Giriş

Şehir

Delhi Evliyaları ve Türbeleri

7 kaynaklı kayıt · 3 doğrulanmış konum

Atlasta Delhi için 7 kayıt bulunuyor. Her kaydın kaynağı ve inceleme durumu kendi sayfasında yazar. Dağılım: 5 Evliyâ · 2 Âlim.

Delhi haritası

Delhi kayıtları

Evliyâ

Muhammed Bâkī-Billâh

Hâce

Kâbil doğumlu Muhammed Bâkī-Billâh, Emkenegî'den aldığı icâzetle Delhi'ye yerleşerek Nakşibendiyye'yi Hindistan'da kuran mürşid kabul edilir. Yalnızca iki üç yıl süren irşad döneminde İmâm-ı Rabbânî Ahmed Sirhindî'yi yetiştirerek Müceddidiyye'nin doğuşuna zemin hazırladı. 25 Rebîülâhir 1012'de (2 Ekim 1603) vefat etti; Delhi'de Kademgâh yakınında (Nebî Kerîm semti) defnedildi ve dergâhı önemli bir ziyaretgâhtır; türbe için çapraz doğrulanmış koordinat bulunamadığından pin verilmemiştir. (Kaynak: TDV 'Bâkī-Billâh'; Rizvi, A History of Sufism in India.)

DelhiVefât 1012 h.İncele
Evliyâ

Seyyid Nûr Muhammed Bedâûnî

Seyyid

Muhammed Seyfeddin Sirhindî'nin halifesi olan Seyyid Nûr Muhammed Bedâûnî, zühd ve takvâsıyla tanınan, sünnete sıkı bağlılığı ve yaklaşık on beş yıl süren istiğrak hâliyle anılan bir Müceddidî şeyhidir. En meşhur talebesi, Delhi Müceddidîliğini ihya eden Mirza Mazhar Cân-ı Cânân'dır. 1135'te (1723) Delhi'de vefat etti ve orada defnedildi; kabri için çapraz doğrulanmış koordinat bulunmadığından pin verilmemiştir. (Kaynak: TDV 'Nûr Muhammed el-Bedâûnî'; Rizvi, A History of Sufism in India.)

DelhiVefât 1135 h.İncele
Evliyâ

Mirza Mazhar Cân-ı Cânân

Şemsüddîn Habîbullah

Seyyid Nûr Muhammed Bedâûnî'nin halifesi olan Mirza Mazhar Cân-ı Cânân, Delhi'deki dergâhından yürüttüğü irşadla Müceddidiyye'nin yayılmasında belirleyici rol oynadı; aynı zamanda Urdu ve Fars şiirinin usta isimlerindendi. 1 Ramazan 1110'da (3 Mart 1699) doğdu; 7 Muharrem 1195'te (Ocak 1781) dergâhına gelen silâhlı saldırganlarca vurulup üç gün sonra vefat etti. Delhi'de kendi dergâhında defnedildi; türbesinin bulunduğu külliye bugün 'Dergâh-ı Şâh Ebü'l-Hayr' (Hânekāh-ı Mazhariyye) olarak bilinir, çapraz doğrulanmış koordinat bulunmadığından pin verilmemiştir. (Kaynak: TDV 'Mazhar Cân-ı Cânân'; Weismann, The Naqshbandiyya.)

DelhiVefât 1195 h.İncele
Evliyâ

Abdullah ed-Dihlevî (Şah Gulâm Ali)

Şah

Mirza Mazhar Cân-ı Cânân'ın halifesi olan Abdullah ed-Dihlevî (Şah Gulâm Ali), Delhi'deki hânekāhını Müceddidiyye'nin dünya çapındaki merkezi hâline getirdi; 'Müceddidiyye-i Dihleviyye' onun adına nispet edilir. En meşhur halifesi, Hâlidiyye'nin kurucusu Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî'dir; bu yolla silsile Osmanlı coğrafyasına ve Anadolu'ya taşındı. 22 Safer 1240'ta (16 Ekim 1824) vefat etti ve Delhi'de, şeyhi Mirza Mazhar'ın yanındaki hânekāh hazîresine defnedildi; türbe için çapraz doğrulanmış koordinat bulunmadığından pin verilmemiştir. (Kaynak: TDV 'Abdullah-ı Dihlevî' [Hamid Algar]; Weismann, The Naqshbandiyya.)

