz eder. Biyografik ayrıntıları menkıbevî olup çağdaş bir TDV maddesi bulunmaz; ancak türbe kayıtlı kültür varlığıdır ve vefat tarihi sanduka kitabesiyle belgelidir. Türbe, özellikle çocuk isteyenlerce ziyaret edilir. (Kaynaklar: harput.web.tr 'Fatih Ahmet Baba Türbesi'; Kültür Envanteri; Dergipark 'Ziyaret Fenomeninden İsim Kültürüne: Fatih Ahmet Baba Türbesi Örneği'.)

ElazığVefât 713 h.İncele
Evliyâ

Ankuzu Baba

Veli (menkıbevî gazi-derviş)

Harput'un 7-8 km kuzeyinde Ankuzu kayalıklarının zirvesindeki türbesiyle anılan, menkıbevî bir gazi-derviş. Rivayete göre Anadolu'nun fethi sırasında Harput'un alınışında şehit düşmüş, naaşı uzun yıllar bir mağarada bozulmadan kalmış; bugün aynı bölgede medfun olup türbesi Beyzâde Efendi (1810-1904) tarafından yaptırılan tekke ve mescidin yanındadır. Kesin kimliği ve vefat tarihi belgelenememiştir (bir rivayete göre 8-9. yüzyıl Arap-Bizans savaşlarında yer alan bir asker); bu sebeple kimlik/kabir kesinliği ihtilaflı olarak şeffaflıkla kaydedilmiştir. Yörenin en yüksek noktalarından biri olan konumu ziyaret ve mesire yeri olarak da bilinir. (Kaynaklar: harput.web.tr 'Ankuzu Baba Türbesi'; evliyalar.net 'Ankuzu Baba'; Günışığı Gazetesi 'Harput'un Manevi Zenginliği: Ankuzu Baba'.)

Elazığİncele
Evliyâ

Seyyid Muhammed Kattâl

Seyyid (makam · kabir kesinliği ihtilaflı)

Elazığ Maden ilçesi Gezin beldesinin kuzeyindeki Kartaldere (eski adı 'Şeyhkatülan') köyünde türbe, misafirhane, mescit ve mutfaktan oluşan bir külliye ile anılan ziyaretgâh. Türbe duvarındaki mermer levhaya göre Evlâd-ı Resûl'den olup silsilesi İmam Hüseyin'e ulaştırılır; Anadolu'da İslâm'ın yayılışı sırasındaki bir muharebede şehit düştüğü ve buraya defnedildiği rivayet edilir (köyün eski adı 'öldürülen şeyh' anlamındadır). Kabir ve vefat tarihine dair bilgiler yerel rivayet ve levha kaydına dayandığından, sahih tarihî belgeyle teyit edilemeyen bir makam olarak kabir kesinliği ihtilaflı biçimde, şeffaflıkla kaydedilmiştir. (Kaynaklar: evliyalar.net 'Seyyid Muhammed Kattal'; Elazığ Fırat Gazetesi 'Seyyid Muhammed Kattal Hz.'; Elazığ ziyaret yerleri araştırması, Fırat Üniv. Harput arşivi.)

Elazığİncele
Evliyâ

Seyyid Mansur Baba

Veli (kimliği rivayete dayalı)

Harput Cami-i Kebir (Sarahatun Camii kuzeybatısı) mahallesinde, sekizgen planlı iki katlı bir türbe ile anılan ziyaretgâh. Rivayete göre Mansur Baba, Ahmed Yesevî'nin hocası Arslan Baba'nın oğlu olup babasının vasiyetiyle Ahmed Yesevî'nin terbiyesinde yetişmiş, ardından Türkmen boylarıyla Anadolu'ya gelmiştir. 16. yüzyıl tahrir defterlerinde (1518, 1523, 1566) 'Mansur Baba zaviyesi' vakıf olarak geçtiğinden yapının tarihî bir zaviye/ziyaretgâh olduğu sabittir; ancak zatın kimliği ve vefat tarihi rivayete dayalıdır ve alt kattaki sandukaların bir kısmının Artuklu hanedanına ait olabileceği de ileri sürülür. Bu sebeple kimlik/kabir kesinliği ihtilaflı olarak şeffaflıkla kaydedilmiştir. (Kaynaklar: Kültür Portalı 'Mansur Baba Türbesi'; harput.web.tr 'Mansur Baba Türbesi'; 16. yy Harput tahrir defterleri.)

Elazığİncele
Evliyâ

Şeyh Ali Septî (Hâce Ali es-Sebtî)

Şeyh

Elazığ-Palu bölgesinde Nakşibendî-Hâlidî yolunun kurucu şeyhi (yak. 1785-1871); Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî'nin önde gelen halifelerindendir. 1830 dolaylarında Mevlânâ Hâlid'in işaretiyle Palu'ya gelip irşada başlamış, tekkesinin etkisi Diyarbekir, Harput, Erzurum ve Bitlis'e kadar yayılmıştır; Mahmud Sâminî de onun yanında yıllarca yetişmiştir. Doksan yılı aşkın ömrünün ardından 1871'de vefat etti; türbesi Palu ilçesinin karşısında, Murat Nehri'ne bakan bir tepe üzerinde olup oğlu Şeyh Mehmed Efendi ile aynı türbede medfundur. Bölgede Hâlidîliğin yayılmasında merkezî bir rol oynamıştır. (Kaynaklar: Akademiar Dergisi 2018/4 'Şeyh Ali Sebtî ve Palu Çevresinde Hâlidîliğin Yayılması'; Elazığ İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü; evliyalar.net 'Şeyh Ali Sebti'.)

