İdrîsîler hânedanının kurucusu; Fas'ta Mevlây İdrîs diye anılır.
Tam adı İdrîs b. Abdillâh b. el-Hasen b. el-Hasen b. Alî b. Ebî Tâlib'dir; soyu Hz. Hasan yoluyla Hz. Ali'ye ulaşır.
Sâhibüfah diye meşhur Hüseyin b. Ali'nin isyanına katıldı; bu isyan 169 yılı 8 Zilhicce'sinde (11 Haziran 786) Abbâsî ordusu tarafından bastırıldı.
Hizmetkârı Râşid ve Mağribli hacıların yardımıyla Kızıldeniz'i geçerek Nûbe'ye, oradan Fustat'a ve nihayet Mağrib'e ulaştı.
Evrebe kabilesinin reisi Ebû Leylâ İshak b. Muhammed ile anlaşarak Fas ile Miknâs arasındaki Zerhûn bölgesinde bulunan Velîle'ye gitti ve 172 yılı 4 Ramazan'ında (5 Şubat 789) şehir halkından biat aldı.
Berberî kabilelerini etrafında toplayarak Tâdlâ, Selâ ve Tâmesnâ'yı fethetti; 174 yılı Safer ayında (Temmuz 790) Tilimsân'a girerek bölgeyi kontrol altına aldı.
Hârûnürreşîd'in gönderdiği Şemmâh tarafından zehirlenerek 177 yılı 1 Rebîülâhir'inde (16 Temmuz 793) öldürüldü.
Tesir Halkası — Kurduğu hânedan, Mağrib-i Aksâ'da üç asra yakın sürecek bir devletin başlangıcı oldu. Ölümünden sonra hamile câriyesinden doğan oğlu II. İdrîs hânedanı devam ettirdi.
Türbesi ve Külliyesi — Zerhûn'da defnedilmiştir; bugün adıyla anılan Mevlây İdrîs kasabası bu kabrin çevresinde gelişmiştir.
Çok Görüşlü Görüşler
📌 Editöre: Kaynak vefat tarihini 177 yılı 1 Rebîülâhir'i (16 Temmuz 793) olarak veriyor; atlas kaydında ise vefat 175 (791) yazılıdır. Fark kaydedilmiştir, tarih alanları değiştirilmemiştir; tercih ilim ehline bırakılmıştır (kural #9 ilke 1 ve ilke 6).
Kaynaklar
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) · c. 21, s. 495-497, “İdrîsîler” maddesi
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) — Muhammed Rezûk · c. 21, s. 484, “İDRÎS I” maddesi
Bu kaydın kaynakları aşağıdadır (Kaynak Zorunluluğu).
Bu kayıtta bir hata mı gördünüz? Kaynağıyla düzeltme önerin
Kalıcı kimlik: EA-Z-000404 · bu adres kaydın adı değişse de aynı kayda gider; atıfta bunu kullanın.