DelhiVefât 1240 h.İncele
Âlim

Şah Veliyyullah ed-Dehlevî

Hüccetü'l-İslâm, Müceddid

Hindistanlı âlim ve ıslahatçı; hadisi bütün ilimlerin esası saydığı için Hindistan'da muhaddis lakabıyla şöhret bulmuştur. Tam adı Ebû Abdilazîz Kutbüddîn Şah Veliyyullah Ahmed b. Abdirrahîm b. Vecîhiddîn ed-Dihlevî el-Fârûkī 'dir. 14 Şevval 1114 (3 Mart 1703) tarihinde Delhi'ye bağlı Muzaffernagar'da doğdu. Soyu baba tarafından Hz. Ömer'e, anne tarafından İmam Mûsâ el-Kâzım'a ulaşır; VII. (XIII.) yüzyılın sonlarına doğru Hindistan'a yerleşmiş bir aileye mensuptur. Hayatına dair bilgiler daha çok Enfâsü'l-ârifîn adlı eserindeki otobiyografisine dayanır. Dedesi Vecîhüddin ile babası Abdürrahim Delhi ulemâsındandı; ikisi de el-Fetâva'l-Hindiyye 'yi ( el-Âlemgîriyye ) hazırlayan heyette yer almıştı. Şeyh Muhammed Pühletî'nin kızı olan annesi Fahrünnisâ da dinî ilimlere vâkıftı. Küçük yaşta Kur'an'ı ezberledi; ilk öğrenimini babasının yanında gördü. Hindistan'da kendisinden en çok istifade ettiği hocası Şeyh Muhammed Efdal es-Siyâlkûtî'dir. Henüz on dört yaşında iken seyrüsülûkünü tamamlayarak bir Nakşibendî şeyhi olan babasına intisap etti ve onun ölümünden önce ondan hilâfet aldı; gençliğinde kendisine hırka giydirilmiş ve babası tarafından irşad icâzeti verilmiştir. Nakşibendiyye'ye bağlı olmakla birlikte Kādirîlik, Çiştîlik ve Sühreverdîlik'le de ilgilendi; daha sonra Medine'deki hocası ve mürşidi Ebû Tâhir el-Kürdî'den de hilâfet aldı. Babasının vefatından (1131/1719) sonra onun kurduğu Rahîmiyye Medresesi 'nde ders okutmaya başladı; on iki yıl süren bu faaliyet neticesinde çevresinde geniş bir talebe halkası oluştu. On dört yaşında iken dayısı Ubeydullah'ın kızıyla evlenmiş, bu hanımından Muhammed adlı oğlu doğmuştu; hanımının vefatı üzerine Seyyid Senâullah Pânîpetî'nin kızıyla evlendi. İrşad faaliyetini kendisinden sonra sürdürecek olan oğulları Abdülazîz, Refîuddin, Abdülkādir ve Abdülganî ile kızı Emetülazîz bu hanımındandır. 