Hâcegân yolunun esaslarını koyan sûfî; Nakşibendiyye silsilesinin kurucu halkalarından.
Buhara'ya otuz kilometre kadar uzaklıktaki Gucdüvân köyünde doğdu. Babası, Malatya'dan buraya göçmek zorunda kalan Abdülcemîl İmam'dır; soyu İmam Mâlik'e ulaştırılır.
Buhara'da İmam Sadreddin'den tefsir okudu.
Rivayete göre zikr-i hafîyi (gizli zikir) Hâce Hızır'dan öğrendi.
Yirmi iki yaşlarında Yûsuf el-Hemedânî'nin müridleri arasına katıldı.
Tasavvuf yolunun esaslarını kelimât-ı kudsiyye denilen sekiz ilkede topladı: hûş der dem (her nefeste uyanıklık), nazar ber kadem (bakışı ayağa yöneltmek), sefer der vatan (insanî vasıflardan sıyrılma yolculuğu), halvet der encümen (kalabalık içinde yalnızlık), yâdkerd (anma), bâzgeşt (dönüş), nigâhdâşt (koruma) ve yâddâşt (uyanık tutma).
Tesir Halkası — Dört halifesi vardır; bunlardan Hâce Ârif-i Rîvgerî yoluyla Hâcegân silsilesi devam etmiş ve Nakşibendiyye'ye ulaşmıştır. Koyduğu sekiz esas, sonraki asırlarda bu yolun ortak dili olmuştur.
Eserleri — Risâle-i Sâhibiyye ile müridlere ahlâkî öğütler veren Vesâyâ kendisine nisbet edilir.
Türbesi ve Külliyesi — Doğduğu yer olan Gucdüvân'da medfundur.
Çok Görüşlü Görüşler
Vefat tarihi ihtilâflıdır: kaynak 575 (1179) ve 617 (1220) yıllarını birlikte verir. Atlas ikisi arasında tercih yapmaz (kural #9 ilke 3).
Kaynaklar
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) — Necdet Tosun · c. 1, s. 240, “ABDÜLHÂLİK-ı GUCDÜVÂNΔ maddesi
Bu kaydın kaynakları aşağıdadır (Kaynak Zorunluluğu).
Bu kayıtta bir hata mı gördünüz? Kaynağıyla düzeltme önerin
Kalıcı kimlik: EA-Z-000350 · bu adres kaydın adı değişse de aynı kayda gider; atıfta bunu kullanın.