Dırâr b. Ezver

Şair ve cengâver sahâbî; Esedoğulları'ndandır. Tam adı Ebü'l-Ezver Dırâr b. Mâlik b. Evs el-Esedî'dir; Ebû Bilâl künyesiyle de anılır. Babası "eğri boyunlu" anlamına gelen Ezver lakabıyla tanındığı için Dırâr b. Ezver diye şöhret bulmuştur. Bazı kaynaklarda adının Abd b. Ezver olduğu söylenir; ancak Abd'in onun kardeşi olduğu anlaşılmaktadır.

Esedoğulları'nın zenginlerindendi; 1000 devesi ve bunları güden birkaç çobanı vardı. Kabilesinden bir heyetle birlikte 9 (630) yılında Medine'ye gitti ve Resûl-i Ekrem'den izin alarak huzurunda Lâmiyye kasidesini okudu. Kasidede içkiyi, kumarı ve eğlenceyi, hatta ailesini ve bütün servetini bırakarak Hz. Peygamber'in yanında müşriklere karşı savaşmaya geldiğini, bu alışverişte zarar etmemeyi umduğunu söylüyordu. Hz. Peygamber kasideyi dinledikten sonra ona kârlı bir alışveriş yaptığını söyledi.

Hz. Peygamber onu Benî Esed'in bir kolu olan Benî Saydâ'ya ve Benî Düel'in (Benî Dîl) bir kısmına elçi olarak gönderdi. Esedoğulları'ndan Tuleyha b. Huveylid peygamberlik iddiasıyla ortaya çıkınca Dırâr'ı Benî Esed yöneticilerini yakından gözetmekle görevlendirdi. Dırâr, Tuleyha'ya karşı harekete geçmek üzere kabiledeki müslümanları bir araya topladı; fakat bu sırada Hz. Peygamber'in vefat haberi gelince Tuleyha'nın etrafında toplananlar hızla çoğaldı ve Dırâr, Benî Esed'deki müslüman yöneticilerle birlikte Halife Hz. Ebû Bekir'in yanına döndü.

Ridde savaşlarında ve çeşitli bölgelerin fethinde Hâlid b. Velîd'in emrindeki orduda yer aldı; Hâlid'in Temîmoğulları üzerine gönderdiği birliklerden birine kumanda etti. Bu birlik, Benî Temîm'in zekât âmili olduğu hâlde Hz. Peygamber'in vefatından sonra zekât toplanmasına karşı çıkan Mâlik b. Nüveyre ile adamlarını esir alarak Hâlid b. Velîd'e teslim etti; kaynağın bildirdiğine göre Mâlik, başkumandanın emriyle Dırâr tarafından öldürüldü. Yemâme Savaşı'nda (12/633) yine Hâlid b. Velîd'in emrinde büyük kahramanlıklar gösterdi.

Kaynak, çeşitli savaşlara katıldıktan sonra Ecnâdeyn Savaşı'nda (13/634) şehid düştüğü kanaatindedir. Fırat kıyısında, bugünkü Necef'in bulunduğu Bânikyâ'daki çetin savaşta aldığı ağır yaranın ıstırabından söz eden bir şiiri de onun 13 yılında vefat ettiğini gösterir. Vefatına dair diğer rivayetler Çok Görüşlü Sunum'da yer alır.

Tesir Halkası — Hz. Peygamber'den iki hadis rivayet etmiştir: biri, huzurunda kasidesini okuduğunda Resûl-i Ekrem'in ona iyi bir alışveriş yaptığını söylemesi; diğeri, Hz. Peygamber'e hediye ettiği süt devesini onun emriyle sağarken Resûl-i Ekrem'in kendisine "Memeyi büsbütün kurutma!" diye ihtarda bulunmasıdır.

Şairliği ve Tasavvufî Çizgisi — Câhiliye devrinden itibaren ünlü atı Muhabber'in sırtında çeşitli savaşlarda yiğitlik gösterdiği ve katıldığı her savaş için bir şiir söylediği rivayet edilir; hayatına yer veren eserlerde şiirlerinden örnekler bulunur. Kendisi gibi cesur ve şair olan kız kardeşi Havle bint Ezver de Şam ve Mısır gibi ülkelerin fethinde bulunmuş ve bu savaşlar için şiirler söylemiştir.

Türbesi ve Külliyesi — Kaynağa göre mezarı Vâdilürdün'de (Ürdün Vadisi), Gūrülbilevne bölgesindeki Dırâr köyünde küçük bir mescidin içindedir.