Cape Town Evliyaları ve Türbeleri

Cape TownVefât 1111 h.İncele

Şeyh Yûsuf el-Makasarî (Cape Town Kramatı)

Şeyh

Makassar (Endonezya) doğumlu Halvetî şeyhi, Sultan Ageng Tirtayasa'nın baş kadısı ve danışmanı; Hollanda'ya karşı Banten direnişine öncülük etti. 1693'te Cape'e sürüldü, Zandvliet (bugün Makassar) çiftliğine yerleştirildi ve buradaki öğretisiyle Cape'in ilk Müslüman cemaati doğdu. 23 Mayıs 1699'da vefat etti. Naaşının 1705'te Makassar'a nakledildiği rivayet edilir; ancak Faure tepesindeki kramatı (makamı) Güney Afrika'nın en önemli ziyaretgâhı olarak korunur — kabrin durumu ihtilaflı, makam ziyaret merkezidir. (Doğum yeri kaydı ID/Makassar altında ayrıdır.) Kaynak: SA History Online; Cape Town Museum; Cape Mazaar Society.

Cape TownVefât 1682İncele

Şeyh Abdurrahman Matebe Şah

Şeyh

Malaka Sultanlığı'nın son sultanlarından biri; Hollanda'ya karşı verdiği mücadelenin ardından 1667'de Cape'e sürüldü ve Constantia'ya yerleştirildi. Cape'e getirilen en erken Müslüman büyüklerindendir; abdest alıp namaz kıldığı dere kenarında öğretisiyle çok sayıda köleyi İslam'a kazandırdı. 1682'de vefat etti ve Klein Constantia girişine defnedildi; kramatı 2021'de ulusal miras ilan edilen on türbeden biridir. Kaynak: Cape Mazaar Society; SA History Online; SAHRA gazete ilanı (2021).

Şeyh Nûrü'l-Mübîn

Şeyh

1716'da Cape'e sürülüp Robben Adası'na hapsedilen zat. Rivayete göre adadan firar edip Oudekraal'daki ıssız sahile yerleşti; geceleri çevredeki köle ve balıkçılara gizlice İslam'ı öğretti. On İki Havari (Twelve Apostles) dağ eteğindeki ormanlık yamaçta bulunan kramatına Victoria Road'dan çıkan merdivenle ulaşılır; 2021'de ulusal miras ilan edilen makamlardandır. Vefat yılı kesin değildir. Kaynak: Cape Mazaar Society; SA History Online; SAHRA gazete ilanı (2021).

Seyyid Ca'fer

Seyyid

Aleviyye (Alawiyye) tarikatı şeyhi; Hollanda Doğu Hindistan Şirketi'nce Cape'e sürüldüğü nakledilir. Kabri 19. yüzyıl sonunda âlim Şeyh Abdurrahman b. Muhammed el-Irâkî tarafından tespit edilmiştir. Bakoven'deki kramatı, müridi Seyyid Ali ve eşinin kabirleri ile Şeyh Muhammed Zeyd'in kabrine yakındır. 1970'lerdeki şiddetli selde türbe yapısı yıkılmış, ancak kabrin dokunulmadan kaldığı rivayet edilir. Vefat yılı ve kesin sayısal koordinatı belgelenmemiştir. Kaynak: Cape Mazaar Society; Boorhaanol İslam Hareketi kramat rehberi.

Cape TownVefât 1807İncele

Tuan Guru (İmam Abdullah bin Kadı Abdüsselam)

İmam

Tidore (Ternate adaları, Endonezya) hanedanına mensup âlim. 1780'de Hollandalılarca sürgün olarak Robben Adası'na getirildi; hâfız olduğu için hapiste hafızasından Kur'ân nüshaları ve fıkıh kitabı yazdı. 1793'te serbest kalınca Cape Town'da yerleşti ve Güney Afrika'nın ilk camisi olan Auwal Camii'ni (1794) kurdu; ilk medreseyi açtı. 1807'de vefat etti ve Bo-Kaap'taki Tana Baru mezarlığına defnedildi; kramatı (makamı) Cape Malay Müslüman cemaatinin en önemli ziyaretgâhlarındandır. Kaynak: Cape Mazaar Society; South African History Online; Auwal Masjid arşivi.

