Tam adı Muhammed bin Muhammed bin Yegân bin Armağan bin Halîl olan Molla Yegân, aslen Aydınlıdır; doğum yılı bilinmemektedir. Çocukluğu Aydın'da geçti ve temel eğitimini burada aldı. Daha sonra Bursa'ya giderek Molla Fenârî'den ilim öğrenip icâzet aldı. Bursa'da çeşitli medreselerde, uzun yıllar da kendi adıyla anılan Molla Yegân Medresesi'nde müderrislik yaptı; başmüderrislik ve Bursa kadılığı görevlerinde bulundu. Kaynaklarda nakledildiğine göre Osmanlı Devleti'nin üçüncü şeyhülislâmı olduğu da söylenmiştir. Sultan İkinci Murad Han tarafından çok sevilen ve değer verilen bir ilim adamıydı. Keskin zekâlı, yumuşak huylu ve oldukça cömert bir zat olarak anlatılır; fakir zengin ayırmadan herkesi sofrasına davet ederdi. Hac dönüşünde tanıştığı Molla Gürânî'yi Bursa'ya davet etmiş ve sultanın huzuruna takdim etmiştir; Molla Gürânî daha sonra Fâtih Sultan Mehmed'in hocası olmuştur. Çeşitli meşhur kitaplara hâşiyeler yazmış olup "Risâletün fil-Hulle" adlı bir eseri vardır. Oğulları Yegânzâde Mehmed Paşa ve Yegânzâde Molla Sinâneddîn Yûsuf Bâlî'nin yanı sıra; İstanbul'un ilk kadısı Hızır Bey, Karamanlı Küçük Yâkup, İbn-ül-Hatîb Molla Taceddîn İbrâhim ve Şeyhülislâm Efdalzâde Hamîdüddîn gibi âlimleri yetiştirmiştir. Devrinin ileri gelen ilim adamlarından biri olarak tanınan Molla Yegân, 1453'te (H.857) vefat etti ve Bursa'da Yıldırım İmâreti yanındaki mektebe defnedildi; bugün mezarından bir eser kalmamıştır.
Çok Görüşlü Görüşler
Fâtih devri ulemâsının büyük kısmını yetiştiren Molla Yegân'ın (Mehmed b. Armağan) vefat yılı kesinleşmemiştir. 840/1436-37 tarihi 844/1441'de hacca gittiği bilgisiyle çeliştiğinden zayıf görülür; 865/1461'de vakfiyesini düzenlemiş olması sebebiyle vefatının bu yıllar dolayında olduğu kabul edilir, ayrıca 857/1453 ve Baldırzâde'nin verdiği 878/1473-74 tarihleri de kaydedilir. Bursa'da Yıldırım İmâreti yakınındaki medresesi civarında defnedilmiştir. Kaynaklarda zaman zaman ailesiyle başka bir aile (özellikle Molla Fenârî ile akrabalığı) karıştırılmaktadır.
Kaynaklar
- Anadolu Coğrafyasında Hadis Usûlü Çalışmaları: Molla Yegân ve Risâletu Usûli'l-Hadîs — Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi yazarı
- TDV İslâm Ansiklopedisi — MOLLA YEGÂN — Abdülkadir Özcan
- Evliyalar Ansiklopedisi · Bursa Evliyâları
- Keşf-üz-Zünûn; s.861
- Tâc-üt-Tevârih (Ulemâ Kısmı)
- İslâm Âlimleri Ansiklopedisi; c.12, s.306
- Esmâ-ül-Müellifîn; c.2, s.199
- Şakâyik-i Nu'mâniyye Tercümesi (Mecdî Efendi); s.99
- Mu'cem-ül-Müellifîn; c.11, s.211
Her kayıt kaynaklıdır (Kaynak Zorunluluğu).
