Şehir
8 kaynaklı kayıt · 2 doğrulanmış konum
Atlasta Gaziantep için 8 kayıt bulunuyor. Her kaydın kaynağı ve inceleme durumu kendi sayfasında yazar. Dağılım: 5 Evliyâ · 2 Sahâbe · 1 Şehîd.
Makam
MAKAM. Sa'd b. Ebî Vakkas, cennetle müjdelenen on sahabeden biridir; 55/675 civarında Medine yakınlarında vefat etmiş ve Cennetü'l-Baki'ye defnedilmiştir. Araban ilçesi Ziyaret köyü kuzeydoğusundaki tepede bulunan yapı, bölgedeki seferlerle ilişkilendirilen temsilî bir makam-türbedir; gerçek kabri Medine'dedir. (Kaynak: Gaziantep İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü; Araban yerel kültür kayıtları)
Pîr Sefa, bir rivayete göre Hz. Yûşa türbesinin türbedarı, diğer bir rivayete göre Medineli ensardan olup Antep'in fethi sırasında şehid düşmüş bir zat olarak anılır. Türbesi şehir merkezinde Boyacı Mahallesi'nde, Hz. Yûşa kabrinin yanındaki tek katlı yapıda bulunur. (Kaynak: Gaziantep İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü; Kültür Portalı)
Makam
Cesareti ve kahramanlığıyla tanınan, Hz. Peygamber tarafından cennetle müjdelenen sahâbî. Tam adı Ebû Mihsan Ukkâşe b. Mihsan b. Hursân el-Esedî 'dir. Gaziantep'in Nurdağı yöresindeki Ökkeşiye Türbesi onun adına nisbet edilen bir makam-kabirdir. Benî Esed kabilesine mensuptur ve ilk müslümanlardandır. Hz. Peygamber vefat ettiğinde kırk dört yaşında olduğu bilindiğinden milâdî 588 veya 589 yılında doğmuş olmalıdır. İki kardeşi vardır: kendisinden iki yaş büyük ağabeyi Ebû Sinân b. Mihsan ile kız kardeşi Ümmü Kays bint Mihsan. Savaşlardaki yararlıklarıyla tanınan meşhur bir cengâverdi. Bütün gazvelere katılmış, kimi seriyyelere kumandanlık etmiş, bazı bölgelere zekât memuru ve davetçi olarak gönderilmiştir. Hicretten on yedi ay sonra (Receb 2 / Ocak 624) Abdullah b. Cahş kumandasında gerçekleştirilen ve müşriklere ilk ciddi darbenin vurulduğu Batn-ı Nahle Seriyyesi'ne katıldı; ardından Bedir, Uhud ve Hendek dahil bütün önemli gazvelerde büyük yararlılıklar gösterdi. Hendek'te müşriklerin yanında yer alan kendi kabilesi Esedoğulları'na karşı 6 yılı Rebîülevvel ayında (Temmuz-Ağustos 627) düzenlenen Gamre Seferi'ne kumandan tayin edildi; kaçan kabilenin yerini yakaladığı biri vasıtasıyla tesbit edip baskınla dağıttı ve müslümanlar kayıp vermeden 200 deve ganimetle Medine'ye döndü. 9 yılı Rebîülâhirinde (Temmuz-Ağustos 630) Cinâb bölgesindeki Kudâa kabilesinin Uzre ve Belî kollarına gönderilen seriyyenin de kumandanıydı. Hz. Peygamber onu “Araplar'ın en üstün süvarilerinden biri” diye övmüştür. Cennetle müjdelenmesi, adının Arap edebiyatına darbımesel olarak girmesine vesile oldu. Hz. Peygamber, ümmetinden yetmiş bin kişinin hesaba çekilmeden cennete gireceğinin kendisine müjdelendiğini haber verince Ukkâşe öne atılıp “Yâ Resûlellah! Dua et, ben de onlardan olayım” dedi; Peygamber “Allahım! Ukkâşe de onlardan olsun!” diye dua etti. Ayağa kalkan başka bir sahâbî aynı duayı isteyince “Ukkâşe senden hızlı davrandı” buyurdu. Bu söz, erken davranıp güzel bir fırsatı değerlendirenler hakkında darbımesel olarak kullanılmıştır. Ashâb-ı Suffe'dendi. Daha çok askerî görevlerde bulunduğu ve Peygamber'in vefatından bir yıl sonra şehid edildiği için fazla hadis rivayet etme imkânı bulamadı; Abdullah b. Abbas, Ebû Hüreyre ve kız kardeşi Ümmü Kays'ın bazı rivayetlerinde adı geçer. Ümmü Kays'ın oğlu vefat edip cenazesi yıkanırken üzüntüden ne dediğini bilmeyen kız kardeşinin sözlerini Ukkâşe Hz. Peygamber'e anlatmış, o da tebessüm ederek “Allah ona uzun ömürler versin!” buyurmuştur; bu duanın bereketiyle Ümmü Kays'ın çok uzun yaşadığı nakledilir. Hz. Ebû Bekir'in