1143'te (1731) hac için gittiği Mekke ve Medine'de yaklaşık on dört ay kaldı; bu sırada özellikle hadisle ilgilendi, talebe de okuttu. Hocaları arasında Medine'deki Şâfiî âlimi Ebû Tâhir Muhammed b. İbrâhim el-Kürdî 'nin ilmî ve tasavvufî hayatından önemli derecede etkilendiğini belirtir. Hindistan'a dönünce Rahîmiyye Medresesi'nde yeniden ders okuttu, daha çok hadis ve tefsire ağırlık verdi. Sayıları artan talebelerine medrese binası kâfi gelmeyince Sultan Muhammed Şah'ın desteğiyle daha geniş bir bina tahsis edildi; sonraları Delhi Dârülulûmu diye şöhret bulan medrese bir dârülhadis vazifesi gördü. Siyasî meselelerle de yakından ilgilendi: Bâbürlü hükümdarına, yönetici ve ileri gelenlerine gönderdiği mektuplarda ekonomik, idarî ve sosyal reformlar yapmalarını ve ülkeyi muhtemel saldırılara karşı güçlendirmelerini istedi. Hindu gruplarının yayılmacı faaliyetlerini önlemesi ve müslümanların güvenliğini sağlaması için Afgan hükümdarı Ahmed Şah Dürrânî'ye mektup yollayarak onu Delhi bölgesine sefere çağırdı. Ahmed Şah, Rûhile lideri Necîbüddevle ile birlik olarak 1760'ta Hindistan'a girdi ve Şah Veliyyullah'ın vefatından kısa bir süre önce Hindular'la yaptığı savaşı kazandı. 29 Muharrem 1176 (20 Ağustos 1762) tarihinde Delhi'de vefat etti ve Eski Delhi'deki Münhediyân Mezarlığı 'nda babasının yanına defnedildi. Tesir Halkası — Henüz hayatta iken çevresinde etkili oldu; ölümünden sonra Rahîmiyye Medresesi mensupları görüşlerine sahip çıktı ve şöhreti önce Hindistan müslümanları arasında, ardından bütün İslâm âleminde yayıldı. Başta Şah Abdülazîz olmak üzere oğulları, Murtazâ ez-Zebîdî ve Senâullah Pânîpetî gibi talebeleri, Ubeydullah es-Sindî gibi takipçileri fikirlerinin yayılmasına katkıda bulundu. Rahîmiyye Medresesi 1857'deki İngiliz işgali sırasında yıkıldı; yakın zamanda Haydarâbâd'da eserlerini neşreden bir Şah Veliyyullah Akademisi kuruldu. Görüşlerini esas alan birbirinden farklı gruplar doğdu: Muhammed Kāsım Nânevtevî öncülüğündeki Diyûbend ekolü, torunu Şah İsmâil eş-Şehîd'in kurduğu ve Seyyid Nezîr Hüseyin'in sürdürdüğü Ehl-i hadîs ekolü, Seyyid Ahmed Han önderliğindeki Aligarh ekolü; Berelvîler'den bazıları da sûfî meşrebinden etkilendi. Kaynağa göre bunların hiçbiri onu aynen takip etmemiş, görüşlerinden kendilerine uyan tarafları sahiplenmiştir. XX. yüzyılın başlarında Şiblî Nu'mânî, Ebü'l-Kelâm Âzâd ve Muhammed İkbal üzerinde belirgin etkisi vardır; İkbal onu son büyük kelâmcı olarak anar. Şairliği ve Tasavvufî Çizgisi — Şiirleri İshak b. Muhammed İrfân tarafından bir Dîvân 'da toplanmıştır. Tasavvufî çizgisinde İbnü'l-Arabî'nin vahdet-i vücûd u ile İmâm-ı Rabbânî'nin vahdet-i şühûd unu uzlaştırmaya çalıştı; iki teori arasında ciddi bir fark bulunmadığını, benzer görüşlerin farklı ifadelerle dile getirildiğini ileri sürdü ve bunu bal mumu örneğiyle açıkladı: bal mumundan yapılan şekiller farklı görünse de asılları bal mumudur. Şehâdet ve gayb âlemleri arasında âlem-i misâl adını verdiği ruhanî bir alanın bulunduğunu kabul etti. Sûfîliği sosyal hayattan el çekme şeklinde yorumlayanlara karşı çıktı; çalışmanın, kazanmanın ve topluma hizmetin gerekliliğini vurguladı. Sahte sûfîleri sert bir dille eleştirdi: kaynağa göre mezarlara tâzimde bulunmanın ve ölülerden yardım dilemenin büyük günah işlemekten farklı olmadığını söylemiş, dini öğretmeye yardımcı olmayan şeyhlere ve keramet iddialarına karşı halkı uyarmış, gerçek mânevî rehberliği ise onaylamıştır. İlmî çizgisinde Kur'an'ı Hindistan'ın eğitim dili Farsça'ya tercüme etti; bu yüzden yöre âlimlerince bid'atla itham edildiyse de çalışmasını sürdürdü. Bütün Sünnî fıkıh mezheplerinden yararlanmayı amaçladı, müctehidlerin farklı sonuçlarını eş değerde gördü ve âlimler sayesinde ictihad faaliyetinin kesintiye uğramadığını savundu. Eserleri — Arapça ve Farsça pek çok eser yazmıştır; kesin sayısı tesbit edilememiştir. Önemlileri: tefsir de Farsça Kur'an tercümesi Fethu'r-rahmân fî tercemeti'l-Kur'ân (ilk baskısı müellifin hayatında, 1156/1743), el-Fevzü'l-kebîr fî usûli't-tefsîr ve Te'vîlü'l-ehâdîs ; hadis te el-Muvatta 'ın Farsça şerhi el-Musaffâ , Arapça şerhi el-Müsevvâ ve Şerhu terâcimi ebvâbi Sahîhi'l-Buhârî ; akaid de Kurretü'l-ayneyn fî tafdîli'ş-Şeyhayn ve İzâletü'l-hafâ an hilâfeti'l-hulefâ ; fıkıh ta İkdü'l-cîd fî ahkâmi'l-ictihâd ve't-taklîd ve el-İnsâf fî beyâni sebebi'l-ihtilâf ; tasavvuf ve İslâm felsefesinde dinî hükümlerin hikmetlerine dair Huccetullâhi'l-bâliga , el-Budûrü'l-bâziga , seyrüsülûk âdâbına dair el-Kavlü'l-cemîl , et-Tefhîmâtü'l-ilâhiyye , Eltâfü'l-kuds , Lemehât , es-Sataât ve el-Hemeât ; biyografi ve vasiyette otobiyografisini içeren Enfâsü'l-ârifîn ile sekiz risâleden oluşan Farsça vasiyetnâmesi el-Makāletü'l-vad'iyye .

