Hindistan'da yaşamış, Simnânî nisbesiyle anılan sûfî; kaynaklarda Seyyid Eşref Cihangîr-i Simnânî, bir yerde de Seyyid Muhammed Eşref Cihângîr-i Simnânî adıyla geçer. TDV İslâm Ansiklopedisi'nde müstakil maddesi yoktur; aşağıdaki bilgiler onu anan dört ayrı maddeden derlenmiştir.
Kübreviyye'nin Rükniyye kolunun pîri Alâüddevle-i Simnânî'nin meşhur müridleri arasında sayılır. Çiştiyye maddesine göre ise Bengal'de Çiştiyye'yi yayan Ahî Sirâc'ın yetiştirdiği Şeyh Alâeddin b. Es'ad'ın (ö. 801/1398) iki seçkin müridinden biridir.
Hindistan'a gidip Eved (Oudh) yakınlarına yerleşti; Kübreviyye'nin Eşrefiyye kolu ona nisbet edilir. Diğer seçkin mürid Seyyid Nûr Kutb-i Âlem (ö. 813/1410) ile birlikte Çiştiyye'nin Bengal, Bihâr ve birleşik eyaletlerin doğusunda tanınmasında çok önemli rol oynadı. Medâriyye tarikatının kurucusu Bedîüddin Kutbülmedâr ilk haccını onunla birlikte yapmıştır; Şeyh Eşref'in bazı risâlelerinde ondan övgüyle bahsettiği ve onun "Üveysî" olduğunu söylediği nakledilir. Çiştî şeyhi Gîsûdırâz'ın temas kurduğu tanınmış velîler arasında da anılır.
808 (1405) yılında vefat etti; kaynaklar vefat yerini belirtmez.
Eserleri — Mektupları Mektûbât-ı Eşrefî adıyla, Çiştî geleneğinin mektûbât türündeki başlıca örnekleri arasında sayılır. Bazı risâleleri bulunduğu Bedîüddin Kutbülmedâr maddesinden anlaşılır. Nizâmeddin Yemenî'nin Letâif-i Eşrefî adlı eseri (Delhi 1395) Çiştiyye ve Gîsûdırâz maddelerinin kaynakçasında yer alır.
Çok Görüşlü Görüşler
Hangi silsileye bağlı — TDV maddeleri onu iki ayrı silsilede anar. Çiştiyye maddesi (Khaliq Ahmad Nizami) onu Çiştî şeyhi Alâeddin b. Es'ad'ın müridi ve Çiştiyye'nin doğu eyaletlerinde tanınmasında rol oynayan biri olarak kaydeder. Necmeddîn-i Kübrâ maddesinin Kübreviyye bölümü (Hamid Algar) ise onu Alâüddevle-i Simnânî'nin müridleri arasında sayar ve Kübreviyye'nin Eşrefiyye kolunu ona nisbet eder. Kaynaklar bu iki kaydı birbiriyle ilişkilendirmez; atlas aralarında tercih yapmaz. TDV'deki EŞREFİYYE maddesi ise bambaşka bir tarikattır (Kādiriyye'nin Eşrefoğlu Rûmî'ye nisbet edilen kolu) ve bu zatla ilgili değildir.
Kabrin yeri — Taranan TDV maddelerinin hiçbiri kabrinden ya da Kichaucha'dan söz etmez; yalnız Eved (Oudh) yakınlarına yerleştiği kaydedilir. Atlas kaydındaki Kichaucha bilgisi bu kaynaklarla doğrulanamamıştır ve ikinci bir kaynak beklemektedir.
Bilgi zinciri — Zatın müstakil bir ansiklopedi maddesi olmadığından doğumu, tahsili ve hayatının ayrıntıları bu kayıtta yer almaz; yazılanlar, başka zatların ve tarikatların maddelerinde geçen cümlelerle sınırlıdır.
Kaynaklar
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) · c. 8, s. 343-346, “Çiştiyye” maddesi
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) — Hamid Algar · c. 32, s. 500-506, “NECMEDDÎN-i KÜBRÂ (2. Kübreviyye)” maddesi
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) — Recep Uslu · c. 5, s. 327, “BEDÎÜDDİN KUTBÜLMEDÂR” maddesi
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) · c. 14, s. 94-95, “Gîsûdırâz” maddesi
Bu kaydın kaynakları aşağıdadır (Kaynak Zorunluluğu).
Bu kayıtta bir hata mı gördünüz? Kaynağıyla düzeltme önerin
Kalıcı kimlik: EA-Z-000421 · bu adres kaydın adı değişse de aynı kayda gider; atıfta bunu kullanın.