halifeliği döneminde, 11 (632) yılında kendi kabilesinden olup peygamberlik iddia eden Tuleyha b. Huveylid üzerine gönderilen Hâlid b. Velîd kumandasındaki birlikte yer aldı. Necid bölgesindeki Büzâha mevkiinde keşfe çıkan Ukkâşe ile Sâbit b. Akrem, kendilerini yakalayan Tuleyha ve kardeşi tarafından şehid edildi; naaşları Hâlid b. Velîd tarafından şehid oldukları yerde defnedildi. Tuleyha sonradan yeniden imana gelip iyi bir müslüman olsa da Hz. Ömer ona “Ukkâşe ve Sâbit'i öldürdün ya, bir daha seni sevemem!” diyerek hoşnutsuzluğunu dile getirmiştir. Türbesi ve Külliyesi — Cesareti, kahramanlığı ve yakışıklılığıyla Anadolu coğrafyasında çok sevilen bir figür hâline gelen Ukkâşe'nin adı Türkçe'de Ökkeş 'e dönüşmüş, özellikle Gaziantep ve Kahramanmaraş yöresinde yaygınlaşmıştır. Gaziantep Nurdağı yöresinde Ökkeşiye Türbesi adıyla bir kabir bulunur. Kaynak, Ukkâşe'nin Necid'deki Büzâha mevkiinde şehid edildiği yerde Hâlid b. Velîd ve arkadaşları tarafından toprağa verildiği bilindiğinden bu türbenin bir makam-kabir olarak kabul edilmesi gerektiğini belirtir.
Hacı Baba, TDV kayıtlarında Memlük dönemine uzanan Gaziantep zâviyeleri arasında Mevlevî olarak anılan bir velidir. Türbesi Karşıyaka semtinde eski Tekel fabrikasının kuzeyindeki tepede bulunur; İstiklal Harbi sırasında zarar görmüş, sonradan halk tarafından onarılmıştır. (Kaynak: TDV İslam Ansiklopedisi 'Gaziantep'; Gaziantep İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü)
Asıl adının Davud olduğu rivayet edilen Dülük Baba, Antep'in fethi sırasında şehid düştüğü kabul edilen bir veli olarak ziyaret edilir. Türbesi şehrin kuzeyinde, Adana yolunun doğusunda kendi adıyla anılan Dülük Baba Tepesi'ndedir; Memlük döneminde adına zâviye ve vakıflar tahsis edilmiştir. (Kaynak: TDV İslam Ansiklopedisi 'Gaziantep'; Gaziantep İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü)
Hazretleri (k.s.)
Diyarbakır Çermik'in Külüyan (Kalaş) köyünde doğan, Osmanlı medrese geleneğinde yetişmiş çağdaş âlim ve mutasavvıf. Uzun yıllar Gaziantep'te imamlık ve müderrislik yaptı, çok sayıda eser kaleme aldı. 28 Haziran 2013'te Ankara'da vefat etti; vasiyeti üzerine hizmet ettiği Gaziantep'e getirilerek Nuri Mehmet Paşa (Mehmet Nuri Paşa) Camii haziresine defnedildi.
Hazretleri (Ali Baba)
1822'de Antep'te doğan, halk arasında 'Ali Baba' veya 'Ali Âkif Efendi' diye anılan Antep velîlerinden. Şeyh Câmii Medresesi'nde ilim tahsiline başladı, Kilisli Baytazzâde Abdullah Efendi'den otuz yıl ders aldı; uzun yıllar halka vaaz ve nasihatte bulundu. 1905'te vefat etti; türbe kitâbesi H.1323 (1905) tarihlidir. Türbesi Gaziantep Şehreküstü (Ünaldı) civarındadır ve ziyaret edilmektedir.
Hazretleri
Gaziantep'teki Şeyh Fethullah Külliyesi'nin bânisi. 🔴 Bu kayıt dolaylı kaynağa dayanır: zatın müstakil bir ansiklopedi maddesi yoktur; aşağıdakiler, yaptırdığı külliyenin maddesinin verdiği bilgilerdir. Kaynak onun hakkında iki şey söyler: künyesi ve külliyenin bânisi olduğu. Kaynağın ifadesiyle "külliyenin bânisi Şeyh Abdüllatif oğlu Şeyh Fethullah'tır" . Yani babasının adı Şeyh Abdüllatif'tir ve kendisi de "şeyh" unvanını taşımaktadır. Yaşadığı dönem külliyenin inşa tarihleriyle belirlenir: yapı 1550'li yıllarda inşa edilmiş, belgeler 23 Receb 966 (1 Mayıs 1559) ve 1 Ramazan 971 (13 Nisan 1564) tarihlerini vermektedir. Türbesi ve Külliyesi — Külliye cami, zâviye, hamam, medrese, kastel (su yapısı), hazîre ve bir evden meydana gelir. Kaynak yapının yelpaze tonoz örtü sistemini ve Memlük tesirli taş süslemesini ayırt edici nitelikler olarak kaydeder. Hazîre külliyenin parçasıdır.
