Manevî Coğrafyanın Dijital Atlası
1177 kayıt · Sayfa 45/50
Hazretleri
Bayramiyye tarikatına mensup velî; Hacı Bayram-ı Velî'nin talebelerinden ve Karesi (Balıkesir) bölgesindeki vekili olduğu kaydedilir. Adıyla anılan, 1429'da inşa edilen (1907'de yenilenen) Şeyh Lütfullah Camii'nin haziresinde medfundur; avluda yaklaşık 100 kabir bulunur.
Osmanlı Devleti'nin kuruluş döneminde yaşamış, Anadolu abdallarından bir derviş. Ertuğrul Gazi ve Osman Gazi'nin çağdaşı ve Şeyh Edebali'nin müridi olarak anılır; Osman Gazi'nin meşhur rüyasıyla ilgili menkıbelerde adı geçer.
Erken Osmanlı döneminin tefsir, hadis ve fıkıh âlimi; Osman Gazi adına ilk hutbeyi okuyan ve Osmanlı'nın ilk kadısı/hatibi kabul edilen zat. Şeyh Edebali'nin damadı ve talebesi olup hocasının vefatından sonra onun dergâhında ders vermiştir.
Hazret
Erken Osmanlı döneminin mutasavvıfı, Ahî şeyhi ve ilk Osmanlı kadısı olarak anılan âlim. Osman Gazi'nin kayınpederi ve mânevî mürşidi olup kızı Râbia Bâlâ (Mal) Hatun'u Osman Gazi ile evlendirmiştir. Bilecik'teki zâviyesinde vefat etmiş ve oraya defnedilmiştir.
Seyyid, Şeyh
Kastamonu'da, Hâlidiyye-Nakşibendiyye yolunun büyüklerinden velî. Sürekli siyah sarık sardığı için Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî tarafından 'Siyâhî' lakabıyla anılmıştır; icazet alıp 1827'de Kastamonu'ya dönmüştür. Yaklaşık doksan beş yaşında, 1874'te (h.1291) vefat etmiştir; vasiyeti gereği üzerine türbe yapılmamış, kabri Kastamonu merkezdeki haziresindedir.
Sultan, Şeyh
Asıl adı Muhyiddin olan, yanağındaki büyük ben sebebiyle 'Benli Sultan' diye tanınan velî. 16. yüzyılda yaşadığı kabul edilir; bölgede uzun süre irşad faaliyetinde bulunmuş ve talebe yetiştirmiştir. Türbesi ve külliyesi Kastamonu'ya bağlı Ahlat köyünde, Ilgaz Dağı eteklerindedir; külliye Yavuz Sultan Selim döneminde inşa edilmiştir.
Seyyid, Şeyh
Şaban-ı Velî'den önce Halvetiyye'yi Kastamonu'da temsil eden ve sonradan Şaban-ı Velî Külliyesi'ne dönüşecek olan dergâhın ilk banisi. 15. yüzyılda yaşamış olup külliyenin çekirdeğini oluşturan ilk mescidi kurdu. Kabri, kurduğu külliyenin haziresindedir.
Hz. Pîr, Kutbü'l-aktâb
Halvetiyye tarikatının Şabâniyye kolunun kurucusu olan büyük velî. Taşköprü'de doğdu; Bolu'da Hayreddin-i Tokâdî'ye intisap edip icazet aldıktan sonra Kastamonu'ya yerleşti ve burada irşad faaliyetinde bulundu. 1569'da vefat etti; Anadolu'nun manevi kutuplarından sayılır ve kabri Kastamonu'daki dergâhının türbesindedir.
Çorum'un İskilip ilçesinde doğan son dönem Osmanlı âlimi, müderris ve yazar. Dârülfünûn İlâhiyat mezunu olup Teâlî-i İslâm Cemiyeti başkanlığını yapmış, 'Frenk Mukallitliği ve Şapka' gibi eserler kaleme almıştır. Şapka Kanunu'na muhalefet suçlamasıyla Ankara İstiklâl Mahkemesi'nce idama mahkûm edilip 4 Şubat 1926'da asılmış; kalıntıları sonradan İskilip Gülbaba Mezarlığı'na nakledilmiştir.
