Hz. Peygamber'in ilk hanımı ve ilk müslümanlardan; İslâm'a malıyla ve îtimadıyla destek olan ilk insandır.
556 yılında Mekke'de doğdu. Babası Hüveylid b. Esed Kureyş'in ileri gelenlerindendi; annesi Fâtıma bint Zâide'dir. Her iki soy da Kusay ve Lüey b. Gālib üzerinden Hz. Peygamber'in nesebiyle birleşir. İslâm'dan önce faziletinden dolayı Tâhire (temiz olan) diye anılmıştır.
Hz. Peygamber'den önce iki evlilik yaptı: önce Ebû Hâle Hind b. Zürâre ile, sonra Atîk b. Âbid el-Mahzûmî ile. İkinci eşinin vefatından sonra güvendiği kişilerle ticaret ortaklıkları kurdu; Hz. Peygamber'e de dürüstlüğü ve ahlâkı hakkındaki tavsiyeler üzerine teklifte bulundu.
Evlendiklerinde kendisi kırk, Hz. Peygamber ise yaklaşık yirmi beş yaşındaydı. Mehir olarak 500 (bir rivayette 400) dirhem, bazı kaynaklara göre yirmi deve verilmiştir. Nikâh, amcası Amr b. Esed ile Ebû Tâlib'in görüşmesiyle kıyılmıştır.
Hz. Peygamber, Hira'da Cebrâil ile karşılaştıktan sonra titreyerek döndüğünde onu teskin eden Hatice olmuştur: "Allah'a yemin ederim ki Allah seni asla utandırmaz" demiş ve akrabasını gözetmesini, doğru sözlülüğünü, muhtaca yardımını saymıştır. Ardından onu hıristiyan âlimi olan amcasının oğlu Varaka b. Nevfel'e götürmüş; Varaka gelenin Cebrâil olduğunu ve peygamberliğini doğrulamıştır. Hatice bunun üzerine "Senin Allah'ın elçisi olduğuna şehâdet ederim" demiştir.
Hz. Peygamber ve Ali b. Ebû Tâlib ile birlikte ilk üç müslümandan biridir. Kureyş'in müslümanları Şi'b-i Ebû Tâlib'te yaklaşık üç yıl (617-620) muhasara altında tuttuğu dönemde sıkıntıya onunla birlikte katlanmış ve malını İslâm davası için harcamıştır.
Çocukları: Kāsım (yalnız iki yıl yaşadı; Hz. Peygamber Ebü'l-Kāsım künyesini ondan almıştır), Zeyneb, Rukıyye, Ümmü Külsûm ve Fâtıma; ayrıca peygamberlikten önce vefat eden Tayyib ve Tâhir — bazı kaynaklar bu ikisini aynı çocuk sayar.
10 Ramazan'da (19 Nisan 620), hicretten yaklaşık üç yıl önce vefat etti. Vefatından bir ay kadar sonra Hz. Peygamber'in amcası Ebû Tâlib de vefat etmiş; bu yıl senetü'l-hüzn (hüzün yılı) diye anılmıştır.
Tesir Halkası — Hz. Peygamber onun sağlığında başka bir evlilik yapmadı; vefatından sonra ise onu hiç unutmadı. Kaynak, Cebrâil'in ona Allah'tan ve kendisinden selâm getirdiğini ve cennette inciden bir köşk müjdelediğini nakleder. Hz. Peygamber'in onun hakkındaki sözleri şöyle özetlenir: insanlar inkâr ederken o inandı; insanlar yalanlarken o doğruladı; kimse vermezken o malıyla destek oldu; Allah ona çocukları onun vasıtasıyla verdi. Kız kardeşi Hâle içeri girmek için izin istediğinde Hz. Peygamber'in, sesinin Hatice'ye benzemesinden dolayı duygulandığı nakledilir.
Türbesi ve Külliyesi — Hacûn Kabristanı'na (sonradan Cennetü'l-muallâ diye anılan yer) defnedildi. Kabri üzerine Kanûnî Sultan Süleyman tarafından yaptırılan türbe, Mekke'nin Suudi idaresine geçtiği 1926 yılında yıktırılmıştır.
Çok Görüşlü Görüşler
Evlendiğindeki yaşı ihtilâflıdır. Bazı kaynaklar yirmi sekiz, bazıları otuz yedi der; kaynak, İslâm'dan önce yedi çocuğu olduğu göz önüne alındığında kırk civarını daha güvenilir bulur.
Nikâh anlatısında zayıf bir rivayet vardır. Bazı anlatılarda babasının nikâhtan önce sarhoş edildiği söylenir; kaynak bunu âlimlerce güvenilir bulunmayan bir rivayet olarak kaydeder. Atlas rivayeti silmez, zayıflığını yazar.
🔴 Kaynağın DIŞARIDA BIRAKTIĞI bir anlatı. Çocuklarının vefatından sonra putlara seslendiğine dair anlatının kaynak dayanağı yoktur ve kaynak bunu Batı tesirini yansıtan bir anlatı olarak değerlendirir. Atlas bu değerlendirmeyi olduğu gibi aktarır.
Önceki evliliklerinden olan çocukların sayısı ve kimliği hakkında farklı rivayetler vardır.
Tayyib ve Tâhir. Bazı kaynaklar bu iki adı aynı çocuğa ait sayar.
Kaynaklar
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) — M. Yaşar Kandemir · c. 16, s. 465-466, “HATİCE” maddesi
Bu kaydın kaynakları aşağıdadır (Kaynak Zorunluluğu).
Bu kayıtta bir hata mı gördünüz? Kaynağıyla düzeltme önerin
Kalıcı kimlik: EA-Z-000170 · bu adres kaydın adı değişse de aynı kayda gider; atıfta bunu kullanın.