Belh Evliyaları ve Türbeleri

Ahmed Hatîbî

Hatîb-i Belhî

Ahmed Hatîbî (Hatîb-i Belhî), Belh'in tanınmış hatip ve âlim ailesinin büyüğü, Sultânü'l-ulemâ Bahâeddin Veled'in dedesi ve dolayısıyla Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin büyük dedesidir. Oğlu Hüseyin Hatîbî de Belh'in önde gelen âlimlerindendi (TDV, 'Bahâeddin Veled'). Eflâkî'nin Menâkıbü'l-ârifîn'inde aktarılan Mevlevî silsilesinde Ahmed el-Gazzâlî'den feyz alan halka olarak yer alır ve silsileyi torunu Bahâeddin Veled'e taşır (TDV, 'Mevleviyye'). Hicrî 6. (milâdî 12.) yüzyılda Belh'te yaşadığı bilinmekle birlikte doğum ve ölüm tarihleri kaynaklarda kesin olarak kayıtlı değildir; hakkındaki bilgiler büyük ölçüde Mevlevî menâkıb geleneği üzerinden gelir. Kabrinin yeri bilinmediğinden haritada işaretlenmemiştir.

Râbia-i Belhî (yarı-efsanevî)

Râbia bint Kâ'b el-Kuzdârî, Farsça şiir yazan ilk kadın şair kabul edilir ve Rûdekî'nin (ö. 940/41) çağdaşıdır. ÖNEMLİ: Figür YARI-EFSANEVÎdir; sonradan Attâr ve Câmî gibi şairlerce efsaneleştirilmiş, meşhur rivayette zindan duvarına kendi kanıyla son şiirlerini yazdığı anlatılır. Belh'teki kabri, 15. yüzyıl Nakşibendî zatı Hâce Ebû Nasr Pârsâ külliyesi içinde yer alır ve mütevazı bir mezardır (kabir atıfı sonraki bir mekân-oluşturma geleneğidir). (Kaynak: Wikipedia 'Rabia Balkhi'; Cambridge/IJMES 'Unearthing Rabi'a's Grave')

Hâce Ebû Nasr Pârsâ

Hâce

Hâce Ebû Nasr Pârsâ, Timurlu döneminde yaşamış Nakşibendî manevî önder ve kelâm hocasıdır; meşhur Buharalı âlim Hâce Muhammed Pârsâ'nın oğludur. H.865/M.1461'de Belh'te vefat etti. Kabri üzerine emir Mîr Mezîd Argun tarafından görkemli bir türbe yaptırıldı; bugün 'Yeşil Cami' külliyesi içindeki bu yapı Belh'in en ünlü Timurlu eserlerinden biridir. (Kaynak: Wikipedia 'Shrine of Khwaja Abu Nasr Parsa'; Wikidata Q6403414)