Çorum'un Değirmendere köyünde doğan Rifâî-Kādirî şeyhi. 1880'de Abdürrahîm et-Tantâvî'den Rifâiyye, Kādiriyye ve diğer tarikatların hilâfetini almış, Çorum'da bir dergâh açmıştır. Zikir esnasında vefat etmiş, Çorum Ulu (Hıdırlık) Kabristanı'na defnedilmiştir.
Fahrü'l-muhaddisîn
Vezirköprü doğumlu Osmanlı muhaddisi ve âlim. Amasya, Kastamonu ve İstanbul'da, ardından Mısır'da tahsil görmüş; 1785 sonrası Çorum'a yerleşerek medresede hadis, fıkıh, tefsir ve belâgat okutmuş, 'Fahrü'l-muhaddisîn' lakabıyla anılmıştır. 19. yüzyılın ilk yarısında Çorum'da vefat etmiş, kabri Çorum Hıdırlık'taki cami avlusundadır.
Samsun İlkadım ilçesi Cedit Mahallesi'nde adına bir cami ve türbe bulunan, halk arasında veli olarak anılan bir zattır. Hakkında kitabe veya kesin tarihî kayıt bulunmadığından kimliği ve yaşadığı dönem net değildir; menkıbeye göre arkadaşlarıyla birlikte şehit düştüğü rivayet edilir.
Hazretleri
Samsun'da medfun, halk arasında Abdülkàdir-i Geylânî neslinden geldiği rivayet edilen bir zattır. Adına yapılan cami ve türbe Samsun İlkadım ilçesi Kökçüoğlu Mahallesi'ndeki tarihî mezarlık içindedir; yapının erken tarihli olduğu, 19. yüzyılda Haznedarzâde ailesi tarafından yeniden inşa/onarım gördüğü kaydedilir.
Hazretleri
Rufâî tarikatına mensup, Anadolu'da Rufâîliğin yayılmasında rol oynadığı kabul edilen bir mutasavvıftır. Rivayete göre Ladik (Samsun) yöresinde faaliyet göstermiş, burada şehit düşmüş ve vasiyeti üzerine Ladik'e defnedilmiştir. Türbesi Ladik ilçe merkezinde Koğa Mahallesi'ndedir; yapı kesme taş ve tuğladan, kare planlı olup içinde yedi sanduka bulunur.
rahmetullahi aleyh
17 Kasım 1909'da Trabzon'un Çaykara ilçesine bağlı Akdoğan (Yukarı Hopşera) köyünde doğdu. Babası Mehmed Zeki Efendi I. Dünya Savaşı'nda Sarıkamış cephesinde şehit oldu. Cumhuriyet dönemi müderris ve vâizlerinden olup Nakşibendî-Hâlidî yoluna mensuptu; köyündeki medresede uzun yıllar talebe yetiştirdi. 1982'de doğduğu köyde vefat etti.
rahmetullahi aleyh
Trabzon'un Çaykara ilçesine bağlı Yeşilalan (Holaysa) köyünde doğdu (yaklaşık 1866). Son dönem Osmanlı âlim ve Nakşibendî-Hâlidî (Gümüşhânevî kolu) şeyhlerindendir; köyündeki medresede pek çok talebe yetiştirdi ve İsmâil Necâtî Efendi'den sonra teklif edilen Gümüşhânevî tekkesi şeyhliğini "şöhret âfettir" diyerek reddederek ömrünü memleketinde ilim ve irşadla geçirdi. 3 Eylül 1929'da vefat etti.
rahmetullahi aleyh
Trabzon'un Of yöresinde, ailesinin yerleştiği Çalek (Sıraağaç) köyüyle anıldı. Cumhuriyet döneminin önde gelen müderris ve Nakşibendî şeyhlerinden olup uzun yıllar Karadeniz bölgesinde, özellikle Of ve Çaykara çevresinde dinî ilimler okuttu ve aralarında tanınmış âlimlerin de bulunduğu pek çok talebe yetiştirdi. 22 Şubat 1977'de köyünde vefat etti.
