Halvetî-Uşşâkī şeyhi ve mutasavvıf şair; Câhidiyye kolunun pîri.
Edirne'de doğdu. Asıl adı Ahmed, şiirlerindeki mahlası Câhidî'dir. Kendi eseri Kitâbü'n-Nasîha'ya göre Rumeli kökenli bir aileye mensuptur; babasının adı Muhammed'dir.
Tasavvufa intisabı hakkında kaynaklar çelişir. Bir kısmı onu Cemâleddin Edirnevî'nin müridi sayar; fakat bu kronolojik olarak imkânsızdır — Câhidî 1070 (1659) yılında, Cemâleddin ise 1164'te (1751) vefat etmiştir. Diğer kayıtlara göre Edirne'de bir Halvetî-Uşşâkī şeyhinden hilâfet almıştır.
Çanakkale'nin Kilitbahir'inde bir tekke kurdu ve irşad faaliyetini burada sürdürdü.
1070 (1659) yılında vefat etti; vefatına istirâhat kelimesi tarih düşürülmüştür.
Tesir Halkası — Vefatından sonra adını taşıyan kolu oğlu Abdüllatif Efendi sürdürdü. Câhidiyye XVIII. yüzyılda Çanakkale, Bursa ve Edirne'de yaygındı; kaynak, kolun İstanbul'a hiç ulaşmadığını ve XX. yüzyılın başında tamamen ortadan kalktığını kaydeder.
Şairliği ve Tasavvufî Çizgisi — Şiirlerini hece vezniyle ve Yûnus Emre çizgisinde yazdı. Meşhur bir mısraı, çağdaş yazar Cahit Zarifoğlu'nun 1986 tarihli deneme kitabının adına ilham olmuştur.
Eserleri — 1. Dîvan. Hece vezniyle yazılmış yaklaşık 100 tasavvufî şiirden oluşur. 2. Kitâbü'n-Nasîha. Genel tasavvufî öğretiler ile tarikat âdâbını içeren bir irşad kitabıdır.
Türbesi ve Külliyesi — Türbesi halk arasında Câhide Sultan adıyla anılır ve önemli bir ziyaretgâh olmayı sürdürmektedir.
Çok Görüşlü Görüşler
İntisabı hakkındaki rivayet kronolojik olarak imkânsızdır. Bazı kaynaklar onu Cemâleddin Edirnevî'nin müridi sayar; fakat Câhidî 1070 (1659), Cemâleddin ise 1164 (1751) yılında vefat etmiştir — yani iddia edilen şeyh, müridinden yaklaşık bir asır sonra yaşamıştır. Kaynak bu sebeple hilâfetini Edirne'deki bir Halvetî-Uşşâkī şeyhine bağlar. Atlas yanlış rivayeti silmez, neden imkânsız olduğunu yazar (ilke 6).
Kaynaklar
- Evliyalar Ansiklopedisi · “Cahidi Sultan” maddesi
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) — Nihat Azamat · c. 7, s. 16-17, “CÂHİDÎ AHMED EFENDİ” maddesi
Bu kaydın kaynakları aşağıdadır (Kaynak Zorunluluğu).
Bu kayıtta bir hata mı gördünüz? Kaynağıyla düzeltme önerin
Kalıcı kimlik: EA-Z-000149 · bu adres kaydın adı değişse de aynı kayda gider; atıfta bunu kullanın.
Dış kayıtlar: TDV İslâm Ansiklopedisi maddesi