H Tâbiîn
Hâce Rebî (Rebî' b. Huseym) Hâce
Muhaddis tâbiî ve zâhid; tâbiîn döneminin sekiz büyük zâhidinden biri. Tam adı Ebû Yezîd er-Rebî' b. Huseym b. Âiz es-Sevrî et-Temîmî el-Kûfî 'dir. Kabrinin bulunduğu Horasan'da Hâce Rebî' adıyla anılır. Mekke'deki Athal dağı civarında yaşayan Sevr b. Abdümenât kabilesine mensuptur; soyu Mudar vasıtasıyla Adnân'a uzanır. Hz. Peygamber dönemine yetişmekle birlikte onu göremediği için muhadramûn dan sayılır. Abdullah b. Mes'ûd'un Kûfe'deki talebelerindendir; ondan tefsir, kıraat, hadis ve edebî ilimler öğrendi. Hem ondan hem Ebû Eyyûb el-Ensârî, Abdurrahman İbn Ebû Leylâ ve Amr b. Meymûn'dan hadis nakletti; Resûlullah'tan da mürsel olarak rivayette bulundu. Kendisinden İbrâhim en-Nehaî, Bekir b. Mâiz el-Kûfî, Şa'bî ve oğlu Abdullah hadis nakletmiştir. Rivayetleri Ebû Dâvûd'un es-Sünen 'i dışında Kütüb-i Sitte'de yer alır. Hadis tenkitçileri ondan övgüyle söz eder: Şa'bî onun için “doğruluk madeni” demiş, Yahyâ b. Maîn sika olduğunu söylemiştir. Çok az konuştuğu, gecelerini ibadetle geçirdiği, kendisi muhtaç iken elindekini yoksullara verdiği, ağzından kötü söz işitilmediği, gıybet etmediği ve son derece mütevazi olduğu nakledilir. Abdullah b. Mes'ûd'un ona “Ey Ebû Yezîd! Resûlullah seni görseydi çok severdi. Seni her gördüğümde Allah'a saygılı ve alçak gönüllü kimseleri ( muhbitîn ) hatırlıyorum” dediği belirtilir. Kaynak onun güzel sözlerinden bir bölümü de aktarır: “Hayır söyle, hayır işle, sâlih amele devam et. Ömür kısa, kalbini katılaştırma! … Kötü bir iş yaptıysan hemen ardından hayırlı bir iş yap, çünkü güzel davranışlar kötülükleri siler. … Günahlar birer hastalıktır, ilâcı ise dönmemek üzere tövbe etmektir.” 62-65 (682-685) yılları arasında vefat ettiği kaydedilir; ölüm sebebine dair rivayetler farklıdır (bk. Çok Görüşlü Sunum). Türbesi ve Külliyesi — Mezarı İran'ın Tûs şehrinde, Tûs ırmağı kıyısındadır. Safevî hükümdarı I. Abbas kabrinin üzerine bir türbe yaptırmış, Rızâ Şah Pehlevî de bu türbeyi tamir ettirmiştir. Bölge halkı onu Hâce Rebî' diye anar ve kabrini ziyaret eder. Kaynağa göre kabrinin Horasan civarında olması, onun oraya savaş için gittiğini belirten rivayetleri teyit eder.
Vefât 63 h. İncele → 