Açıkbaş Mahmûd Efendi

Açıkbaş Mahmûd Efendi, on yedinci yüzyılda Anadolu'da yaşamış velîlerdendir. Kaynaklarda doğum tarihine dair kesin bir bilgi bulunmamaktadır. İlim tahsil ederek yetişmiş, tasavvuf yolunda ilerlemiş bir zat olarak anılır. Kendisine "Açıkbaş" lakabının verilmesi, başı açık şekilde dolaşma hâliyle ilişkilendirilir; kaynaklarda nakledildiğine göre bu yönüyle cezbe hâli öne çıkan, dış görünüşten ziyade iç hâline yönelmiş bir velî olarak tanınır. Sözlerinin gönüllere tesir ettiği ve insanları doğru yola yönelttiği rivayet edilir. Hayatını ilim ve irşad ile geçirdiği, çevresindeki insanlara rehberlik ettiği ve onların manevi terbiyesiyle meşgul olduğu belirtilir. Kaynaklarda nakledildiğine göre vakur ve tesirli bir kişiliğe sahipti; sohbetlerinde dinleyenleri etkileyen, kalplere işleyen bir hâli vardı. Yaşadığı dönemde Bursa'nın manevi hayatının içinde yer almış, ilmî ve tasavvufî yönüyle çevresinde sevilen bir sima olmuştur. Vefatına dair kayıt nettir: 15 Ekim 1666 (15 Rebîülâhir 1077) Cuma günü ikindi vaktinde Bursa'da vefat etmiştir. Naaşı, Bursa'daki Dâye Hâtun Câmii hazîresinin batı kısmına defnedilmiştir. Kabrinin ziyaret edildiği ve sevenleri tarafından anıldığı nakledilir. Hayatı ve eserleri hakkındaki bilgiler, Osmanlı dönemi biyografik kaynaklarında, özellikle Bursa velîlerini ele alan eserlerde yer almaktadır. Bu kaynaklar onun ilmî kişiliğini, tasavvufî yolculuğunu ve ardında bıraktığı tesiri kayıt altına almıştır. Kendisi, dönemin Bursa'sında manevi hayatın önde gelen simalarından biri olarak hatırlanır.