Hz. Peygamber'in hanımı, müminlerin annesi ve İslâm'ın ilk asrının en büyük kadın âlimi.
Mekke'de, bi'setin dördüncü yılında (614) doğdu. Babası Hz. Ebû Bekir, annesi Ümmü Rûmân bint Âmir'dir.
Nikâhı hicretten önce Mekke'de kıyıldı; Medine'de, hicretin ikinci yılı Şevval ayında (Nisan 624) evlilik başladı. Medine'nin havasına ilkin uyum sağlayamadıysa da kısa sürede iyileşti.
Gazvelerde su taşımak, haber getirmek ve Uhud'da yaralılara bakmak gibi hizmetler gördü; Hudeybiye Antlaşması'na şahit oldu ve Vedâ haccında Resûl-i Ekrem'e refakat etti.
Benî Mustalik Gazvesi dönüşünde (626-627) kafileden geri kalması, Safvân b. Muattal ile Medine'ye dönmesi üzerine münafıklar hakkında iftira yaydı; ifk hadisesi denilen bu olayda Nûr sûresinin 11-21. âyetleri nâzil olarak onu temize çıkardı.
Resûlullah'ın 632 yılındaki vefatından sonra kırk yedi yıl dul kaldı ve bir daha evlenmedi. 58 yılı 17 Ramazan gecesi (14 Temmuz 678) altmış beş-altmış altı yaşlarında vefat etti.
Tesir Halkası — Rivayet ettiği hadis sayısı 2210 olup en çok hadis rivayet eden sahâbîler (müksirûn) arasında dördüncü sıradadır. Bunlardan Buhârî ve Müslim'in Sahîh'lerinde yer alan 297 hadisin 174'ü her iki eserde birden bulunur. Naklettiğiyle yetinmeyip istinbatta bulunur, hüküm çıkarırdı; fakih ve müfessir sayılmış, bilhassa ferâiz konusunda devrin önde gelen fakihleri kendisine başvurmuştur.
Türbesi ve Külliyesi — Cenazesine büyük kalabalık katıldı; vasiyeti üzerine Medine'de Cennetü'l-bakī'a defnedildi.
Bakī'daki türbe ve mezar taşları 1806 yılında Suûd b. Abdülazîz tarafından yıktırıldı; sonradan yeniden yapılan yapılar 1926 yılında Abdülazîz b. Suûd zamanında bir daha yıkıldı. Bugün mezarlıkta türbe ve mezar taşı bulunmamakta, alan kabristan olarak kullanılmaya devam etmektedir.
Çok Görüşlü Görüşler
Evlilik yaşı. Kaynak, evlendiğindeki yaşı hakkında tarihî bir tartışmanın bulunduğunu, çağdaş araştırmacıların onu çok küçük gösteren eski rivayetlere itiraz ettiğini kaydeder. Atlas bu meselede hüküm vermez; tartışmanın varlığını kaydetmekle yetinir (kural #9 ilke 3).
🔴 CEMEL VAK'ASI. İlk iki halife döneminde siyasetten uzak duran Hz. Âişe, Hz. Osman'ın hilâfetinde bazı valilerin görevden alınmasını isteyerek idarî kararlara muhalefet etti. Hz. Osman'ın şehâdeti ve Hz. Ali'ye biattan sonra, halifenin kātillerinin bulunmasını isteyerek Talha ve Zübeyr ile birlikte Basra'ya yürüdü. 36 yılında (Aralık 656) iki ordu karşılaştı; bindiği deveye nisbetle olaya Cemel Vak'ası denildi. Hz. Ali'nin ordusu galip geldi; Hz. Âişe'ye dokunulmadı, hürmetle ve yol harçlığıyla Medine'ye gönderildi. Sonraki yıllarda Hz. Ali ile arası düzeldi. Atlas taraflardan hiçbirini yargılamaz (kural #9 ilke 5).
Hz. Hasan'ın defni iddiası. Hz. Hasan'ın Resûlullah'ın yanına defnedilmesine Hz. Âişe'nin engel olduğu yolundaki iddia için kaynak açıkça "doğru değildir" der: kaynağa göre Hz. Âişe buna razı olmuş, defne engel olan ise Mervân b. Hakem başta olmak üzere Emevî ileri gelenleri olmuştur.
Kaynaklar
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA)
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) — Mustafa Fayda · c. 2, s. 201-205, “ÂİŞE” maddesi
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) — Mustafa Fayda · c. 7, s. 387, “CENNETÜ'l-BAKĪ'” maddesi
Bu kaydın kaynakları aşağıdadır (Kaynak Zorunluluğu).
Bu kayıtta bir hata mı gördünüz? Kaynağıyla düzeltme önerin
Kalıcı kimlik: EA-Z-000167 · bu adres kaydın adı değişse de aynı kayda gider; atıfta bunu kullanın.