Giriş

Şehir

Mekke Evliyaları ve Türbeleri

8 kaynaklı kayıt · 1 doğrulanmış konum

Atlasta Mekke için 8 kayıt bulunuyor. Her kaydın kaynağı ve inceleme durumu kendi sayfasında yazar. Dağılım: 5 Ehl-i Beyt · 3 Sahâbe.

Mekke haritası

Mekke kayıtları

Sahâbe

Esmâ bint Ebû Bekir

radıyallâhu anhâ

Esmâ bint Ebû Bekir es-Sıddîk, ilk halife Hz. Ebû Bekir'in kızı, Hz. Âişe'nin ablası, Zübeyr b. Avvâm'ın hanımı ve Abdullah b. Zübeyr'in annesi olan kadın sahabîdir. Hicret hazırlığında azığı bağlamak için kuşağını ikiye bölmesi sebebiyle "Zâtü'n-nitâkayn" (iki kuşak sahibi) lakabıyla anılır. Oğlu Abdullah'ın 14 Cemâziyelevvel 73'te (1 Ekim 692) öldürülmesinden birkaç gün sonra ileri bir yaşta Mekke'de vefat etmiş, muhacir kadınların en son vefat edeni olarak bilinir; kabri Cennetü'l-Muallâ'dadır. Mezarlıktaki bireysel kabirler Suudi uygulaması gereği işaretsizdir.

Mekkeİncele
Sahâbe

Abdullah b. Zübeyr

radıyallâhu anh

Abdullah b. Zübeyr b. Avvâm, Zübeyr b. Avvâm ile Esmâ bint Ebû Bekir'in oğlu ve Hz. Âişe'nin yeğeni olup hicretten sonra Medine'de doğan ilk muhacir çocuğu olarak bilinen genç sahabîlerin önde gelenlerindendir. Emevîler'e karşı Mekke merkezli bir hilâfet kurmuş, 14 Cemâziyelevvel 73 (1 Ekim 692) tarihinde Haccâc b. Yûsuf'un kuşatması sırasında çıkış yaparak kahramanca dövüşüp şehid düşmüştür. Cesedi bir süre asılı kaldıktan sonra annesi Esmâ'nın ricası üzerine defnine izin verilmiş, kabri Mekke'deki Cennetü'l-Muallâ'da bulunmaktadır. Suudi politikası gereği mezarlıktaki bireysel kabirler işaretsizdir.

Mekkeİncele
Peygamber Ailesi

Kâsım b. Muhammed

Peygamber'in oğlu

Hz. Peygamber'in Hz. Hatice'den olan en büyük oğlu; küçük yaşta vefat etti. "Ebü'l-Kâsım" künyesi ondandır. Cennetü'l-Mualla'ya defnedildi (işaretsiz). (Kaynak: TDV İA "Kâsım".)

Mekkeİncele
Peygamber Ailesi

Abdullah b. Muhammed

Peygamber'in oğlu

Hz. Peygamber'in Hz. Hatice'den küçük oğlu; et-Tayyib ve et-Tâhir lakaplarıyla anılır, küçük yaşta vefat etti. Cennetü'l-Mualla'ya defnedildi (işaretsiz). (Kaynak: İbn Sa'd; Taberî nakli.)

Mekkeİncele
Peygamber Ailesi

Abdülmuttalib b. Hâşim

Peygamber'in dedesi

Hz. Peygamber'in dedesi; Kureyş'in reisi ve Zemzem'i yeniden ortaya çıkaran kişi. Asıl adı Şeybe 'dir. Babası Hâşim, annesi Neccâroğulları'ndan Selmâ'dır. Medine'de doğdu ve sekiz yaşına kadar annesinin yanında kaldı; ardından amcası Muttalib onu Mekke'ye getirdi. Mekkeliler, mütevazi kılığıyla gördükleri çocuğa "Muttalib'in kölesi" anlamında Abdülmuttalib dediler ve bu ad kalıcı oldu. Amcası Muttalib onu yetiştirdi ve ölümünden önce kabile reisliğini ona bıraktı. Gördüğü bir rüya üzerine, Kâbe civarında Cürhümlüler'in kapattığı Zemzem Kuyusu 'nu buldu; Kureyş'in itirazına rağmen kuyu üzerindeki hakkını korudu. Böylece hacılara su dağıtma görevi olan sikāye kendisine geçti. Erkek evlât azlığı sebebiyle sıkıntı çektiği yıllarda, on oğlu olursa birini kurban etmeyi adadı. Adağı gerçekleşince çekilen kur'ada oğlu Abdullah çıktı; onu 100 deve fidye vererek kurtardı. Kâbe'yi yıkmaya gelen Ebrehe ile müzakerelerde bulundu. Doğruluğu ve adaletiyle tanınırdı. Ömrünün sonlarına doğru putlara tapmayı ve içkiyi terketti, Kâbe'nin çıplak tavaf edilmesini yasakladı; tek tanrı inancına ve âhirete iman ederdi. Yaygın rivayete göre seksen iki yaşında Mekke'de öldü (577). Vefatında şehir günlerce yas tuttu, dükkânlar kapandı ve hakkında mersiyeler söylendi. Tesir Halkası — Beş hanımından on oğlu oldu; bunlar arasında Hz. Peygamber'in babası Abdullah ile Abbas anılır. Oğlu Abdullah'ın ardından yetim kalan torunu Muhammed'e gereken ihtimamı gösterdi; kendisinden sonra da onun bakımını oğlu Ebû Tâlib 'e vasiyet etti. Türbesi ve Külliyesi — Mekke'de Hacûn Mezarlığı'na, atası Kusay'ın yanına defnedilmiştir.

