Erzurum Evliyaları ve Türbeleri

Ebû İshak Kâzerûnî Zâviyesi Türbesi (Seyyid Ali) — Makam

Makam

Ebû İshak Kâzerûnî (İbrâhim b. Şehriyâr, 963-1035), Şiraz yakınındaki Kâzerûn'da doğup orada vefat eden ünlü mutasavvıftır; İshâkıyye/Kâzerûniyye tarikatının pîridir. Erzurum kalesi burcundaki yapı adına kurulmuş bir zâviye olup İ.H. Konyalı'ya göre zatın kendisi Kâzerûn'da medfundur — Erzurum'daki yapı bir MAKAM/zâviye türbesidir (yöresel olarak içindeki kabir 'Seyyid Ali'ye atfedilir). 2006'da Kültür Bakanlığı'nca restore edildi. (Kaynak: Erzurum Ansiklopedisi 'Ebu İshak-ı Kâzerûnî Türbesi'; Kültür Portalı)

Taşkesenli Şeyh Muhammed Sıddık Efendi

Şeyh

Erzurum Sultanmelik mahallesinde doğan, Taşkesenli ulema ailesinden (Şeyh Ahmed Efendi'nin torunu) bir âlimdir. Arapça, fıkıh, hadis, tefsir okudu; Tekman (1952-54) ve Horasan (1954-60) müftülüğü ile Erzurum merkez vâizliği yaptı. Abdurrahman-ı Tâgî torunu Şeyh Tâhâ Efendi'ye intisap edip halifesi oldu. Asrî Mezarlık'taki aile kabristanına defnedildi. (Kaynak: Evliyalar.net 'Taşkesenli Şeyh Muhammed Sıddık Efendi'; TDV İslâm Ansiklopedisi 'Taşkesenli')

Taşkesenli Şeyh Alâeddin Efendi

Şeyh

1881'de Tekman'a bağlı Taşkesen köyünde doğdu; Taşkesenli ulema ailesinden, Şeyh Ahmed Taşkesenî'nin yeğenidir. Fıkıh ve Arapça gramerinde uzman bir müderris olarak Taşkesen, Komasor, Çukuryayla ve Alaca köylerinde ders verdi. 1967'de Taşkesen köyünde vefat etti ve Taşkesen köyü mezarlığına defnedildi. (Kaynak: Evliyalar.net 'Taşkesenli Şeyh Alaeddin Efendi'; Erzurum Gazetesi 'Erzurum'un Kandilleri')

Çöğenderli Hacı Sâlih Efendi

Hacı

1898'de Trabzon Çaykara'da doğdu; ailesi Pasinler'in Çöğender köyüne yerleşince 'Çöğenderli' diye anıldı, yedi yaşında hâfız oldu. Nakşibendî-Gümüşhânevî kolundan Hacı Ferşad Efendi'ye intisap edip irşadla meşgul oldu. 2 Şubat 1991'de vefat etti; naaşı altı ay sonra Çöğender köyüne nakledildi. Türbesi Çöğender köyü girişinde, dört sütun üzerine iki kubbeli açık bir yapıdır. (Kaynak: Evliyalar.net 'Çöğenderli Hacı Salih Efendi'; Erzurum Portalı)

Pîr Ali Baba

16. yüzyılda Erzurum'da yaşamış, Halvetî/Rifâî/Kâdirî/Nakşibendî yollarında icâzet sahibi bir mutasavvıftır. Vakfiyesi H.940/M.1533 tarihlidir; köylerinin gelirini Erzurum'da yılda 'binbir hatim' okunmasına vakfetmiş, bu gelenek günümüzde sürmektedir. Türbesi Dutçu (Tuzcu) ile Tepeköy sınırındaki Pîr Ali Baba Tepesi'ndedir; kitabesizdir. Vefat yılı kesin değildir (vakfiyeden çıkarılan yaklaşık tarih). (Kaynak: Erzurum Valiliği/İl Kültür ve Turizm Müd.; Erzurum Gençlik Vakfı; Erzurum Portalı)

Solakzâde Muhammed Sâdık Efendi (Solakbay)

Müftü

1881'de Erzurum'da âlim bir aileye doğdu; uzun yıllar Erzurum müftülüğü yaptı ve Millî Mücadele'de Erzurum Kongresi'ne katıldı. Arapça-Farsçaya vâkıf, medrese ve okullarda ders verdi; Pîr Ali Baba'dan kalan 'binbir hatim' geleneğini 1937'de yeniden başlattı. 3 Temmuz 1960'ta vefat etti ve Erzurum Asrî Mezarlığı'ndaki aile kabristanına defnedildi. (Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi 'Solakbay, Muhammet Sâdık'; Erzurum Ansiklopedisi)

Taşkesenli Şeyh Ahmed Efendi

Şeyh

1848'de Bingöl Karlıova'nın Hacılar köyünde doğdu; Seyyid Sıbgatullah Arvâsî ve Abdurrahman-ı Tâgî silsilesiyle Nakşibendî-Hâlidî yolundan irşada Erzurum'a gönderildi. Erzurum Câferiye Medresesi'nde müderrislik yaptı, yazları Taşkesen köyünde geçirdiği için 'Taşkesenli' diye anıldı; 78 kişiye icâzet verdi. 24 Mart 1909'da (H.1327) vefat etti; türbesi Erzurum merkezdeki (Mehdiefendi Mah.) Taşkesenli Camii bahçesindedir. (Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi 'Taşkesenli'; Evliyalar Ansiklopedisi)

Habib Baba

Hazretleri

Hindistan asıllı (Habib-i Hindî diye anılan) Kādirî şeyhidir; babası Buhara müftüsü idi. Hocasının işaretiyle Erzurum'a gelip irşad ile meşgul olmuştur. 1847'de vefat etti ve Erzurum Yakutiye'de (Tebrizkapı) daha önce Timurtaş Baba Türbesi olarak bilinen, sonradan kendi adıyla anılan türbeye defnedildi.

Alvarlı Muhammed Lütfi Efendi

Efe Hazretleri

Erzurum'un Pasinler (Hasankale) ilçesine bağlı Kındığı (Altınbaşak) köyünde 1868'de doğan, Nakşibendî-Hâlidî yolundan mutasavvıf şair ve âlimdir. 'Hulâsatü'l-hakāyık' adlı şiir divanı vardır; 12 Mart 1956'da vefat etti ve Pasinler'e bağlı Alvar köyünde medfundur. 'Alvarlı Efe' lakabıyla meşhurdur.

Abdurrahman Gazi

Hazretleri

Rivayete göre Hz. Peygamber'in sahâbesinden olup İslâm ordularının bölgeye yönelik fetih hareketleri sırasında şehid düştüğü kabul edilen bir zattır. Türbesi Erzurum'un güneydoğusunda Palandöken Dağı eteğinde olup, 1796'da Erzurum Valisi Yusuf Ziya Paşa'nın eşi Ayşe Hanım tarafından yaptırılmıştır. 16. yüzyıldan bu yana yanındaki tekke/zâviye ile birlikte ziyaret edilmektedir.