Ebû Abdullah Nâfi, Medine ekolünün önde gelen tâbiîn âlimlerinden, fakih ve muhaddistir. Aslen Deylem kökenli olup küçük yaşta esir düşmüş, ardından Abdullah b. Ömer tarafından satın alınıp âzat edilmiştir; bu sebeple "mevlâ İbn Ömer" diye anılır. Otuz yılı aşkın süre İbn Ömer'in yanında kalarak ondan ilim aldı ve onun rivayetlerinin en güvenilir nâkili oldu. İmam Mâlik başta olmak üzere birçok âlim kendisinden hadis aldı; İmam Buhârî'nin "isnadların en sahihi, Mâlik'in Nâfi'den, onun da İbn Ömer'den rivayetidir" (silsiletü'z-zeheb) sözüyle bu rivayet zinciri en kıymetli senet kabul edilmiştir. Medine'deki amel ve fıkıh geleneğinin teşekkülünde önemli bir halka oldu. Hicrî 117-119 (m. 735-737) dolaylarında Medine'de vefat etti. Arapça kaynaklara göre Cennetü'l-Bakî kabristanına, talebesi İmam Mâlik'in kabrine yakın bir yere defnedildi. Kabri, Bakî'deki diğer kabirler gibi bugün işaretsizdir.