MekkeVefât 577İncele
Peygamber Ailesi

Ebû Tâlib b. Abdülmuttalib

Peygamber'in amcası ve koruyucusu

Hz. Peygamber'in amcası ve himayecisi; Hâşimoğulları'nın reisi. Tam adı Ebû Tâlib Abdümenâf b. Abdülmuttalib b. Hâşim el-Kureşî el-Hâşimî 'dir. Babası Abdülmuttalib, sekiz yaşındaki torunu Muhammed'in bakımını ve korunmasını ona vasiyet etmiştir. Hâşimoğulları'nın reisliği ölümüne kadar uhdesinde kalmış; yeğeninin iyi yetişmesi için elinden geleni yapmıştır. Suriye'ye yaptığı ticarî yolculukta rahip Bahîrâ , Ebû Tâlib'e yeğeninin İncil'de vaad edilen peygamber olduğunu bildirmiş; bunun üzerine Mekke'ye dönmüştür. Hz. Peygamber açıkça davete başlayınca müşrik Kureyş'e karşı direndi; onu kesinlikle teslim etmeyeceğini söyledi ve Hâşim ile Muttalib oğullarını yardıma çağırdı. Boykot döneminde aile, Ebû Tâlib mahallesi çevresinde uzun süre sıkıntı içinde yaşamak zorunda kalmıştır. Ölüm anında Hz. Peygamber amcasından hiç değilse şehâdet kelimesini getirmesini istemiş; Ebû Tâlib ise müşriklerin onunla alay edebileceğini söyleyerek bunu kabul etmemiştir. 619-620 yılında Mekke'de vefat etti. Hz. Hatice'nin vefatından yaklaşık bir ay sonra olduğu için bu yıl hüzün yılı diye adlandırılmıştır. Şairliği ve Tasavvufî Çizgisi — Mekkeli bir şair olarak tanınır. Hz. Peygamber'i Kureyş'e karşı korumak maksadıyla söylediği Lâmiyye kasidesi doksan dört beyitten oluşur.

MekkeVefât 619İncele
Peygamber Ailesi

Kusay b. Kilâb

Kureyş'in atası

Kureyş'i Mekke'de toplayan ve Kâbe hizmetlerini kendi elinde birleştiren reis; Hz. Peygamber'in baba tarafından dördüncü dedesi. Asıl adı Zeyd 'dir. "Uzaklaşmak" mânasındaki kasv kökünden gelen Kusay lakabı, gurbette büyüdüğü için verilmiştir. Mekke'ye döndükten sonra Huzâa kabilesinden Huleyl b. Hubşiyye'nin kızı Hubbâ ile evlendi ve Kâbe hizmetlerini kayınpederinden devraldı. Kinâne ve Kudâa kabilelerinin yardımıyla Mekke'nin idaresini üstlendi. Dağınık hâlde yaşayan Kureyş kollarını Mekke'de bir araya getirdiği için Mücemmi' (birleştirici) unvanıyla anıldı. 440 yılında, Mekkeliler'in ortak işlerini görüştükleri toplantı yeri olan Dârünnedve 'yi kurdu. Kâbe ve hac ile ilgili başlıca vazifeleri kendi uhdesinde topladı: kıyâde (ordu kumandanlığı), livâ (sancaktarlık), hicâbe (Kâbe'nin anahtarını taşıma), nedve (meclis başkanlığı), sikāye (hacılara su dağıtma) ve rifâde (hacılara yemek verme). Çocukları Abdüddâr, Abdümenâf, Abdüluzzâ, Abdükusay ve kızı Hind'dir; Hz. Peygamber'in nesebi oğlu Abdümenâf yoluyla ona ulaşır. Yaklaşık 480 yılında öldü. Tesir Halkası — Onun Mekke'de kurduğu düzen, Kâbe hizmetleri ve şehir idaresiyle ilgili görevlerin Kureyş kolları arasında nesilden nesile paylaşılması biçiminde devam etti; Dârünnedve, İslâm'ın doğuşuna kadar şehrin karar merkezi olarak kaldı. Türbesi ve Külliyesi — Mekke'de Hacûn Mezarlığı'na defnedilmiş ve kabri bir ziyaretgâh hâline gelmiştir.

