Eşrefoğlu Rûmî

Asıl adı Abdullah olan Eşrefoğlu Rûmî, kaynaklarda büyük velîlerden ve şâirlerden biri olarak anılır. Babası Mısır'dan göç edip İznik'e yerleşen Eşref'tir; kendisi de İznik'te dünyaya gelmiştir. İlk dînî ilimleri İznik medreselerinde okuduktan sonra Bursa'da Çelebi Mehmed'in yaptırdığı medresede tahsîlini sürdürmüş; tefsîr, hadîs ve fıkıhta derinleşmiştir. Bursa'da Abdal Mehmed ile tanışmasının ardından tasavvufa yönelmiş, bir süre Emîr Sultan'ın sohbetinde bulunmuş, sonra Ankara'da Hacı Bayrâm-ı Velî'ye talebe olarak on bir yıl hizmet etmiş ve hocasının kızı Hayrünnisâ ile evlenmiştir. Daha sonra Hama'ya giderek Abdülkâdir Geylânî soyundan Şeyh Hüseyin Hamevî'nin yanında kırk gün halvete girmiş, icâzet alıp Kâdirî yolunda halîfe olmuştur. İznik'e dönerek bir süre uzlette yaşamış, tanındıktan sonra dağlara çekilmiştir; ilk talebesi Pınarbaşı'nda bir dergâh kurmuştur. Bursa, İstanbul ve çevre vilâyetlerden talebeler etrafında toplanmış, Sadrâzam Mahmûd Paşa da kendisine bağlanmıştır. Abdürrahîm-i Tırsî'yi halîfe tâyin etmiş ve kızı Züleyhâ ile evlendirmiştir. Müzekkin-Nüfûs, Tarîkatnâme ve Dîvân gibi pek çok eser bırakmıştır; Dîvân'ındaki 'Tövbeye Gel' şiiri meşhurdur. Kaynaklarda ona nispet edilen çeşitli kerâmetler nakledilir. 1484 (H.889) yılında İznik'te vefât etmiş, türbesi İznik'tedir.