DelhiVefât 1176 h.İncele
Evliyâ

Nâsırüddîn Mahmûd Çerâğ-ı Dehlî

Çerâğ-ı Dehlî, Kutbü'l-aktâb

Çiştiyye tarikatının Hindistan'daki büyük şeyhlerinden; Nizâmeddin Evliyâ'nın halifesi ve Delhi hankahının vârisi. Tam adı Şeyh Nasîrüddîn Mahmûd b. Yahyâ 'dır; Çırâğ-ı Dehlî (Delhi'nin Kandili) lakabıyla tanınır. 673 (1274) veya 675'te (1276) Kuzey Hindistan'ın Avad şehrinde doğdu. Ailesi aslen İranlıdır. Dokuz yaşındayken zengin bir yün tüccarı olan babasını kaybetti; annesi eğitimini sağlama konusunda büyük titizlik gösterdi. Dinî ilimleri Mevlânâ Abdülkerîm-i Şirvânî ve Mevlânâ İftihârüddîn-i Gîlânî'den okudu. Genç yaşlarından itibaren ilimle uğraşmaktan çok kendini zühd, riyâzet ve ibadete vermeyi tercih etti. Yirmi beş yaşında dünyadan el etek çekip Avad şehrinin dışındaki ormanlarda devamlı oruç tutarak on beş yıl kadar yaşadı. Kırk veya kırk üç yaşında iken Avad bölgesinden ayrılarak Delhi'ye gitti ve "sultânü'l-meşâyih" diye anılan en meşhur Çiştî şeyhi Nizâmeddin Evliyâ 'nın müridleri arasına katıldı. Kısa zamanda mürşidinin en sevdiği müridi oldu ve 724'te (1324) hilâfet aldı. Çiştîler'in çok sevdiği semâı sünnete aykırı gördüğünden Nizâmeddin Evliyâ'nın semâ meclisine katılmaz, şeyhi de onun bu tavrını hoş karşılardı. Delhi'de bir müddet kaldıktan sonra Nizâmeddin'in başka bir müridi olan şair Emîr Hüsrev-i Dihlevî aracılığıyla oradan ayrılıp tekrar orman ve dağlara dönmek için şeyhinden izin istedi; Nizâmeddin ise ona Delhi'de kalıp karşılaştığı sıkıntılara katlanmasını tavsiye etti. Nizâmeddin Evliyâ'nın vefatı üzerine (725/1325) onun kurduğu hankahın başına geçti; Delhi'nin bütün Çiştîler'i etrafında toplanmaya başladı ve "Çırâğ-ı Dehlî" lakabını bu sebeple aldı. Eskiden beri Çiştîler'e düşmanca davranan Delhi Sultanı Muhammed b. Tuğluk'un baskılarına mâruz kaldı: Çiştîler'in prensipleri hükümdarlardan uzak kalmalarını gerektirirken sultan onların kendisine hizmet etmesini istedi; çıktığı birkaç seferde onu zorla câmedar olarak yanına aldı, bir defa da hapse attırdı. Bu zorluklara büyük bir sabırla katlanan Çırâğ-ı Dehlî, Muhammed b. Tuğluk'un vefatından (752/1351) sonra Sultan Fîrûz'un Delhi tahtına geçmesinde büyük rol oynadı. Sultan Fîrûz ona ve diğer Çiştîler'e çok saygılı davrandı ve hankahına büyük servetler bağışladı. 754'te (1353) çilehânesinde yalnız başına ibadet ederken Türâb adında bir Kalenderî tarafından bıçaklandı; ölümden kurtuldu ve her zamanki sabır ve teslimiyetiyle suikastçının cezalandırılmasını önledi, üstelik kendisine bir miktar para verdi. 18 Ramazan 757'de (14 Eylül 1356) vefat etti. Vasiyeti üzerine cenazesini müridlerinden Seyyid Muhammed Gîsûdırâz yıkadı; yine vasiyeti uyarınca Nizâmeddin Evliyâ'dan aldığı hırka ve tesbih kendisiyle birlikte defnedildi. Tesir Halkası — Delhi Çiştîleri'ni bir çatı altında toplayan şeyh olarak tarikatın Kuzey Hindistan'daki sürekliliğini temsil eder. Müridleri arasında Dekken Çiştîliğinin kurucusu sayılan Seyyid Muhammed Gîsûdırâz vardır; kaynak, onu halife tayin ettiğinin kesin olmadığını kaydeder. Bir diğer müridi Hamîd Kalender, şeyhinin sohbetlerini derleyen kişidir. Şairliği ve Tasavvufî Çizgisi — Şiire önem vermeyen, hatta şiir söylemenin derviş için zararlı olabileceğine inanan bir şeyhtir; bu yüzden eser bırakmamıştır. Zikir metodu olarak her nefeste Allah'ı anmaya ( pâs-ı enfâs ) büyük önem verir; semâı sünnete aykırı gördüğü için Çiştî geleneği içinde ayrı bir çizgi temsil eder. Sohbetlerinde söylediği sözler (melfûzât), müridi Hamîd Kalender tarafından Ḫayrü'l-mecâlis adlı kitapta derlenmiştir. Türbesi ve Külliyesi — Türbesi Fîrûz Şah tarafından yaptırılmıştır. Kaynak, türbenin bugün harap durumda olduğunu ve bulunduğu semtin sakinlerinin genellikle Hindu olduğunu kaydeder; müslümanlar ölüm yıl dönümlerinde türbesini ziyaret ederler.

