Hz. Peygamber'in amcası ve himayecisi; Hâşimoğulları'nın reisi.
Tam adı Ebû Tâlib Abdümenâf b. Abdülmuttalib b. Hâşim el-Kureşî el-Hâşimî'dir.
Babası Abdülmuttalib, sekiz yaşındaki torunu Muhammed'in bakımını ve korunmasını ona vasiyet etmiştir. Hâşimoğulları'nın reisliği ölümüne kadar uhdesinde kalmış; yeğeninin iyi yetişmesi için elinden geleni yapmıştır.
Suriye'ye yaptığı ticarî yolculukta rahip Bahîrâ, Ebû Tâlib'e yeğeninin İncil'de vaad edilen peygamber olduğunu bildirmiş; bunun üzerine Mekke'ye dönmüştür.
Hz. Peygamber açıkça davete başlayınca müşrik Kureyş'e karşı direndi; onu kesinlikle teslim etmeyeceğini söyledi ve Hâşim ile Muttalib oğullarını yardıma çağırdı. Boykot döneminde aile, Ebû Tâlib mahallesi çevresinde uzun süre sıkıntı içinde yaşamak zorunda kalmıştır.
Ölüm anında Hz. Peygamber amcasından hiç değilse şehâdet kelimesini getirmesini istemiş; Ebû Tâlib ise müşriklerin onunla alay edebileceğini söyleyerek bunu kabul etmemiştir.
619-620 yılında Mekke'de vefat etti. Hz. Hatice'nin vefatından yaklaşık bir ay sonra olduğu için bu yıl hüzün yılı diye adlandırılmıştır.
Şairliği ve Tasavvufî Çizgisi — Mekkeli bir şair olarak tanınır. Hz. Peygamber'i Kureyş'e karşı korumak maksadıyla söylediği Lâmiyye kasidesi doksan dört beyitten oluşur.
Çok Görüşlü Görüşler
🔴 İMANI HAKKINDAKİ İHTİLAF. Bu, İslâm tarihinin en uzun süren tartışmalarından biridir ve Sünnî ile Şiî kaynaklar burada ayrılır. Atlas iki görüşü de kaynağın verdiği gibi kaydeder; birini diğerinin önüne geçirmez ve hüküm vermez (kural #9 ilke 3 ve ilke 5).
Sünnî görüş. Kaynağın aktardığına göre Ebû Tâlib, Arap kabile reislerinin gururu ve atalarının yoluna bağlı kalma zaafı yüzünden İslâmiyet'i kabul etmemiştir. Hadis kaynaklarına göre el-Kasas 28/56 ve et-Tevbe 9/113 âyetleri bu durumla ilgili olarak nâzil olmuştur.
Şiî görüş. Şîa, Ehl-i beyt'ten gelen rivayetlere dayanarak Ebû Tâlib'in ölüm döşeğinde müslüman olduğunu ileri sürer. Kaynak, Şiî âlimlerin bu konuda otuzdan fazla kitap yazdıklarını kaydeder.
Tartışmanın üzerinde birleşilen kısmı. Her iki gelenek de Ebû Tâlib'in Hz. Peygamber'i ölümüne kadar koruduğunda ve bu himayenin İslâm'ın Mekke yıllarında belirleyici olduğunda ayrılmaz. Atlas bu kaydı da yapar.
Vefat yılı iki şekilde verilir. 619 ve 620.
Kaynaklar
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) — Ethem Ruhî Fığlalı · c. 10, s. 237-238, “EBÛ TÂLİB” maddesi
Bu kaydın kaynakları aşağıdadır (Kaynak Zorunluluğu).
Bu kayıtta bir hata mı gördünüz? Kaynağıyla düzeltme önerin
Kalıcı kimlik: EA-Z-000165 · bu adres kaydın adı değişse de aynı kayda gider; atıfta bunu kullanın.
Dış kayıtlar: TDV İslâm Ansiklopedisi maddesi