Asıl adı İsmâil olan, öğrenim görmediği için 'Ümmî Kemâl' mahlasını kullanan XV. yüzyıl mutasavvıf-şairidir; Halvetiyye'ye mensup olup Bolu çevresinde halkı irşad etmiştir. Divanı, Kırk Armağan ve Hazîre-i Kuds mesnevileriyle tanınır; takipçilerine Kemâlîler denmiştir. 880/1475'te vefat etti; türbesi Bolu'nun güneydoğusundaki Tekke (Işıklar) köyündedir. (Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi 'Kemal Ümmî'; Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü) [kabir yeri ihtilaflı: TDV Bolu'yu en güçlü ihtimal sayar; Karaman/Niğde/Manisa rivayetleri makam]