Mutasavvıf; Şeyh Hamîdüddin Aksarâyî ve Hamîd-i Velî adlarıyla da anılır. Asıl adı Abdullah'tır.
Kaynakların çoğu onu Kayserili sayar; bazıları doğum yerinin Aksaray olduğunu ileri sürer. Atalarının Türkistan'dan göç ettiği nakledilir. İlk tasavvufî terbiyesini babası Şeyh Şemseddin Mûsâ'dan aldı; ardından Şam'da dinî ilimleri okudu.
Safevî çevresine bağlandı ve Safiyyüddîn-i Erdebîlî'nin torunu Alâeddin Erdebîlî'nin (ö. 832/1429) yanında yetişti. Erdebil dergâhındaki seyrüsülûkünü tamamladıktan sonra Bursa'ya yerleşti.
Bursa'daki ilk yıllarında mütevazı bir hayat sürdü; sokaklarda "somunlar, müminler!" diye seslenerek ekmek sattı. Somuncu Baba lakabı buradan gelir.
Ulucami'nin açılışında Emîr Sultan onu cuma hutbesini okuması için Yıldırım Bayezid'e takdim etti. Fâtiha sûresine dair yaptığı tefsirin, Molla Fenârî'yi dahi zorlamış olan güçlükleri çözdüğü nakledilir.
815 (1412) yılında vefat etti; ömrünün son döneminde Aksaray'a yerleşmişti.
Tesir Halkası — En önemli talebesi, Bayramiyye'nin kurucusu Hacı Bayrâm-ı Velî'dir. Diğer müridleri arasında Şeyh Şücâüddin Karamânî, Şeyh Muzaffer Lârendevî ve Molla Fenârî sayılır.
Eserleri — Kendisine üç risâle nisbet edilir; fakat nüshaların geç tarihli olması sebebiyle bu eserlerin ona aidiyeti tartışmalıdır.
Türbesi ve Külliyesi — Geleneksel kaynaklar kabrini Aksaray'da gösterir. Bazı modern araştırmalar Malatya'nın Darende ilçesini savunmaktadır; buna karşılık kaynak, Aksarâyî nisbesinin ve dönem kaynaklarının Aksaray'ı desteklediğini belirtir.
Kerâmât
Aşağıdakiler, kaynakta NAKİL olarak yer alan rivayetlerdir; atlas onları "böyle olmuştur" diye değil, "kaynaklar böyle nakleder" diye kaydeder.
Ulucami hutbesi ve Fâtiha tefsiri. Ulucami'nin açılışında Emîr Sultan onu cuma hutbesini okuması için padişaha takdim etmiş; Fâtiha sûresine dair yaptığı tefsirin, Molla Fenârî'yi dahi zorlamış olan güçlükleri çözdüğü nakledilir. (Kaynak: TDV DİA, SOMUNCU BABA)
Ekmek satarken gizlenmesi. Bursa'daki ilk yıllarında sokaklarda "somunlar, müminler!" diye seslenerek ekmek sattığı ve hâlini böyle gizlediği nakledilir; lakabı da buradan gelmektedir. (Kaynak: TDV DİA, SOMUNCU BABA)
Çok Görüşlü Görüşler
Nereli olduğu tartışmalıdır. Kaynakların çoğu Kayseri der; bazıları Aksaray'ı ileri sürer.
🔴 Kabrinin yeri tartışmalıdır: Aksaray mı Darende mi? Geleneksel kaynaklar Aksaray'ı gösterir; bazı modern araştırmalar Malatya'nın Darende ilçesini savunur. Kaynak bir tercih belirtir: Aksarâyî nisbesi ve dönem kaynakları Aksaray'ı destekler. Atlas bu tercihi kaydeder, karşı görüşü silmez (ilke 3).
Eserlerinin aidiyeti tartışmalıdır. Ona nisbet edilen üç risâlenin nüshaları geç tarihlidir; bu sebeple aidiyet kesin değildir.
Kaynaklar
- İslâm Âlimleri Ansiklopedisi · “HÂMİD-İ AKSARÂYÎ (Somuncu Baba)” maddesi
- Evliyalar Ansiklopedisi · “Somuncu Baba” maddesi
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) — Haşim Şahin · c. 37, s. 377-378, “SOMUNCU BABA” maddesi
Bu kaydın kaynakları aşağıdadır (Kaynak Zorunluluğu).
Bu kayıtta bir hata mı gördünüz? Kaynağıyla düzeltme önerin
Katkıda bulunanlar
- Sistem YöneticisiYazım
Bu kaydın editöryel izi: roller denetim kayıtlarından türetilir. Veri aktarımıyla gelen bölümlerin izi yoktur. Katkıda Bulunanlar →
Kalıcı kimlik: EA-Z-000063 · bu adres kaydın adı değişse de aynı kayda gider; atıfta bunu kullanın.
Dış kayıtlar: TDV İslâm Ansiklopedisi maddesi