Amasya Evliyaları ve Türbeleri

Seydi Halife (Şeyh Seyyidüddîn Ali el-Halvetî)

Şeyh

Asıl adı Ali olan ve Şeyh Seyyidüddîn Ali el-Halvetî diye bilinen velî, Habîb-i Karâmânî'den sonra Amasya'da otuz beş yıl tekkede irşadla meşgul olmuştur. Zâhid bir kişiliği vardı. 1533'te vefat etmiş olup açık kabri Amasya merkezde Mehmed Paşa Camii'nin batısındadır. (Kaynak: Abdülhalim Durma, 'Evliyalar Şehri Amasya', 2003; Metin Hakverdioğlu, 'Halvetîlik ve Amasya')

Pîrî Baba

XV. yüzyılda yaşamış, Anadolu'ya gelen Kalenderî dervişlerinden kabul edilen bir velîdir. Hayatı, Hoca İbrâhim'in kaleme aldığı 'Menâkıb-ı Pîrî Baba' ile Evliyâ Çelebi'nin Seyahatnâme'sine dayanır; 1520 ve 1574-75 tahrir defterlerinde zâviyesi kayıtlıdır. Türbesi Merzifon'un Nusratiye (Tekke) mahallesindedir ve 1977'de Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından onarılmıştır. (Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi 'Pîrî Baba'; Evliyâ Çelebi Seyahatnâme)

Seyyid Mîr Hamza Nigârî

Hazretleri

1805'te Karabağ'da doğan Azerî Türkü divan şairi ve Hâlidî-Nakşibendî şeyhidir. İsmâil Sirâceddîn Şirvânî'ye intisap etmiş, Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî yoluna bağlanmıştır. 1886'da Harput'ta vefat edince naaşı Amasya'ya getirilip Beyazıt Paşa mahallesine defnedilmiş; kabri üzerine 1895'te Şirvanlı (Azeriler) Camii ile birlikte türbesi yapılmıştır.

İsmâil Sirâceddîn Şirvânî

Hazretleri

1782'de Şirvan'ın Şamahı kazasına bağlı Kürdemir köyünde doğan Hâlidî-Nakşibendî şeyhidir. Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî'nin halifesi olup 'Sirâceddin' lakabını ondan almıştır. 1828'de Amasya'ya gelmiş, ömrünün son yıllarını burada geçirmiş ve 1847'de (H.1264) Ramazan ayında kolera salgınında vefat etmiştir. Kabri, oğlu Şirvanizâde Mehmed Rüştü Paşa'nın yaptırdığı Yukarı Türbe'dedir (Şamlar/Sofular mahallesi).

Habîb-i Karamânî

Hazretleri

Niğde Ortaköy civarında doğan, Yahyâ-yı Şirvânî'nin beş meşhur halifesinden biri olan Halvetî şeyhidir. İskilip'ten ayrıldıktan sonra Amasya'ya yerleşip burada bir tekke kurmuş, ilim ve ibadetle meşgul olmuştur. 902/1496'da Amasya'da vefat etti; kabri Hızır Paşazâde Mehmed Paşa Külliyesi (İmâret/Cami) içindedir.

Pîr İlyas (Şücâeddîn İlyâs)

Hazretleri

Amasya'da doğan, Gümüşlüzâde diye de anılan Halvetî şeyhidir. Şirvan'da Sadreddîn-i Hiyâvî'nin halkasına katılıp Halvetî tarikatına intisap etmiş; 1405'te Amasya'ya dönerek Halvetîliği Anadolu'da yaymıştır. 1413'te Anadolu Beylerbeyi Yâkub Paşa'nın vakfıyla kurulan tekke Amasya'da tarikatın merkezi olmuştur. 1433'te vefat etti; türbesi (Yukarı Pirler / Pîr İlyas Türbesi) Pirler Parkı'nda Çilehâne Camii'nin güneyindedir.