Ehl-i beyt imamlarından; İsnâaşeriyye'nin beşinci, İsmâiliyye'nin dördüncü imamı.
Tam adı Ebû Ca'fer Muhammed b. Alî b. Hüseyin b. Alî b. Ebî Tâlib'dir. Medine'de, 57 yılı 3 Safer yahut 1 Receb tarihinde (16 Aralık 676 veya 10 Mayıs 677) doğdu. Annesi Fâtıma bint Hasan'dır; böylece hem baba hem anne tarafından Hz. Ali'ye ulaşır.
Bâkır lakabı "ilmi yarıp derinliklerine ulaşan, geniş ilim sahibi" anlamındadır.
Küçük yaşta, 61 yılı 10 Muharrem'inde (680) Kerbelâ Vak'ası'na tanık oldu.
Emevî yönetimine karşı fiilî bir harekete girişmedi; kardeşi Zeyd b. Ali'nin isyanını da desteklemedi. Ömrünü Medine'de ilimle geçirdi.
114 yılı Zilhicce ayında (Ocak-Şubat 733) Medine'de vefat etti.
Tesir Halkası — Sünnî ve Şiî kaynaklar onun büyük bir âlim olduğunda birleşir. Hocaları ve ilim halkasında bulunanlar arasında Atâ b. Ebû Rebâh ve İbn Şihâb ez-Zührî ile Ebû Hanîfe anılır. Ümmü Ferve bint Kāsım, Ümmü Hakîm bint Esed ve iki ümmüveledden yedi çocuğu oldu; kendisinden rivayette bulunanlar arasında yer alan oğlu Câfer es-Sâdık halefi kabul edilir.
Eserleri — Ona nisbet edilen başlıca metin, talebesi Ebü'l-Cârûd'un onun bildirdiklerini yazıya geçirdiği ve Ebû Basîr yoluyla nakledilen Tefsîru Ebi'l-Cârûd'dur; muhtevası kısmen Ali b. İbrâhim el-Kummî'nin tefsirine girmek suretiyle korunmuştur.
Türbesi ve Külliyesi — Cennetü'l-bakī' Mezarlığı'na defnedilmiştir.
Bakī'daki türbe ve mezar taşları 1806 yılında Suûd b. Abdülazîz tarafından yıktırıldı; sonradan yeniden yapılan yapılar 1926 yılında Abdülazîz b. Suûd zamanında bir daha yıkıldı. Bugün mezarlıkta türbe ve mezar taşı bulunmamakta, alan kabristan olarak kullanılmaya devam etmektedir.
Çok Görüşlü Görüşler
🔴 SÜNNÎ VE ŞİÎ DEĞERLENDİRME FARKI. Kaynak iki geleneğin bakışını ayrı ayrı kaydeder; atlas ikisi arasında hüküm vermez (kural #9 ilke 3 ve ilke 5).
Sünnî kaynaklarda Medine'nin Sünnî ilim halkaları içinde muhafazakâr ve güvenilir bir râvi olarak görülür.
Şiî kaynaklarda ise ilmi tamamen ilâhî kaynaklı, ma'sum bir imam kabul edilir; gelecekte olacak hadiseleri haber verdiği ve olağan üstü haller gösterdiği nakledilir.
Görüşlerin nisbeti. İmamların halefini tayin etmesi, takıyye, mut'a ve abdestle ilgili bazı uygulamalar gibi esaslar ona kadar götürülür.
Tarihlerde ihtilâf. Doğumu için iki ayrı gün (3 Safer / 1 Receb), vefatı için ise bazı kaynaklarda 114 yılından bir ilâ dört yıl sonrası verilir.
Kaynaklar
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) — Mustafa Öz · c. 30, s. 504-505, “MUHAMMED el-BÂKIR” maddesi
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) — Mustafa Fayda · c. 7, s. 387, “CENNETÜ'l-BAKĪ'” maddesi
Bu kaydın kaynakları aşağıdadır (Kaynak Zorunluluğu).
Bu kayıtta bir hata mı gördünüz? Kaynağıyla düzeltme önerin
Kalıcı kimlik: EA-Z-000169 · bu adres kaydın adı değişse de aynı kayda gider; atıfta bunu kullanın.