Şehir
11 kaynaklı kayıt · 2 doğrulanmış konum
Atlasta Trabzon için 11 kayıt bulunuyor. Her kaydın kaynağı ve inceleme durumu kendi sayfasında yazar. Dağılım: 7 Evliyâ · 3 Âlim · 1 Şehîd.
Of'un Bölümlü köyünde doğan Gani Ömer Hacı Mahmud Efendi, bölgede yetişen âlim ve mürşidlerdendir. 29 Ekim 1930'da vefat etmiştir ve kabri Of yöresindedir. Hayatına dair kayıt sınırlı olup mahallî kaynaklara dayanır. (Kaynak: Evliyalar.net; Trabzon İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü)
1840'ta Dernekpazarı'na bağlı Kondu köyünde doğdu. Ahmed Ziyâeddin Gümüşhânevî'nin halifelerinden olup Of-Çaykara havzasında tasavvuf dersleri verdi ve birçok âlim yetiştirdi. 1903'te Kondu köyünde vefat etti; kabri köydedir. (Kaynak: Evliyalar.net; M. Günaydın, isamveri.org)
5 Temmuz 1890'da Trabzon'da doğan Hacı Abdurrahman Beşikçi Efendi, şehir merkezinde yetişen âlim ve mürşidlerdendir. İrşad ve tedris faaliyetleriyle tanınmış; vefatından sonra Trabzon merkez Arafilboyu mahallesine defnedilmiştir. (Kaynak: Evliyalar.net; Trabzon İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü)
Asıl adı Ahmed Fehmi olan Mapsinolu Hacı Ahmed Efendi, 1860'ta Of'un Gürpınar (Mapsino) köyünde doğdu. İstanbul'da Ahmed Ziyâeddin Gümüşhânevî'ye intisap edip icazet aldı; Mısır el-Ezher'de hadis tahsil etti ve Nakşibendî yolunda bölgenin tanınmış âlimlerinden oldu. 1958'de Trabzon'da vefat etti; kabri Gürpınar'ın tarihî camisinin haziresindedir. (Kaynak: Evliyalar.net; M. Günaydın, isamveri.org – Of'un dinî hayatı)
1867'de Çaykara'nın Akdoğan (Hopşera) köyünde âlim bir aileden doğdu. Akdoğan'daki medresesinde uzun yıllar müderrislik yaparak pek çok talebe ve hâfız yetiştirdi; geç Osmanlı döneminin tanınmış Çaykara âlimlerindendir. 1942'de vefat etti; kabri Akdoğan köyünde medresesinin yanındadır. (Kaynak: Evliyalar.net – Trabzon evliyaları; Çaykara Gazetesi)
Maraş kökenli olduğu rivayet edilen Tezveren Dede, 1461 Trabzon'un fethinde Osmanlı ordusunda topçu olarak görev aldığı ve kuşatma sırasında şehit düşerek sur dibine defnedildiği nakledilir. Kabri Ortahisar'a bağlı Çömlekçi mahallesinde, eski sur hattındadır. Tarihî kaydı sınırlı olup büyük ölçüde mahallî gelenek ve P. M. Bıjışkyan'ın anlatımına dayanır; menkıbevî kişilik olarak işaretlenir. (Kaynak: Kültür Envanteri – Tezveren Dede Kabri; Arkeobook – Tezveren Dede Türbesi)
Asıl adı Mustafa Tarhan olan Haçkalı Baba, 1864'te Of'un Dağönü köyünde doğdu; Kuş Mustafa ve Haçkalı Hoca olarak da bilinir. İlim ve tasavvuf tahsili gördü, bölgenin son devir Allah dostlarından sayılır. 1949 Ramazan'ında vefat etti ve türbesi Akçaabat/Düzköy yöresindeki Haçka Yaylası'nda, adına yapılan cami yanındadır. (Kaynak: Günebakış – Haçkalı Baba; Kuzey Ekspres – Haçkalı Baba)
rahmetullahi aleyh
Trabzon'un Çaykara ilçesinden âlim ve vâiz; medreselerin kapalı olduğu yıllarda talebe yetiştirmeyi sürdürmüş bir hocadır. 1909 yılında Çaykara'nın Akdoğan köyünde doğdu. Ailesi, Şehzade Selim devrinde Şah İsmâil'in takibinden kaçarak bu bölgeye gelmiş bir soya dayandırılır. Babası Mehmed Zeki Efendi I. Dünya Savaşı'nda Sarıkamış cephesinde vefat etmiş, annesi Âkıle Hanım'dır. Kur'an'ı köy camiinde okudu; Salih Bilgin (Hacı Salih Efendi) ile Veliefendizâde Tayyip Zühdü Efendi'den ders aldı. 1923'te medreselerin kapatılması üzerine ilkokula devam etmek zorunda kaldı. 1938 yılında Tayyip Zühdü Efendi'den icâzet alarak dinî ilimler tahsilini tamamladı. Hâfızlığını yaptı; kıraat ilmini Mehmet Rüştü Âşıkkutlu'dan okudu. Tasavvufa yönelişi, Gümüşhânevî'nin halifesi Ferşad Efendi'ye rüya yoluyla yaptığı bir bey'atla başladı. Gaybî, Niyâzî-i Mısrî ve İsmâil Hakkı Bursevî'nin eserlerini okudu. İstanbul'da Mehmet Zahit Kotku 'dan hilâfet aldı. 1938-1944 yılları arasında Doğançay ve Yukarı Kışlacık'ta imamlık yaptı; 1944-1982 arasında ise Akçaabat, Of ve Çaykara'da otuz sekiz yıl boyunca vâizlik görevinde bulundu. Dinî ilimlerin öğretilmesinin yasaklandığı dönemlerde ders vermeyi gizlice sürdürdü. 30 Mart 1982'de doğduğu köyde geçirdiği bir kalp krizi sonucu vefat etti. Tesir Halkası — Yirmi iki devrede yaklaşık 300 talebe mezun etti. Yetiştirdikleri arasında İstanbul müftü yardımcılığı yapan Ali Fikri Yavuz ile üniversite hocası olan oğulları Yunus Vehbi, Yusuf Şevki ve Salih Sabri bulunur. Eserleri — Müminlere Vaazlar (2007) ve Mahrem Sözler (2007) adlı kitapları yayımlanmıştır.
