Tâbiîn neslinden; Hz. Ali'nin yakınlarından ve Kümeyl duaları'nın kendisine telkin edildiği kişi.
Tam adı Kümeyl b. Ziyâd (Abdirrahman) b. Nehîk b. Heysem en-Nehaî'dir; Neha' kabilesine mensuptur.
Hz. Ömer, Hz. Osman, Hz. Ali, İbn Mes'ûd ve Ebû Hüreyre'den hadis rivayet etti. Kendisinden Abdurrahman b. Âbis, Abbas b. Züreyk, Abdullah b. Yezîd es-Suhbânî, Ebû İshak es-Sebîî ve A'meş rivayette bulundu.
Hz. Ali ile yakınlığı kaynaklarda özellikle anılır. Kaynağa göre Hz. Ali onu bir gün mezarlığa götürmüş ve insanların üç kısma ayrıldığını anlatmıştır: Allah'ı bilenler, kurtuluş için öğrenenler ve anlamadan sürü gibi peşinden gidenler. Ona uzun dinî, ahlâkî ve içtimaî öğütler vermiş, ayrıca bazı dualar öğretmiştir.
Hz. Ali döneminde Hît'te âmil olarak görev yaptı ve Sıffîn Savaşı'nda onun safında yer aldı.
Hz. Osman'ın şehâdetiyle sonuçlanan hadiselerde kısmen payı olduğu görülür: kaynak, Umeyr b. Dâbi' ile birlikte halifeyi öldürmek maksadıyla Medine'ye gittiğini, ancak Umeyr'in bu tasarıdan vazgeçtiğini kaydeder.
Haccâc, daha önce Hz. Osman'la aralarında geçen bu hadise sebebiyle onu huzuruna çağırdı. Kümeyl önce kaçtıysa da sonra teslim oldu ve Benî Âmir b. Avf'tan Ebü'l-Cehm b. Kinâne el-Kelbî tarafından öldürüldü. Öldürüldüğünde doksan yaşındaydı (82/701).
Tesir Halkası — Hz. Ali'nin ona telkin ettiği dualar Şiî kaynaklarda geniş yer tutar; Kümeyl duaları bilhassa İran'da okunur. Kübreviyye, Sühreverdiyye ve Hemedâniyye gibi tarikatların silsilelerinde adı yer alır.
Çok Görüşlü Görüşler
Rivayetlerinin güvenilirliği tartışmalıdır. Kaynak, âlimlerin bu konuda ayrıldığını kaydeder: bir kısmı onu sika (güvenilir) saymış, bir kısmı ise müfrit Şiî olduğunu ve rivayetlerine güvenilemeyeceğini söylemiştir. Atlas iki değerlendirmeyi de yazar, aralarında hüküm vermez (kural #9 ilke 3 ve ilke 5).
📌 Editöre: Kaynak makale kabrin nerede olduğunu belirtmemektedir; atlas kaydında ise kabir şehri Necef görünmektedir. Kabir nisbeti bu kaynakla doğrulanamamıştır (kural #9 ilke 2 ve ilke 6).
Kaynaklar
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) — Mehmet Ali Sönmez · c. 26, s. 550, “KÜMEYL b. ZİYÂD” maddesi
Bu kaydın kaynakları aşağıdadır (Kaynak Zorunluluğu).
Bu kayıtta bir hata mı gördünüz? Kaynağıyla düzeltme önerin
Kalıcı kimlik: EA-Z-000285 · bu adres kaydın adı değişse de aynı kayda gider; atıfta bunu kullanın.