MekkeVefât 480İncele
Sahâbe

Hz. Hatice bint Hüveylid

İlk mü'min, mü'minlerin annesi

Hz. Peygamber'in ilk hanımı ve ilk müslümanlardan ; İslâm'a malıyla ve îtimadıyla destek olan ilk insandır. 556 yılında Mekke'de doğdu. Babası Hüveylid b. Esed Kureyş'in ileri gelenlerindendi; annesi Fâtıma bint Zâide'dir. Her iki soy da Kusay ve Lüey b. Gālib üzerinden Hz. Peygamber'in nesebiyle birleşir. İslâm'dan önce faziletinden dolayı Tâhire (temiz olan) diye anılmıştır. Hz. Peygamber'den önce iki evlilik yaptı: önce Ebû Hâle Hind b. Zürâre ile, sonra Atîk b. Âbid el-Mahzûmî ile. İkinci eşinin vefatından sonra güvendiği kişilerle ticaret ortaklıkları kurdu; Hz. Peygamber'e de dürüstlüğü ve ahlâkı hakkındaki tavsiyeler üzerine teklifte bulundu. Evlendiklerinde kendisi kırk, Hz. Peygamber ise yaklaşık yirmi beş yaşındaydı. Mehir olarak 500 (bir rivayette 400) dirhem, bazı kaynaklara göre yirmi deve verilmiştir. Nikâh, amcası Amr b. Esed ile Ebû Tâlib'in görüşmesiyle kıyılmıştır. Hz. Peygamber, Hira'da Cebrâil ile karşılaştıktan sonra titreyerek döndüğünde onu teskin eden Hatice olmuştur: "Allah'a yemin ederim ki Allah seni asla utandırmaz" demiş ve akrabasını gözetmesini, doğru sözlülüğünü, muhtaca yardımını saymıştır. Ardından onu hıristiyan âlimi olan amcasının oğlu Varaka b. Nevfel 'e götürmüş; Varaka gelenin Cebrâil olduğunu ve peygamberliğini doğrulamıştır. Hatice bunun üzerine "Senin Allah'ın elçisi olduğuna şehâdet ederim" demiştir. Hz. Peygamber ve Ali b. Ebû Tâlib ile birlikte ilk üç müslümandan biridir. Kureyş'in müslümanları Şi'b-i Ebû Tâlib'te yaklaşık üç yıl (617-620) muhasara altında tuttuğu dönemde sıkıntıya onunla birlikte katlanmış ve malını İslâm davası için harcamıştır. Çocukları: Kāsım (yalnız iki yıl yaşadı; Hz. Peygamber Ebü'l-Kāsım künyesini ondan almıştır), Zeyneb , Rukıyye , Ümmü Külsûm ve Fâtıma ; ayrıca peygamberlikten önce vefat eden Tayyib ve Tâhir — bazı kaynaklar bu ikisini aynı çocuk sayar. 10 Ramazan'da (19 Nisan 620), hicretten yaklaşık üç yıl önce vefat etti. Vefatından bir ay kadar sonra Hz. Peygamber'in amcası Ebû Tâlib de vefat etmiş; bu yıl senetü'l-hüzn (hüzün yılı) diye anılmıştır. Tesir Halkası — Hz. Peygamber onun sağlığında başka bir evlilik yapmadı; vefatından sonra ise onu hiç unutmadı. Kaynak, Cebrâil'in ona Allah'tan ve kendisinden selâm getirdiğini ve cennette inciden bir köşk müjdelediğini nakleder. Hz. Peygamber'in onun hakkındaki sözleri şöyle özetlenir: insanlar inkâr ederken o inandı; insanlar yalanlarken o doğruladı; kimse vermezken o malıyla destek oldu; Allah ona çocukları onun vasıtasıyla verdi. Kız kardeşi Hâle içeri girmek için izin istediğinde Hz. Peygamber'in, sesinin Hatice'ye benzemesinden dolayı duygulandığı nakledilir. Türbesi ve Külliyesi — Hacûn Kabristanı'na (sonradan Cennetü'l-muallâ diye anılan yer) defnedildi. Kabri üzerine Kanûnî Sultan Süleyman tarafından yaptırılan türbe, Mekke'nin Suudi idaresine geçtiği 1926 yılında yıktırılmıştır.

MekkeVefât 619İncele

Yakın şehirler