Bektaşîliğin ikinci pîri sayılan XVI. yüzyıl mutasavvıfı; asıl adının Hızır Balı olduğu ileri sürülür.
🔴 Kaynak, bu kaydın zeminini baştan koyar: yaşadığı dönemden kalma doğrudan kendisiyle ilgili hiçbir belge bulunmadığından hakkında bütün bilinenler yazılı ve sözlü Bektaşî geleneğine dayanır. Aşağıdakiler bu geleneğin verdikleridir.
Ailesi hakkında tek bir kayıt yoktur. Bazı kaynaklar onu Resul Balı'nın oğlu sayar; Bektaşî geleneği Mürsel Balı'nın oğlu olduğunu söyler; Çelebiler kolu ise Hacı Bektaş soyuna mensup olduğunu ileri sürer. Bir başka iddia onu Dimetoka'da Sersem Ali Baba'nın Sırp prensesinden doğma oğlu olarak gösterir.
Dimetoka'da doğduğu belirtilir. Buradaki Seyyid Ali Sultan Zâviyesi'ne ilgi duyan II. Bayezid ile tanışması da bu şehirde gerçekleşmiştir.
907 (1501) yılında padişah tarafından resmen Hacı Bektaş Dergâhı'nın başına getirildi. Kaynak bu tayinin sebebini de kaydeder: dergâhı Safevî propagandasından korumak.
922 (1516) yılında vefat etti; kaynak bu tarihi soru işaretiyle verir.
Tesir Halkası — Bektaşîlikte bugün bilinen erkânın büyük kısmı ona nisbet edilir: tarikat içindeki Şiî ve Hurûfî unsurları sistemleştirmiş; on iki imam kültünü, mücerretlik erkânını ve on iki post erkânını kaideleştirmiştir. Bektaşîliğin "ikinci pîri" sayılması bu düzenleyici rolünden gelir.
Türbesi ve Külliyesi — Türbesi Hacı Bektaş'ın türbesinin yanındadır.
Çok Görüşlü Görüşler
🔴 Bu kaydın tamamı gelenek kaydıdır, arşiv kaydı değildir. Kaynak açıkça söyler: yaşadığı dönemden kalma doğrudan kendisiyle ilgili hiçbir belge yoktur; bilinenlerin tamamı yazılı ve sözlü Bektaşî geleneğine dayanır. Atlas bu çerçeveyi silmez (ilke 6).
Babası kimdir? Dört ayrı kayıt yan yana durur: Resul Balı'nın oğlu · Mürsel Balı'nın oğlu (Bektaşî geleneği) · Hacı Bektaş soyundan (Çelebiler kolunun iddiası) · Sersem Ali Baba'nın Sırp prensesinden doğma oğlu.
Asıl adı. Hızır Balı olduğu ileri sürülür; kaynak bunu kesin bir kayıt olarak vermez.
Vefat tarihi kesin değildir. 922 (1516) tarihi kaynakta soru işaretiyle verilmiştir.
Kaynaklar
- Evliyalar Ansiklopedisi · “Balım Sultan” maddesi
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) — Ahmet Yaşar Ocak · c. 5, s. 17-18, “BALIM SULTAN” maddesi
Bu kaydın kaynakları aşağıdadır (Kaynak Zorunluluğu).
Bu kayıtta bir hata mı gördünüz? Kaynağıyla düzeltme önerin
Kalıcı kimlik: EA-Z-000066 · bu adres kaydın adı değişse de aynı kayda gider; atıfta bunu kullanın.
Dış kayıtlar: TDV İslâm Ansiklopedisi maddesi