Eskici Mehmed Dede

Eskici Mehmed Dede, kaynaklarda Anadolu velîlerinden biri olarak anılan ve on altıncı yüzyılın sonları ile on yedinci yüzyılın başlarında yaşamış bir zâttır. Aslen Amasyalıdır; ilk tahsilini orada gördükten sonra Bursa'ya gelmiştir. Pamuklu bez ticâretiyle uğraştığı için 'Eskici' lakabıyla tanınmıştır. Bursa'da Abdülmü'min Efendi'nin sohbetlerine devâm etmiş, ona talebe olmuş ve tasavvuf yolunda ilerlemiştir; daha sonra Abdülmü'min Efendi'nin torunuyla evlenmiştir. Başlangıçta ibâdet ve uzlet için ticâreti bir kenara bıraksa da, ailesinin geçimini sağlamak üzere 'çalışan Allah'ın sevgili kuludur' anlayışıyla yeniden ticârete dönmüştür. Bursa'nın tanınmış bez tüccarları arasında yer almasına rağmen dünya malına bağlanmamış, kazancını fakirlere dağıtmıştır. Kaynaklarda nakledildiğine göre, fakir bir kimsenin hacca gitme arzusuna manevî yardımı dokunmuş ve bu hâdise, Bursa kâdısı Azîz Mahmûd Hüdâyî'nin makâmını bırakıp Muhammed Üftâde'ye talebe olmasında etkili olmuştur. Yine nakledildiğine göre, tüccar Akkaşzâde Seyyid Abdurrahmân Efendi'nin kurtlanan pirinci, Mehmed Dede'nin 'bize pilav gönder' sözünden sonra düzelmiştir. Vefât tarihi, 'Gitdi Eskici Dede köhne cihândan virdi cân' mısraıyla düşürülen ebced târihine göre 1028 (1619) yılıdır.