Seyyid Mahmud

Seyyid

Malaka İmparatorluğu'nun dinî önderlerinden; Şeyh Abdurrahman Matebe Şah ile birlikte esir alınıp 1668'de Cape'e sürüldü ve Constantia'ya yerleştirildi. Kur'ân'ı harfiyen ezberlemiş bir hâfızdı; kramatının bulunduğu yerde sabahları vaaz verirdi. Cape'in en erken belgeli evliya makamlarındandır; Summit Road (Constantia) sonundaki kramatı 2021'de ulusal miras ilan edildi. Vefat yılı kaynaklarda kesin değildir. Kaynak: Cape Mazaar Society; SA History Online; SAHRA gazete ilanı (2021).

Cape TownVefât 1803İncele

Tuan Seyyid Alevî

Seyyid

Yemen'in Mokha (Mocca) şehrinden gelen tebliğci. 1744'te Hollanda yönetimince (Tuan Matarah ile birlikte) Cape'e hapsedildi; on iki yıllık esaretin ardından serbest kalınca Cape'in köle ve Müslüman topluluğuna İslamî ilim öğretti. 1803'te vefat etti ve Bo-Kaap'taki Tana Baru mezarlığına, Tuan Guru'nun yakınına defnedildi. Kramatı ziyaret edilen makamlardandır. Kaynak: Cape Mazaar Society; SA History Online; Boorhaanol İslam Hareketi kramat rehberi.

Cape TownVefât 1810İncele

Tuan Nûrûman

Tuan

Erken dönem Cape Müslüman topluluğunun manevi önderlerinden; 1779'da Cape'e getirildi. Cemaate İslamî eğitim verdi ve yol ile kuyu yapımı gibi kamu hizmetlerinde bulunduğu nakledilir. 1810'da vefat etti ve Bo-Kaap'taki Tana Baru mezarlığına, Tuan Guru ile Tuan Seyyid Alevî'nin yanına defnedildi. Kramatı ziyaret edilen üç Tana Baru makamından biridir. Kaynak: Cape Mazaar Society; SA History Online; Tana Baru mezarlığı kayıtları.

Cape TownVefât 1755İncele

Tuan Matarah (Seyyid Abdurrahman Motura)

Seyyid

Hac vazifesini ifa ettiği için 'Hâcı Matirim' olarak da anılan âlim. Endonezya takımadalarından (muhtemelen Sumatra) sürülüp 1744'te Robben Adası'na zincire vurulmuş ömür boyu hapse mahkûm edildi. Hapisteki mahpuslara manevi teselli ve şifa verdiği rivayet edilir. 1755'te vefat etti; kabri üzerine 1969'da kramat inşa edildi. Robben Adası'ndaki bu makam, Cape'te İslam'ın kuruluş mücadelesinin sembolü sayılır. Kaynak: Cape Mazaar Society; SA History Online; Robben Island Museum.

Şeyh Abdurrahman b. Muhammed el-Irâkî

Şeyh

Basra (Irak) kökenli âlim; 19. yüzyılda Cape'e gelerek İslamî ilim öğretti ve Arap harfli Afrikaanca (Arabic-Afrikaans) ile İslam'a dair eserler kaleme aldı. Cape'in erken dönem manevi büyüklerinin kabirlerini (bu arada Seyyid Ca'fer'in kabrini) tespit edip cemaatin tarihî hafızasını canlandırmasıyla tanınır. Mowbray'deki Gamediyah (Camiyye) mezarlığına defnedildi. Vefat yılı ve kesin sayısal koordinatı belgelenmemiştir. Kaynak: Cape Mazaar Society; Boorhaanol İslam Hareketi kramat rehberi.