Asıl adı Abdullah olan Eşrefoğlu Rûmî, kaynaklarda büyük velîlerden ve şâirlerden biri olarak anılır. Babası Mısır'dan göç edip İznik'e yerleşen Eşref'tir; kendisi de İznik'te dünyaya gelmiştir. İlk dînî ilimleri İznik medreselerinde okuduktan sonra Bursa'da Çelebi Mehmed'in yaptırdığı medresede tahsîlini sürdürmüş; tefsîr, hadîs ve fıkıhta derinleşmiştir. Bursa'da Abdal Mehmed ile tanışmasının ardından tasavvufa yönelmiş, bir süre Emîr Sultan'ın sohbetinde bulunmuş, sonra Ankara'da Hacı Bayrâm-ı Velî'ye talebe olarak on bir yıl hizmet etmiş ve hocasının kızı Hayrünnisâ ile evlenmiştir. Daha sonra Hama'ya giderek Abdülkâdir Geylânî soyundan Şeyh Hüseyin Hamevî'nin yanında kırk gün halvete girmiş, icâzet alıp Kâdirî yolunda halîfe olmuştur. İznik'e dönerek bir süre uzlette yaşamış, tanındıktan sonra dağlara çekilmiştir; ilk talebesi Pınarbaşı'nda bir dergâh kurmuştur. Bursa, İstanbul ve çevre vilâyetlerden talebeler etrafında toplanmış, Sadrâzam Mahmûd Paşa da kendisine bağlanmıştır. Abdürrahîm-i Tırsî'yi halîfe tâyin etmiş ve kızı Züleyhâ ile evlendirmiştir. Müzekkin-Nüfûs, Tarîkatnâme ve Dîvân gibi pek çok eser bırakmıştır; Dîvân'ındaki 'Tövbeye Gel' şiiri meşhurdur. Kaynaklarda ona nispet edilen çeşitli kerâmetler nakledilir. 1484 (H.889) yılında İznik'te vefât etmiş, türbesi İznik'tedir.
Çok Görüşlü Görüşler
Eşrefoğlu Abdullah Rûmî'nin vefat yılı kaynaklarda ihtilaflıdır. Türbesindeki kitâbede yer aldığı söylenen "Eşrefzâde azm-i cinân eyledi" mısraına ve Menâkıb-ı Eşrefzâde'ye dayanan yaygın görüşe göre 874 (1469-70) yılında İznik'te vefat etmiştir; Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi de bu tarihi daha doğru kabul eder. Bununla birlikte bazı kaynaklarda vefatının 889 (1484) yılında olduğu kaydedilir.
Kaynaklar
- İslâm Âlimleri Ansiklopedisi · c. 11, s. 374
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) · c. 11, s. 480-482, “EŞREFOĞLU RÛMΔ maddesi
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) · c. 11, s. 483-484, “EŞREFOĞLU RÛMÎ CAMİİ” maddesi
- Eşrefoğlu Rûmî Dîvânı'ndaki dinî tipler üzerine bir değerlendirme — RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) — A. Necla Pekolcay, Abdullah Uçman
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) — TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
- Evliyalar Ansiklopedisi · “Bursa Evliyâları” maddesi
- Osmanlı Müellifleri — Bursalı Mehmed Tâhir
- Müzekkin Nüfûs
- Menâkıb-il-Eşrefiye
- Tam İlmihâl Seâdet-i Ebediyye — Hüseyin Hilmi Işık
- Tâcü’t-Tevârîh — Hoca Sâdeddin Efendi · c. 5, s. 179
- Güldeste-i Riyâz-ı İrfân — İsmâil Belîğ · s. 180, 182, 317
- Sefîne-i Evliyâ — Hüseyin Vassâf
Bu kaydın kaynakları aşağıdadır (Kaynak Zorunluluğu).
Bu kayıtta bir hata mı gördünüz? Kaynağıyla düzeltme önerin
Kalıcı kimlik: EA-Z-000021 · bu adres kaydın adı değişse de aynı kayda gider; atıfta bunu kullanın.
Dış kayıtlar: TDV İslâm Ansiklopedisi maddesi