Tam adı Muhammed bin Ömer bin Hamza olan Molla Arab, Antakya'da doğmuştur; doğum tarihi bilinmemektedir. Mâverâünnehirli olan dedesi, meşhur âlim Teftâzânî'nin talebesiydi. İlk eğitimini âilesinden alarak babasından fıkıh, amcalarından usûl-i fıkıh ve Arapça ilimlerini öğrendi. Tahsilini ilerletmek için Tebriz'e gidip Mevlânâ Mürîd'den ders aldı; ardından Halep, Kudüs ve Mekke'yi ziyâret etti. Mısır'da İmâm Süyûtî'nin derslerine katılarak hadîs ilminde icâzet aldı. Çerkez sultanı Kayıtbay'ın huzûrunda vâizlik ve müftîlik yaptı, ona "Nihâyet-ül-Fürû" adlı fıkıh eserini takdîm etti. Sultan İkinci Bâyezîd'in dâveti üzerine İstanbul'a gidip "Tehzîb-üş-Şemâil" ve "Hidâyet-ül-İbâd" eserlerini sundu; Modon'un fethine katılarak askerleri cesâretlendirdi. Halep'te üç yıl vâz ve tefsîrle meşgul oldu. Yavuz Sultan Selîm döneminde "Es-Sedâd fî Fedâil-il-Cihâd" adlı eserini yazarak Çaldıran seferine katıldı. 1526'da Kanûnî Sultan Süleymân'ın Engürüs (Macaristan) seferinde bulundu. Sonradan Bursa'ya yerleşip çeşitli eserler kaleme aldı ve geçimini ticâretle sağladı; kuvvetli hâfızasıyla, özellikle hadîs kitaplarında emsâlsiz olduğu nakledilir. Hicrî 938 (mîlâdî 1531) yılında Bursa'da vefât etti ve şehrin kıble tarafında, kendi adıyla anılan Molla Arab mahallesinde defnedildi. Başlattığı büyük câmi vefâtında henüz tamamlanmamıştı; kabri sevenlerince ziyâret edilmektedir.
Kaynaklar
- TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA) · “MOLLA ARAP” maddesi
- Evliyalar Ansiklopedisi · “Bursa Evliyâları” maddesi
- İslâm Âlimleri Ansiklopedisi · c. 14, s. 209
- Güldeste-i Riyâz-ı İrfân — İsmâil Belîğ · s. 193
- Tam İlmihâl Seâdet-i Ebediyye; (49. Baskı) s.491
- Şezerât-üz-Zeheb; c.8, s.311
- Şakâyık-ı Nu'mâniyye; c.1, s.462
- Keşf-üz-Zünûn; c.2, s.1031, 1060
- Sicill-i Osmânî — Mehmed Süreyyâ · c. 4, s. 111
- Mu'cem-ül-Müellifîn; c.11, s.81
- Şakâyık-ı Nu'mâniyye Tercümesi (Mecdî Efendi); s.411
- Mir'ât-ı Kâinât; c.3, s.119
- El-Kevâkib-üs-Sâire; c.2, s.56
- El-A'lâm; c.6, s.316
Her kayıt kaynaklıdır (Kaynak Zorunluluğu).