Osmanlı âlimi ve mutasavvıfı; Türkçe yazdığı ilmihal ve tasavvuf kitaplarıyla tanınır.
Oğlu Mehmed İznîkî'nin kaydından, Niğde'de doğduğu ve sonra İznik'e göç ettiği anlaşılmaktadır. Niksârî Hasan Paşa gibi önemli hocalardan ders aldı.
Babasının adı Mehmed'dir. Çeşitli hocalardan ders aldı; bunlar arasında Osmanlı veziri Niksârî Hasan Paşa da vardır. Şerh-i Metâli' tahsilini 1393 yılında tamamladı.
İznik'te bir zâviye tutarak tasavvufî faaliyetini burada sürdürdü. Timur'un Anadolu seferi sırasında onunla görüştü ve nakledildiğine göre onu kan dökmekten vazgeçirdi; İsâ Çelebi ile Timur arasında diplomatik görevler de üstlendi.
8 Zilkade 821'de (7 Aralık 1418) İznik'te vefat etti.
Eserleri — 1. Tefsîrü'l-Kur'ân. Arapçadır; tam nüshası bilinmemektedir. 2. Mukaddime. Türkçe bir ilmihaldir. 3. Râhatü'l-kulûb. Kelâm, fıkıh ve tasavvufun birlikte işlendiği Türkçe bir eserdir. 4. Telfîkāt. Hadisler arasındaki çelişkileri gidermek amacıyla yazılmıştır. 5. Risâle fî hakkı devrâni's-sûfiyye.
Türbesi ve Külliyesi — Kabri üzerinde üstü kubbeli dört köşe bir türbe bulunmaktadır; bitişiğindeki Şeyh Kutbüddin Camii XV. yüzyıl yapısıdır; her ikisinin de bânisi kesin olarak bilinmemektedir. Kaynağa göre kendi zâviyesine defnedilmiştir.
Çok Görüşlü Görüşler
🔴 Atlas künyesindeki vefat yılı ile kaynak ayrışıyor. Kayıt künyesinde 1415 yılı görünmektedir; kaynak ise vefat tarihini gün gün verir: 8 Zilkade 821 (7 Aralık 1418). Künyedeki yılın dayanağı bu maddede yoktur (ilke 6).
Doğum yeri dolaylı bir çıkarımdır. Niğde'de doğduğu ve sonra İznik'e göç ettiği, oğlu Mehmed İznîkî'nin kaydından anlaşılmaktadır; müstakil bir doğum kaydı değildir.
Kaynaklar
- İslâm Âlimleri Ansiklopedisi
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) — Reşat Öngören
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) — Reşat Öngören · c. 26, s. 485-486, “KUTBÜDDİN İZNİKΔ maddesi
- Evliyalar Ansiklopedisi · “Bursa Evliyâları” maddesi
- Mu‘cemü’l-müellifîn — Ömer Rızâ Kehhâle
- Şakâyık-ı Nuʿmâniyye Tercümesi (Hadâiku’ş-Şekāik) — Mecdî Mehmed Efendi
- Tam İlmihâl Seâdet-i Ebediyye — Hüseyin Hilmi Işık
- İslâm Ahlâkı (Cennet Yolu İlmihâli)
- Rehber Ansiklopedisi
- Lemezât
Bu kaydın kaynakları aşağıdadır (Kaynak Zorunluluğu).
Bu kayıtta bir hata mı gördünüz? Kaynağıyla düzeltme önerin
Kalıcı kimlik: EA-Z-000026 · bu adres kaydın adı değişse de aynı kayda gider; atıfta bunu kullanın.
Dış kayıtlar: TDV İslâm Ansiklopedisi maddesi