kuddise sirruh
Halk arasında veli kabul edilen, rivayete göre Orhan Gazi döneminde Trabzon yöresine İslâm'ı yaymak ve ahî teşkilatını teşkilatlandırmak üzere gelen bir zattır. Boztepe'de kendi adıyla anılan cami ve türbede medfun olduğu kabul edilir; bugünkü cami ve türbe, II. Abdülhamid'in gönderdiği yardımla Trabzon valisi Kadri (Kadir) Paşa eliyle 1887'de (H. 1305) yaptırılmış, 1976 onarımında üzerine kubbe eklenmiştir. Türbede dördü mezar olup birinin Âhî Evren'e ait olduğu söylenir.
Hazretleri
Hindistan asıllı (Habib-i Hindî diye anılan) Kādirî şeyhidir; babası Buhara müftüsü idi. Hocasının işaretiyle Erzurum'a gelip irşad ile meşgul olmuştur. 1847'de vefat etti ve Erzurum Yakutiye'de (Tebrizkapı) daha önce Timurtaş Baba Türbesi olarak bilinen, sonradan kendi adıyla anılan türbeye defnedildi.
Efe Hazretleri
Erzurum'un Pasinler (Hasankale) ilçesine bağlı Kındığı (Altınbaşak) köyünde 1868'de doğan, Nakşibendî-Hâlidî yolundan mutasavvıf şair ve âlimdir. 'Hulâsatü'l-hakāyık' adlı şiir divanı vardır; 12 Mart 1956'da vefat etti ve Pasinler'e bağlı Alvar köyünde medfundur. 'Alvarlı Efe' lakabıyla meşhurdur.
Hazretleri
Rivayete göre Hz. Peygamber'in sahâbesinden olup İslâm ordularının bölgeye yönelik fetih hareketleri sırasında şehid düştüğü kabul edilen bir zattır. Türbesi Erzurum'un güneydoğusunda Palandöken Dağı eteğinde olup, 1796'da Erzurum Valisi Yusuf Ziya Paşa'nın eşi Ayşe Hanım tarafından yaptırılmıştır. 16. yüzyıldan bu yana yanındaki tekke/zâviye ile birlikte ziyaret edilmektedir.
radıyallâhu anh
Mardin'de Cumhuriyet Meydanı yakınındaki Şeyh Çabuk Camii'nde medfun olduğu rivayet edilen zat, yerel gelenekte Hz. Peygamber'in tek başına seriyye göreviyle gönderdiği sahâbî Abdullah b. Üneys el-Cühenî ile özdeşleştirilir; 'Çabuk' lakabı haberleri hızla ulaştırmasına bağlanır. Bu kimlik tespiti yerel rivayete dayanır; tarihî kaynaklarda sahâbînin başka yerde vefat ettiği de aktarılır.
kuddise sirruh
Siirt'te doğan, ömrünün son kırk yılını Mardin'de geçirdiği için 'Şâh-ı Mardin' diye anılan Nakşibendî-Hâlidî şeyhidir. Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî'nin halifesi Şeyh Hâlid-i Cezerî'den hilâfet aldı; Mardin'de geniş bir irşad faaliyeti yürüttü ve 'Hâmidîler' ailesinin atası oldu. Türbesi Mardin'in doğusunda, Midyat yolu girişindedir.
kuddise sirruh
Mardin'in en meşhur velîsidir; halk arasında 'Sultan Şeyhmus' olarak anılır. Abdülkâdir-i Geylânî'nin talebesi olup Kâdiriyye yolundandır. Mazıdağı yöresinde (Atlıca/Yüce-Sultanköy) yaşadı ve XII. yüzyılda Mardin'de vefat etti; türbesi Mardin-Diyarbakır yolu üzerindeki Yüce (Sultan) köyünde olup Mardin'in en çok ziyaret edilen makamlarındandır.