rahmetullahi aleyh
Doğu Karadeniz'de kırk yıl medrese işleten âlim ve vâiz; Nakşibendî-Hâlidî çizgide bir mürşid. 1866 yılında Trabzon'un Çaykara ilçesine bağlı Yeşilalan köyünde doğdu. Asıl adı İbrâhim Hakkı 'dır. Çocukluğunda çobanlık yaptı; ardından Huşolu Numan Efendi'nin yanında dinî ilimleri tahsil etti. Gençliğinde civar vilâyetleri dolaşarak vaaz verdi ve dinleyiciler üzerinde güçlü bir tesir bıraktı. Trabzon çevresinde kısa süreli imamlık görevlerinde bulundu; sonra İstanbul'a giderek ramazan aylarında Ayasofya Camii'nde vaaz etti. Gümüşhânevî Dergâhı'nı ziyaret etti ve Yûsuf Şevki Efendi'nin yanında tasavvufî eğitim gördü. Şeyhinin kızıyla evlenerek bu bağı pekiştirdi. Daha sonra İstanbul'daki dergâhta İsmâil Necâti Efendi'nin yanında halvete girdi ve halifelik mertebesine ulaştı. Dergâhın başına getirilmesi teklif edildiğinde, şöhreti bir âfet sayarak bu teklifi reddetti ve memleketinde ders vermeyi ve irşadı sürdürdü. Memleketine döndükten sonra bir medrese kurdu ve burada kırk yıl ders verdi. Of'ta müftülük yaptı ve Samsun'da ortaokul öğretmenliğinde bulundu. İşgal döneminde el konulan yazmaların geri kazanılması için çalıştı ve vakıf kütüphanelerini idare etti. 1 Temmuz 1930'da vefat etti ve medresesinin yanına defnedildi. Tesir Halkası — Kurduğu medresede 300'den fazla talebeye icâzet verdi. Yetiştirdikleri arasında Hasan Râmi Yavuz ve Mehmet Rüştü Âşıkkutlu bulunur.
rahmetullahi aleyh
Doğu Karadeniz'de yüzlerce talebe yetiştirmiş âlim ve dersiâm; Çalekli Dursun Efendi adıyla tanınır. 1883 yılında doğdu. Abdülaziz Efendi'nin torunu, Yâkub Efendi'nin oğludur. Van'dan göç eden ailesinin Trabzon'un Of ilçesine bağlı Büyükköy'e yerleşmesi sebebiyle bu adla anılmıştır. Yedi yaşında hâfızlık eğitimine başladı ve dokuz yaşında Hemşinli Ahmed Efendi'nin yanında hâfızlığını tamamladı. Ardından Karakaş Ahmed Efendi'den Arapça, Tayyib Zühdü Efendi'den dinî ilimler, Velizâde Hasan Hilmi Efendi'den ferâiz ilmi okudu. 1922 yılında Süleymaniye Medresesi'nin Kelâm ve Hikmet Şubesi'nden mezun olarak dersiâm unvanını kazandı. Tasavvufta Ferşad Efendi'ye intisap ederek Nakşibendî yoluna bağlandı. Vizena Ahmed Efendi'den hilâfet aldı; 1957'de Ali Haydar Efendi 'nin de halifesi oldu. Meşihat Dairesi'nde çalıştıktan sonra alay imamlığı yaptı. 1925 yılında Of'ta açılan İmam-Hatip Mektebi'nin müdürlüğünü üstlendi. 1939'dan itibaren medresede gayri resmî olarak öğretmenliğe başladı. 22 Şubat 1977'de köyünde vefat etti. Tesir Halkası — Yüzlerce öğrenci yetiştirdi. Bunlar arasında kıraat âlimi Mehmet Rüştü Âşıkkutlu , Diyanet İşleri Başkanlığı'nda görev yapan Remzi Yavuz, Osman Niyazi Atay, Hüseyin Hatipoğlu, Hüsnü Lostar ve Kâmil Küçük sayılır. Eserleri — Münkızü'l-felâsife (Mekke 1949), Tevhid ve İşrâk (İstanbul 1920), Ahlâk ve İnanç Öğütleri (Giresun 1956), Âhiret Hakikatleri ve Dirilmek Hikmetleri (Trabzon 1970) ve Muhtârü'l-ehâdîs Tercümesi (İstanbul 1964).
kuddise sirruh
Halk arasında veli kabul edilen, rivayete göre Orhan Gazi döneminde Trabzon yöresine İslâm'ı yaymak ve ahî teşkilatını teşkilatlandırmak üzere gelen bir zattır. Boztepe'de kendi adıyla anılan cami ve türbede medfun olduğu kabul edilir; bugünkü cami ve türbe, II. Abdülhamid'in gönderdiği yardımla Trabzon valisi Kadri (Kadir) Paşa eliyle 1887'de (H. 1305) yaptırılmış, 1976 onarımında üzerine kubbe eklenmiştir. Türbede dördü mezar olup birinin Âhî Evren'e ait olduğu söylenir.
