Basra Evliyaları ve Türbeleri

Sehl et-Tüsterî

Erken dönem tasavvufunun önde gelen simalarından, zühd ve Kur'an tefsiriyle tanınan mutasavvıf (ö. 283/896). İran'ın Tüster (Şüster) şehrinde doğdu; küçük yaşta zühde yöneldi ve nefis terbiyesi, tevekkül ve mârifet konularındaki görüşleriyle tasavvufun teşekkülüne katkıda bulundu (TDV İslâm Ansiklopedisi, "Sehl b. Abdullah et-Tüsterî"). Kendisine nisbet edilen "Tefsîrü'l-Kur'âni'l-azîm" işârî tefsir geleneğinin ilk örneklerindendir; Sâlimiyye kelâm-tasavvuf ekolünün fikrî kaynağıdır. Basra'da vefat etti; kabri İbn Battûta'nın da (1326, 1347-48) ziyaret ettiği bir makamdır (TDV; Wikipedia, "Sahl al-Tustari"). Kesin koordinatlar çapraz-doğrulanamadığından pin verilmemiştir.

Hasan-ı Basrî

Hazret

Hasan-ı Basrî (ö. 110/728), Medine'de doğup Basra'ya yerleşen, yetmiş kadar sahâbîyle görüşmüş tâbiînin en seçkin âlim ve zâhidlerindendir. Tefsir, hadis ve fıkıhta otorite kabul edilmiş; zühd ve mev'izalarıyla tasavvuf tarihinin ilk büyük siması sayılmıştır. Kādiriyye ve Halvetiyye dâhil pek çok tarikat silsilesi ona dayanır; kabri Basra'nın Zübeyr beldesinde olup İbn Sîrîn ile aynı hazîrededir. (Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi "Hasan-ı Basrî"; Attâr, Tezkiretü'l-evliyâ.)

Habîb el-Acemî

Hazret

Habîb el-Acemî (ö. 130/747-48; kaynaklarda 113-125 arası tarihler de verilir), İran asıllı olduğu için "Acemî" nisbesiyle anılan Basralı zâhiddir. Hasan-ı Basrî'nin sohbetinde yetişmiş, faizcilikten tövbe ederek zühd ve ibadete yönelmiş, duasının makbul olduğuna inanılan bir Allah dostu olarak şöhret bulmuştur. Kādiriyye, Nakşibendiyye ve Mevleviyye dâhil büyük tarikat silsilelerinde Hasan-ı Basrî ile Dâvûd et-Tâî arasındaki halkadır; kabri Basra'da ziyaretgâh olmakla birlikte kesin konumu çift kaynakla doğrulanamamıştır. (Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi "Habîb el-Acemî"; Attâr, Tezkiretü'l-evliyâ.)