Fâtıma bint Esed b. Hâşim, Resûlullah'ın (s.a.v.) amcası Ebû Tâlib'in eşi ve Hz. Ali'nin annesidir. Benî Hâşim'e mensup bir Kureyşli olarak Mekke'de doğmuştur. Hz. Peygamber dedesi Abdülmuttalib'in vefatından sonra Ebû Tâlib'in evinde büyürken Fâtıma ona şefkatle annelik etmiş, Resûlullah onun için 'annemden sonra annem' dediği rivayet edilmiştir. Oğulları arasında Tâlib, Akîl, Ca'fer-i Tayyâr ve dördüncü halife Hz. Ali; kızları arasında Ümmü Hânî yer alır. İslâm'a ilk girenlerden olduğu nakledilir. Hicretin ilk yıllarında (yaklaşık 4/625-626) Medine'de vefat etmiştir. Hz. Peygamber onu kendi gömleğiyle kefenlemiş, cenaze namazını kıldırmış ve kabrini bizzat gözetmiştir; rivayete göre kabrine inmiştir. Cennetü'l-Bakî Mezarlığı'na defnedilmiştir. Onun Kâbe içinde Hz. Ali'yi dünyaya getirdiğine dair anlatım Şiî gelenekte yer alan, ihtilaflı bir rivayettir ve kesin bilgi olarak sunulmaz. Hz. Peygamber'in ona gösterdiği özen, sahabe arasındaki müstesna konumunu yansıtır.