ElazığVefât 1288 h.İncele
Evliyâ

Beyzâde Hacı Ali Rıza Efendi

Şeyh

Harput'un tanınmış âlim ve Nakşibendî mutasavvıflarındandır (1810-1904). İlk tahsilini 'Şeyhülulemâ' lakaplı Hacı Ali Efendi'den, ardından Dağıstanlı Hâfız Mehmed Efendi'den aldı ve hocasının vasiyetiyle İbrahim Paşa Medresesi müderrisliğine getirildi. Nakşibendî tasavvufunu Urfalı Hartevîzâde Mehmed Rehavî'den alarak halife tayin edildi; Meydan ve Alaca camilerinde ders verip yaklaşık bir asır yaşadı. Vasiyeti gereği türbe yaptırılmayıp Harput Meteris Mezarlığı'nda sade bir kabre defnedildi; etrafı demir parmaklıkla çevrilip ziyaretgâh hâline getirildi. (Kaynaklar: Elazığ İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü 'Beyzade Efendi Türbesi'; ehlisunnetbuyukleri.com 'Beyzâde Efendi'; harput.web.tr 'Beyzade Efendi Ziyaretgâhı'.)

ElazığVefât 1322 h.İncele
Evliyâ

Harputlu Ömer Naîmî Efendi

Molla

Harput müftülüğü de yapmış müderris ve âlim (1801-1882); 'Kasîde-i Bürde şârihi' olarak tanınır. Hacı Ahmed Efendi'nin oğlu olup ilk tahsilini babasından, ardından Antep'te Küçük Hâfız Necib Efendi'den icazet, Kayseri'de Hoca Kâsım Efendi'den ders aldı. Harput'ta çok sayıda talebe yetiştirdi, 1843'te hac yaptı, ömrünün sonuna doğru gözlerini kaybetti ve yerine oğlu Abdülhamîd Efendi geçti. Başlıca eserleri Şerh-i Kasîde-i Bürde, Manzûme-i Naîmiyye, Şerh-i Rub' Risâlesi ve Velediyye Hâşiyesi'dir; müstakil türbesi olmayıp Harput mezarlığında medfundur. (Kaynaklar: ehlisunnetbuyukleri.com 'Ömer Nâimî Efendi'; Türkiye Gazetesi biyografi; ESTAD akademik makalesi 'Manzûme-i Naîmiyye'.)

ElazığVefât 1300 h.İncele
Evliyâ

Seyyid Ahmed Çapakçûrî

Şeyh

Bingöl (Çapakçur) Kür/Dikme köyü kökenli Nakşibendî-Hâlidî şeyhi ve mutasavvıf (1830-1921); Şeyh Ali Septî'nin halifelerindendir. Tasavvufta fakr yolunu seçmiş, uzun yıllar Harput ve çevresinde irşad faaliyetinde bulunmuştur. I. Dünya Savaşı'nda Rus ilerleyişi sırasında Harput halkının göç etmesini önlediği, cami avlusunda halka güven verdiği nakledilir. 1921'de (H.1340) vefat etmiş ve vasiyeti gereği Harput Ulu Cami avlusunda defnedilmiştir. (Kaynaklar: Türkiye Gazetesi 'Seyyid Ahmed Çapakçuri'; huzurpinari.com evliya biyografisi; Akademiar Dergisi 2018/4 'Şeyh Ali Sebtî ve Palu Çevresinde Hâlidîliğin Yayılması'.)

ElazığVefât 1340 h.İncele
Evliyâ

Hacı Ömer Hüdâî Baba

Şeyh

Kadirî yolunun Elazığ'daki önemli mürşidlerinden (1821-1905). Erzincan'da Hayyât Vehbî (Terzi Baba) ile görüşmüş, uzun süre onun sohbetlerinde bulunarak tasavvuf inceliklerini öğrenmiş ve Kadirî icazeti almıştır. Elazığ Mollakendi'ye bağlı Kövenk (Güntaşı) köyüne yerleşerek çok sayıda talebe yetiştirmiş; Göllü Mustafa Baba ve Akçakirazlı Muhammed Baba gibi halifeleri Kadirîliği yaymıştır. 1905'te Kövenk'te vefat etmiş, türbesi sekizgen planlı üç kubbeli bir yapı olup içinde halife ve dervişlerinin de sandukaları bulunur. (Kaynaklar: Elazığ İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü 'Ömer Hüdai Baba'; evliyalar.net 'Ömer Hüdai Baba'; Yeni Mesaj gazetesi 'Hacı Ömer Hüdâî Baba' dizisi.)

ElazığVefât 1905İncele
Evliyâ

Osman Bedreddin Erzurûmî (İmam Efendi)

İmam Efendi

Erzurum’un Abdurrahman Ağa mahallesinde doğan, askerlik yıllarında tabur imamlığı yaptığı için “İmam Efendi” lakabıyla tanınan Nakşibendî-Hâlidî şeyhidir. Şeyhi Mahmud Sâminî Paluvî’nin halifesi olup Sâminî kolunun önde gelen temsilcilerindendir; “Gülzâr-ı Sâminî” gibi eserler bırakmıştır. 1909’da askerlikten emekli olarak Harput’a yerleşmiş, sohbetlerini Kurşunlu Camii’nde sürdürmüştür. Harput’ta vefat etmiş ve Meteris Mezarlığı’ndaki türbesine defnedilmiştir. (Doğum/vefat yılları kaynaklarda farklı verildiğinden — 1856/1858 ve 1922/1924 — belirtilmemiştir.)

Elazığİncele

Yakın şehirler