Hz. Peygamber'in torunu; Hz. Ali ile Hz. Fâtıma'nın büyük oğlu.
Tam adı Ebû Muhammed el-Hasen b. Alî b. Ebî Tâlib el-Kureşî el-Hâşimî'dir. Medine'de, hicretin üçüncü yılı Şâban ayında (Ocak-Şubat 625) doğdu; bir rivayette doğumu 15 Ramazan olarak verilir.
Kendisine Hasan adını ve Ebû Muhammed künyesini bizzat Resûl-i Ekrem koydu; kulağına ezanı kendisi okudu ve yedinci gününde akîka kurbanı kesildi.
Babasının şehâdetinden sonra — 40 yılı 19 veya 21 Ramazan'ında (26 yahut 28 Ocak 661) — Kûfe'de aynı gün yahut iki gün sonra kendisine biat edildi.
Kan dökülmesini önlemek üzere Muâviye ile 41 yılı 25 Rebîülevvel'inde (29 Temmuz 661) altı maddelik bir anlaşma yaptı: Iraklılar'dan intikam için kimse tutuklanmayacak, herkes emniyet içinde olacak, suçlar affedilecek, Ahvaz haracı yıllık olarak ödenecek, Hüseyin'e iki milyon dirhem verilecek ve Hâşimoğulları'na Ümeyyeoğulları'na gösterilen muamele gösterilecekti. Müslümanların tek yönetim altında toplandığı bu yıl Âmü'l-cemâa (birlik yılı) diye anılmıştır.
Ardından Medine'ye çekilerek ömrünün kalanını orada geçirdi. 49 yılı 28 Safer'inde (7 Nisan 669) vefat etti.
Tesir Halkası — Hz. Peygamber'den, annesinden ve babasından toplam on üç hadis rivayet etmiştir. Tarihçilerin adını verdiği erkek çocukları Zeyd, Hasan, Kāsım, Ebû Bekir, Abdullah, Amr, Abdurrahman, Hüseyin, Muhammed, Ya'kūb, İsmâil ve Talha'dır; soyu Hasan el-Müsennâ ile Zeyd vasıtasıyla devam etmiştir.
Türbesi ve Külliyesi — Cennetü'l-bakī'da annesinin yanına defnedilmiştir.
Kabri üzerine 529 (1135) yılında Halife Müsterşid-Billâh zamanında bir kubbe yapılmıştı. Bakī'daki türbe ve mezar taşları 1806 yılında Suûd b. Abdülazîz tarafından yıktırıldı; sonradan yeniden yapılan yapılar 1926 yılında Abdülazîz b. Suûd zamanında bir daha yıkıldı. Bugün mezarlıkta türbe ve mezar taşı bulunmamakta, alan kabristan olarak kullanılmaya devam etmektedir.
Çok Görüşlü Görüşler
Hilâfetinin süresi ihtilâflıdır: kaynaklarda dört ay üç gün yahut altı ay üç gün olarak verilir.
Vefatının sebebi. Hanımı Ca'de bint Eş'as tarafından zehirlendiği rivayet edilir. Atlas bu rivayeti kaynağın kaydettiği biçimde, rivayet olarak aktarır; kesin bir hüküm vermez (kural #9 ilke 3).
Defnine yapılan itiraz. Hz. Peygamber'in yanına defnedilmesi yolundaki ilk talebe Mervân b. Hakem engel oldu; bunun üzerine annesinin yanına defnedildi.
📌 Editöre: Kaynak vefat tarihini 49 (7 Nisan 669) olarak verirken atlas kaydında vefat yılı 670 yazılıdır. Fark kaydedilmiştir; tercih ilim ehline bırakılmıştır (kural #9 ilke 1 ve ilke 6).
Kaynaklar
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) — Ethem Ruhi Fığlalı · c. 16, s. 282-285, “HASAN” maddesi
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) — Mustafa Fayda · c. 7, s. 387, “CENNETÜ'l-BAKĪ'” maddesi
Bu kaydın kaynakları aşağıdadır (Kaynak Zorunluluğu).
Bu kayıtta bir hata mı gördünüz? Kaynağıyla düzeltme önerin
Kalıcı kimlik: EA-Z-000153 · bu adres kaydın adı değişse de aynı kayda gider; atıfta bunu kullanın.