Zeyniyye tarikatı şeyhlerinden ve müfessir; Kur'ân-ı Kerîm'in tamamını tefsir eden nâdir müelliflerden biri.
Küçük yaşlarda köle olarak Sivas'a getirildi ve eğitimini orada aldı. Gençlik yıllarını Sivas'ta geçirdiği için Sivâsî nisbesiyle anılır; ömrünün sonraki kısmını İzmir'in Ayasuluk'unda geçirdiğinden Ayasuluğî nisbesiyle de bilinir.
Tasavvufa, Zeyniyye tarikatının kurucusu Zeynüddin el-Hâfî'nin halifesi Ayasuluklu Şeyh Mehmed Efendi vasıtasıyla yöneldi.
Hayatının son dönemini Ayasuluk'ta geçirdi ve orada vefat etti. Ölüm tarihi tartışmalı olmakla birlikte 860 (1456) yılı kabul edilmektedir.
Şairliği ve Tasavvufî Çizgisi — Tasavvufî çizgisi Zeyniyye'ye bağlıdır. İlimdeki yeri ise müfessirliğiyle belirlenir: Kur'ân-ı Kerîm'in tamamını tefsir etmiş nâdir müelliflerdendir. Tefsir anlayışında dirâyet yönü ağır basar; kaynak, buna karşılık rivayet yönünün zayıf kaldığını kaydeder. Atlas bu değerlendirmeyi olduğu gibi aktarır; kaynağın tenkidini yumuşatmak şeffaflığın (ilke 6) karşısındadır.
Eserleri — 1. Uyûnü't-tefâsîr. Kur'ân-ı Kerîm'in tamamını kapsayan tefsiridir. 2. Sûre-i Kehf Tefsiri. 3. Risâletü'n-necât min şerri's-sıfât. 4. Cezzâbü'l-kulûb ilâ tarîkı'l-mahbûb. 5. Riyâzü'l-ezhâr fî cilâi'l-ebsâr. 6. Şerh ale'l-Ferâizi's-Sirâciyye. 7. Şerhu'l-Misbâh.
Türbesi ve Külliyesi — Türbesi İzmir'in Selçuk ilçesinde bulunmaktadır.
Çok Görüşlü Görüşler
Ölüm tarihi tartışmalıdır. Kaynak 860 (1456) yılını kabul edilen tarih olarak verir, fakat bu tarihin tartışmalı olduğunu da açıkça belirtir. Atlas tarihi kesin bir kayıt olarak değil, kabul edilen tarih olarak taşır.
İki nisbe, iki şehir. Gençliğini Sivas'ta geçirdiği için Sivâsî, ömrünün sonraki kısmını Ayasuluk'ta geçirdiği için Ayasuluğî diye anılır. Kayıtlarda aynı zatın iki ayrı kişi gibi görünmesi bu ikili nisbetten kaynaklanabilir.
Tefsirinin değeri. Kaynak, dirâyet yönünün kuvvetli, rivayet yönünün zayıf olduğunu söyler; yani eser bir değerlendirme metni olarak güçlü, bir nakil derlemesi olarak zayıf sayılmıştır.
Kaynaklar
- İslâm Âlimleri Ansiklopedisi · “Şehâbeddin Sivâsî” maddesi
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) — Murat Sülün · c. 38, s. 418-420, “ŞEHÂBEDDİN SİVÂSΔ maddesi
Bu kaydın kaynakları aşağıdadır (Kaynak Zorunluluğu).
Bu kayıtta bir hata mı gördünüz? Kaynağıyla düzeltme önerin
Kalıcı kimlik: EA-Z-000060 · bu adres kaydın adı değişse de aynı kayda gider; atıfta bunu kullanın.
Dış kayıtlar: TDV İslâm Ansiklopedisi maddesi