Ordu Evliyaları ve Türbeleri

Şeyh Abdullah (Ulubey)

15. yüzyıl başında Ordu yöresinin fethi ve iskânı sürecinde yer alan, serhat gazisi Sevdeş Bey ile birlikte Ulubey çevresinde bir zâviye ve cuma mescidi kuran kolonizatör derviş-şeyhtir; yarı göçebe Türkmenlerin yerleşik hayata geçişine öncülük etmiştir. 1455 tahririnde 'Vakf-ı zâviye-i Şeyh Abdullah' olarak kaydedilmiştir; Şeyhler köyü adını oğulları olan şeyhlerden alır. Mevcut türbe eski mezarlık içinde yenilenmiş bir yapıdır. (Kaynak: Kamil Yavuz, Turcology Research 2025/84; Ordu İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü)

Şeyh Tarakçı Hamid Hoca (Hamit Kısık)

Şeyh

Fizme (Kumru) kökenli, tarak ustalığından dolayı 'Tarakçı' lakabıyla anılan tasavvuf ehli bir zattır; Tokat ve Çorum'da Hacı Mustafa Rûmî'nin yanında yetişmiş, Mustafa Hâki–Mustafa Takî–İhramcızâde İsmail Hakkı silsilesine intisap etmiştir. 20. yüzyıl başında yaşamış, vefatı 1949 olarak verilmiştir. Fatsa'daki kabri, hanımı Cemile Hanım'ın kabriyle birlikte 2022'de Ordu Büyükşehir Belediyesi tarafından yenilenmiştir. (Kaynak: Ordu Büyükşehir Belediyesi restorasyon kaydı; Bekir Akkaya, 'Tarakçı Hamit Hoca')

Doğanlı Hasan Efendi

Müderris

Perşembe (Vona) yöresinde evliya olarak kabul edilen Osmanlı dönemi müderrisidir. Doğanlı (bugün Doğan Mahallesi) mezarlığı içindeki sade türbesinde Osmanlıca bir kitabe bulunmakta olup kitabe metni ve vefat tarihi henüz neşredilmemiştir; hayatına dair bilgi sınırlıdır. Belgeleme büyük ölçüde tek resmî kayda dayandığından şeffaflıkla yerel kabule dayalı işaretlenmiştir. (Kaynak: Perşembe Kaymakamlığı Turizm sayfası; Perşembe Kaymakamlığı Doğan Mahallesi kaydı)

Şid Abdal (Şidlü Dede)

Horasan kökenli, Anadolu'yu şenlendiren Abdalân-ı Rûm dervişlerinden bir Türkmen kolonizatör şeyhidir; Bâyezîd-i Bistâmî silsilesine bağlı bir halife olarak Kabataş Kuzköy'e yerleşip bölgede etkili bir zâviye kurmuştur. 1395 (H.797) tarihli Arapça beratı, ejder başlı demir asâsı ve diğer emanetleri yörede korunmaktadır. Vefat tarihi kesin belgelenmemiş olup 14. yüzyıl sonu/15. yüzyıl başına tarihlenir. (Kaynak: Ordu İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü; Mehmet Fatsa, Karadeniz İncelemeleri Dergisi, 2013/15)

Abdi Hoca (Abdurrahman Hilmi Bilici)

Kumru/Fizme yöresinin son dönem Osmanlı ve erken Cumhuriyet âlimi ve müderrisidir (1860–1957). Kumru medresesinde, ardından Korganlı Mustafa Efendi ve Ünyeli Hacı Yusuf Efendi'nin yanında okumuş, iki medrese kurarak yaklaşık kırk yıl talebe yetiştirmiş ve iki kez icâzet vermiştir. 1957'de 97 yaşında vefat etmiştir. (Kaynak: Ahmet Çapku, 'Abdi Hoca — Kumru'da Bir Türkiye Âlimi'; Bekir Akkaya, 'Kumru İlçesi Evliyaları ve Abdi Hoca')

Buharalı Şeyh Şakir Efendi

Şeyh

Buharalı Şeyh Şakir Efendi, 19. yüzyılda Ordu'da yaşamış Buhara kökenli bir âlim ve mutasavvıftır. Kırım Harbi yıllarında bölgeye gelmiş; Osman Paşa Medresesi'nde müderrislik yapmış ve Kâdirî tekkesi şeyhliği üstlenmiştir. 1293/1877'de vefat etmiştir. Kabri Altınordu Selimiye Mahallesi'nde, adını taşıyan cadde üzerindedir; Ordu Büyükşehir Belediyesi'nce restore edilip ziyarete açılmıştır. (Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi; Ordu Büyükşehir Belediyesi; Ordu Hür Ses Gazetesi.)

Şeyh Yunus Emre

Hz.

Ünye'nin Yunusemre mahallesinde, Şeyh Yunus Tepesi'nde yer alan türbe halk arasında mutasavvıf şair Yunus Emre'ye (yaklaşık 1240-1320) atfedilir; yöre rivayetinde burada yatan zatın 'Topal Yusuf Baba' olduğu aktarılır. Yunus Emre'nin asıl kabri Anadolu'da tartışmalıdır (Eskişehir, Karaman, Aksaray, Sivas, Ünye iddia edilir). Ünye'deki türbe 1. derece sit alanı olup cami, çeşme ve semahane içeren külliye halinde ziyarete açıktır. (Kaynak: Ünye Belediyesi; Ordu İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü; TDV İslâm Ansiklopedisi 'Yûnus Emre'.)