DelhiVefât 757 h.İncele
Âlim

Emîr Hüsrev-i Dihlevî

Tûtî-i Hind

Hindistan'da yaşamış Türk asıllı şair, tarihçi ve mutasavvıf; Çiştiyye şeyhi Nizâmeddin Evliyâ 'nın müridi. Tam adı Ebü'l-Hasen Emîr Hüsrev b. Emîr Seyfiddîn Mahmûd-ı Dihlevî 'dir. 651 (1253) yılında Delhi'nin kuzeyindeki Müminpûr (Müminâbâd) kasabasında doğdu. Mâverâünnehir'de yaşayan Lâçin adlı bir Türk kabilesine mensup olan babası Seyfeddin Mahmûd önce Keş'e, sonra Belh'e, ardından Cengiz Han'ın zulmünden kaçarak Hindistan'a göç etmişti. Delhi Sultanı Şemseddin İltutmış'ın (1211-1236) hizmetine giren Seyfeddin, kendisine iktâ edilen Müminpûr'a yerleşti ve meşhur emîr İmâdülmülk'ün kızıyla evlendi; Emîr Hüsrev bu evlilikten doğan üç oğuldan biridir. Küçük yaşta üstün zekâsıyla dikkat çekti, medrese eğitimi gördüğü yıllarda şiir söylemeye başladı. Yedi sekiz yaşlarında babasını kaybedince dedesi İmâdülmülk'ün himayesine girdi ve onun huzurundaki edebî ve ilmî sohbetleri dinleyerek yetişti; bu sohbetler mûsikiye ilgisini de uyandırdı. Nizâmeddin Evliyâ ile muhtemelen bu yıllarda tanıştı. On iki yaşında şair olarak belli bir seviyeye ulaşmış, on dokuz yaşında ilk divanı Tuhfetü's-sıgār 'ı tertip etmişti. Dedesinin ölümünden sonra (671/1273 [?]) Türk emîrlerinden Keşli Han'ın maiyetine girdi. Bu meclislerde Sultan Balaban Han'ın küçük oğlu Buğra Han'ın dikkatini çekerek onun hizmetine girdi. Balaban Han'la Bengal seferine katıldı ve ona ilk mensur çalışması olarak Leknevtî ile ilgili bir fetihnâme sundu. Buğra Han Bengal valiliğine tayin edilince onunla gitti, fakat yakınlarının hasretine dayanamayıp Delhi'ye döndü. Ardından tasavvufa ilgi duyan Mültanlı Prens Muhammed Kaan Mâlik'in nedimleri arasına katıldı; Mültan'da şair Hasan Dihlevî ile tanıştı. Moğollar Mültan'a girip Kaan Mâlik'i öldürdüklerinde Hasan Dihlevî ile birlikte esir düştü (1285). Esaretten kurtulduktan sonra Balaban Han'ın ölümüne kadar (686/1287) Müminâbâd'da oturdu. Hâtem Han'ın Oudh valiliğine tayiniyle bir kez daha Delhi'den uzaklaştı; Delhi'ye dönünce (687/1288) saraydan gelen teklifi kabul etti ve kendisine saray şairi unvanı verildi. Fîrûz Şah Halacî döneminde (1290-1296) sarayda mushafdarlık yaptı. En verimli yıllarını Sultan Alâeddin Halacî zamanında (1296-1316) geçirdi; şairlere ilgisiz bu sultanın döneminde maddî sıkıntı çekse de eser yazmaya geniş zaman buldu. Kutbüddin Mübârek Şah'ın (1316-1320) şiir ve müziğe ilgisi sarayda eski itibarını geri getirdi; sultanla şeyhinin arası açıldığında sarayın yasağına rağmen Nizâmeddin Evliyâ ile irtibatını sürdürdü. Sultan Gıyâseddin Tuğluk zamanında Bengal seferine katıldı (1324). Çocukluğunda dergâhını ziyaret ettiği, sonraki yıllarda da zaman zaman görüştüğü Nizâmeddin Evliyâ'ya 713 (1313) yılında intisap etti. Şeyhinin öldüğünü haber alınca (1325) Delhi'ye döndü ve Gıyâspûr'daki mezarında bir müddet inzivaya çekildi. Kısa bir süre sonra, 8 Şevval 725 (17 Eylül 1325) tarihinde vefat etti ve Nizâmeddin Evliyâ'nın kabrinin yakınına defnedildi. Tesir Halkası — Türkçe, Arapça ve Farsça'nın yanı sıra Hint dili ve edebiyatını da çok iyi bilmesi şöhretini yaygınlaştırdı. Hint-müslüman mûsiki geleneğinin kurucusu kabul edilir. Türk divan şairleri onu büyük üstatlardan biri sayarak tesiri altında kalmış, özellikle Leylâ vü Mecnûn mesnevilerinde onun yolunu izlemişlerdir. Tarihî mesnevileri Delhi Sultanlığı tarihine kaynak olur. Anısına 1975 yılında Hindistan, Pakistan ve Sovyetler Birliği'nde millî ve milletlerarası kongreler düzenlenmiştir. Şairliği ve Tasavvufî Çizgisi — Hâkānî-yi Şirvânî'nin kasidelerinden Nizâmî-i Gencevî'nin hamsesine kadar Fars edebiyatının bütün gelişmiş şiir türlerinde eser verdi ve Hindistan'da o zamana kadar az kullanılan gazelin gelişmesine katkıda bulundu. Tarihî olayları mesnevi tarzında yazması en önemli özelliklerindendir. Türklüğüyle övünürdü. Divanları münâcât ve na'ttan sonra Nizâmeddin Evliyâ'yı öven kasidelerle açılır; Vasatü'l-hayât 'ın dîbâcesinde dilinin şeyhinin himmetiyle çözüldüğünü söyler. Çiştiyye maddesine göre tarikatla ilgisi olduğu halde tasavvufla doğrudan ilgili bir eser kaleme almamıştır; ancak bazı şiirleri döneminin tasavvufî eğilimlerine ışık tutan mısralar ihtiva eder. Eserleri — Farsça nazım ve nesirde birçok eseri olup bunları sağlığında derleyip düzenleyebilen ender kişilerdendir. Divanları: ① Tuhfetü's-sıgār , on altı - on dokuz yaşları arasındaki şiirleri, yaklaşık 670 (1272) yılında tamamlandı. ② Vasatü'l-hayât , yirmi - otuz üç yaşları arasındaki şiirleri; 8441 beyit. ③ Gurretü'l-kemâl , 693 (1294) yılında tertip edildi; sonunda Hz. Peygamber için yazdığı 221 beyitlik "Mir'âtü's-safâ" ile Nizâmeddin Evliyâ'ya hitaben yazdığı 218 beyitlik "Deryâ-yı Ebrâr" kasideleri yer alır. ④ Bakıyye-i Nakıyye , 716 (1316) yılında tamamlandı. ⑤ Nihâyetü'l-kemâl , hayatının son günlerinde tamamlandı. Saîd-i Nefîsî onun 1726 gazelini yayımlamış, İkbal Selâhaddin'in neşrinde ise 1981 gazel bulunur. Tarihî mesnevileri: Kırânü's-sa'deyn ; 690 (1291) yılında tamamlanan Miftâhu'l-fütûh ; 4519 beyitlik ve Zilkade 715'te (1316) tamamlanan Âşîka ; dokuz "sipihr"den oluşan Nüh Sipihr ; Tuglukınâme . Hamse: Nizâmî'ye nazîre olarak Matla'u'l-envâr , Şîrîn ü Hüsrev , Mecnûn u Leylî , Heşt Bihişt ve Âyîne-i İskenderî . Mensur eserleri: dil, üslûp, kitâbet ve müziğe dair risâlelerle mektuplarını içeren İ'câz-ı Hüsrevî ; mürşidinin 1313-1319 yılları arasındaki sohbetlerinde tuttuğu notlardan oluşan Efdalü'l-fevâid ; Alâeddin Halacî dönemini anlatan Hazâinü'l-fütûh . Türbesi ve Külliyesi — Nizâmeddin Evliyâ'nın kabrinin yakınında yatar; şeyhinin ve kendisinin türbeleri Delhi'nin en önemli ziyaret yerleridir.

DelhiVefât 725 h.İncele

Yakın şehirler